Odoo Oʻzbekiston lokalizatsiyasi: nimalarni oʻz ichiga oladi va nimalarni olmaydi

Odoo ning 17 va 18 versiyalarida Oʻzbekiston uchun buxgalteriya paketi yoʻq: rasmiy GitHub omborining shu versiyalar katalogida oʻzbek paketi topilmaydi. Paket 19 va 20 versiyalarda bor. 20 versiyada unda 274 ta hisob, toʻrtta soliq, oʻzbek va rus tilidagi nomlar hamda ikkita hisobot uchun tayyor teglar bor, 19 versiyada hisoblar 269 ta. Quyida paketning tarkibi, tarixi va undan tashqarida qolgan masalalar ketma-ket koʻriladi.

Paket nima va qachon paydo boʻldi

Lokalizatsiya deb Odoo mamlakatga moslangan tayyor sozlamalar toʻplamini aytadi. Hujjatga koʻra, bunday paket mamlakatning soliq talablariga moslik uchun moʻljallangan, lekin hisoblar rejasini aniqlashtirish, kerakli soliqlarni yoqish va mamlakatga xos hisobotlarni sozlash baribir foydalanuvchi zimmasida qoladi. Hisob yozuvlari kiritilgandan keyin paketni almashtirib boʻlmaydi. Tanlov ish boshida qilinadi.

Odoo mamlakat paketini kompaniya mamlakatiga qarab oʻzi oʻrnatishi kerak. Joriy paketni Accounting boʻlimining sozlamalarida Fiscal Localization maydonidan koʻrish mumkin. Koʻp kompaniyali bazada har kompaniya oʻz paketiga ega boʻladi, filial esa bosh kompaniya paketini oladi. Demak, boshqa mamlakatdagi boʻlinma uchun alohida kompaniya ochiladi. Oʻzbek paketi shu tartibda boshqa paketlar bilan yonma-yon ishlaydi.

Paketning tarixi haqida ikki manba toʻliq mos kelmaydi. Odoo 19 yangiliklari sahifasi 2025 yil sentyabr sanasi bilan oʻzbek paketini shu versiya tarkibida sanaydi. Kod tarixi boshqacha manzara beradi: paket 2025 yil 29 dekabrda yozilgan, 19 versiya tarmogʻiga esa 2026 yil 13 aprelda qoʻshilgan. 20 versiyaga u 2026 yil 18 aprelda kirgan, rus tilidagi tarjima may va iyul oylarida qoʻshilgan. Farq sababini manbalardan aniqlay olmadik.

Bundan amaliy ehtimol kelib chiqadi: bahorgacha yangilanmagan 19 bazada paket boʻlmasligi mumkin. Bu ehtimolni tahririyat kod sanalaridan chiqardi, manbalar uni toʻgʻridan-toʻgʻri aytmaydi.

Hisoblar rejasi: toʻrt xonali kodlar va tayyor teglar

Paketdagi hisoblar toʻrt xonali kod bilan yuritiladi. Hujjat rejani Oʻzbekiston standartlariga moslab oldindan sozlangan deydi, lekin standartning nomi va tahririni koʻrsatmaydi. Quyidagi jadvalda eng koʻp ishlatiladigan hisoblar va ularning hisobotdagi oʻrni berilgan.

Yangi kompaniya ochilganda Odoo baʼzi hisoblarni oʻzi tanlab qoʻyadi: debitor qarz uchun 4010, kreditor qarz uchun 6010, daromad uchun 9020, xarajat uchun 9120 olinadi. Kursdan foyda 9540 ga, zarar 9620 ga tushadi. Aniqlanmagan toʻlovlar uchun alohida 5120 hisobi ajratilgan, kassa hisoblari 501 bilan, bank hisoblari 511 bilan boshlanadi.

Hisoblarning 16 tasi balansdan tashqari hisob boʻlib, kodlari 0001 dan 0016 gacha. Ularga teg berilmagan, shuning uchun hisobotda koʻrinmaydi. Qolgan 258 hisobning har biri balans yoki foyda-zarar satriga bogʻlangan.

Soliqlar: toʻrt yozuv, uch tur

Hujjat uch turni sanaydi: 12 foizli standart QQS, 0 foizli eksport va ozod etilgan operatsiyalar. Xuddi shunday yozadi 19 hujjati. Amalda toʻrtta soliq yaratiladi, chunki 12 foizli soliq sotuv va xarid uchun alohida turadi.

Sotuv QQS i 6411 hisobga, xarid QQS i 4411 hisobga yoziladi. Soliq guruhlari oʻzbek va rus tilida nomlangan: «QQS 12%», «QQS 0%» va «QQSdan ozod». Hisob-fakturada nol stavkali soliq «0% Eksport», ozod etilgani «0% Ozod etilgan» deb chiqadi. Yangi hujjatlarda sotuv va xarid uchun standart soliq sifatida 12 foizlisi qoʻyiladi. Soliq va fiskal pozitsiyalarning ishlash tartibi alohida maqolada koʻrilgan, bu yerda faqat paket tarkibi muhim.

Bitta hisob-faktura jurnalda qanday koʻrinadi

Gipotetik misol olamiz. Savdo kompaniyasi xaridorga 100 shartli birlik tovar sotdi va 12 foizli QQS qoʻshdi, hisob-faktura jami 112 birlik boʻldi. Jurnalda uchta qator hosil boʻladi: 4010 hisob debetiga 112, 9020 hisob kreditiga 100 va 6411 hisob kreditiga 12 yoziladi.

Xarid tomonida manzara koʻzguday. Yetkazib beruvchi 100 birlikka xom ashyo yetkazdi, soliq bilan hisob 112 birlik chiqdi. Agar mahsulot xom ashyo hisobiga bogʻlangan boʻlsa, 1010 va 4411 debetga, 6010 kreditga tushadi. Hisobotda 4411 balansning soliq aktivlari satriga, 6411 esa soliq majburiyatlari satriga oʻtadi. Eksportda ham shunday: soliq summasi nolga teng.

Hamkor, valyuta va til tafsilotlari

Soliq raqami hisob-fakturada alohida satr boʻlib chiqadi: kompaniyaniki ham, xaridorniki ham manzil blokida koʻrsatiladi, ammo bu faqat kompaniyaning soliq mamlakati Oʻzbekiston boʻlganda ishlaydi. Odoo 19 yangiliklariga koʻra, jismoniy shaxsga yozilgan hisob-fakturada soliq raqami oʻrniga 14 xonali PINFL chiqadi. 20 versiya kodi 9 xonali soliq raqamli hamkorni kompaniya deb hisoblaydi. Demak, kartochkadagi raqamning uzunligi hamkorning turini belgilaydi.

Valyuta kurslari uchun Oʻzbekiston Markaziy banki manba sifatida qoʻshilgan. Soʻm belgisida ham oʻzgarish bor. 18 va 19 versiyalarda soʻm bolgar levining qisqartmasi bilan berilgan edi, 20 versiyada u «soʻm» ga almashtirildi. Rus tili hisobotlar va hisoblar rejasida qoʻllab-quvvatlanadi, hisob nomlari esa oʻzbek lotin va rus tilida mavjud.

Hisobotlar: balans va foyda-zarar IFRS uslubida

Ikki hisobot teg asosida ishlaydi. Har bir hisobga teg beriladi va teg hisobot satriga bogʻlanadi, shu satrning qiymati esa oʻsha tegni olgan barcha hisoblardagi yozuvlar yigʻindisidan hosil boʻladi. Paketda 66 ta balans tegi va 25 ta foyda-zarar tegi bor. Bitta teg bir nechta hisobni bitta satrga yigʻadi: zaxiralar satriga 29 ta hisob tushadi, qisqa muddatli debitor qarzlar satriga 19 ta hisob.

Foyda-zarar tegi roʻyxatida qayta baholash zaxirasi, hedjlash va aksiyaga foyda kabi satrlar uchraydi. Bu xalqaro standart uslubining belgisi va hujjatdagi «IFRS uslubida» degan taʼrifga mos keladi. Uslubning oʻzi hisobotni xalqaro standart boʻyicha tayyorlangan qilib qoʻymaydi, chunki baholash va tan olish qoidalarini hisobchi alohida qoʻllaydi.

Hisobotlar boʻlimi ochiq omborda yoʻq. Kod tarixidagi izohlar uni Enterprise omboriga bogʻlaydi, hujjat esa hisobotlar qaysi nusxada borligini aytmaydi. Hisobotga tayanishdan oldin nusxa turini tekshirish kerak. Nusxalar farqi alohida maqolada yoritilgan.

Paketda nimalar yoʻq

• Elektron hisob-faktura bilan ulanish: Oʻzbekiston sahifasida ham, 20 versiya yangiliklarida ham bu haqda gap yoʻq.
• Soliq deklaratsiyasi shakli: yangiliklardagi oʻzbek boʻlimi faqat buxgalteriya bandlarini sanaydi.
• 2026 yilgi yangi stavkalar va rejimlar: paketda toʻrtta soliq bor, boshqasi yoʻq.
• Tayyor fiskal pozitsiya: paket fayllari orasida bunday fayl koʻrinmaydi.
• Ish haqi: hujjatda va yangiliklarda yoʻq.

Ish haqi boʻyicha kod tarixida yangi maʼlumot bor. 20 versiya uchun ish haqi lokalizatsiyasi qoʻshilgani haqida yozuv 2026 yil 24 sentyabrda paydo boʻlgan va u hisoblar roʻyxatiga ish haqi xarajati hamda ijtimoiy soliq hisoblarini ham qoʻshgan. Boʻlimning oʻzi yopiq omborda, koʻra olmadik.

Qayerda xato qilinadi

Birinchi xato oddiy: yangi hisobga teg berilmaydi. Hujjat aniq yozadi: teg berilmagan hisob balansdan tashqari hisob kabi ishlaydi va hisobotda koʻrinmaydi. Faraz qiling, siz yangi pul hisobi ochdingiz va teg bermadingiz. Bank qoldigʻi hisobda turadi, balansda esa yoʻq boʻladi. Misol gipotetik, ammo hujjat qoidasidan toʻgʻridan-toʻgʻri kelib chiqadi.

Ikkinchi xato paketga koʻr-koʻrona ishonish. 2026 yil avgustida kod tarixida tuzatish paydo boʻlgan: joriy yil foydasi hisoblari hisobotning kapital qismida ikki marta sanalib, balansni buzib koʻrsatgan edi. Paket hali shakllanmoqda. Keyingi tuzatishlar ham chiqishi mumkin, shuning uchun hisobotni har yangilanishdan keyin qayta solishtirish maʼqul.

Uchinchi xato eski qoʻllanmaga tayanish. 17 va 18 uchun yozilgan materiallarda rasmiy oʻzbek paketi haqida gap boʻlishi mumkin emas, 19 va 20 versiyalardagi hisoblar soni esa bir-biridan farq qiladi. Eski qoʻllanma bilan ishlaganda bu farq chalkashlik tugʻdiradi.

Toʻrtinchi xato nol stavkali eksportni ozod etilgan soliq bilan aralashtirish. Paketda ikkalasi ham 0 foiz, ikkalasi ham 6411 hisobga yoziladi. Soliq kodeksida esa oqibati boshqa: nol stavkali aylanma uchun toʻlangan kirish soligʻi hisobga olinadi, ozod etilgan aylanma uchun sotib olingan tovar va xizmatlardagi soliq esa hisobga olinmaydi. Odoo hisob-fakturada ikkalasini bir xil nol koʻrsatadi, farqni esa soliq turi belgilaydi. Shu sababli turni hujjat tuzilayotganda toʻgʻri tanlash kerak. Bu masala QQS maqolasida batafsil yoritiladi.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagi tavsiyalar tahririyatniki. Ular hujjatlardagi cheklovlar va kod tarixidan chiqarilgan, mijoz tajribasidan emas.

1. Bazani ochishdan oldin versiya va nusxani aniqlang, paket shu tarkibda borligiga ishonch hosil qiling.
2. Mamlakat paketini birinchi yozuvdan oldin tanlang, chunki keyin almashtirib boʻlmaydi.
3. Hisoblar roʻyxatini kompaniyaning amaldagi hisoblari bilan jadvalga solib koʻring va yetishmaydigan hisobni teg bilan oching.
4. Har bir soliq uchun bittadan sinov hisob-fakturasi yaratib, jurnal yozuvini tekshiring.
5. Birinchi balans va foyda-zarar hisobotini buxgalter hisobi bilan raqamma-raqam solishtiring.
6. Paketdan tashqarida qolgan qismlar, yaʼni e-faktura va yangi soliq rejimlari uchun alohida reja tuzing.