Odoo da buxgalteriya ikki ilovada keladi: Invoicing invoys va toʻlovlar uchun, Accounting esa toʻliq hisob uchun. Accounting hisobotlar, bank solishtirish, byudjet va asosiy vositalarni qoʻshadi. Ilovaning mazmuni lokalizatsiya paketiga bogʻliq, Oʻzbekiston uchun alohida paket bor. 19 dan 20 gacha toʻlov holatlarining nomi va bank yozuvlari qoidasi oʻzgargan.
Odoo hujjatidagi Accounting sahifasi bir jumladan boshlanadi. Invoicing mustaqil ilova: u invoys, yaʼni hisob-faktura yaratadi, mijozga yuboradi va toʻlovlarni boshqaradi. Yetkazib beruvchi hisoblari bilan ham ishlaydi. Accounting esa shu amallarni bajaradi va ustiga standart moliyaviy hisobotlar, bank solishtirish, byudjet hamda asosiy vositalar hisobini qoʻshadi. Demak, «Odoo da buxgalteriya bormi» degan savol noaniq. Avval qaysi biri kerakligini bilish lozim.
Invoicing va Accounting: chegara qayerda
Chegara dasturning kodida ham koʻrinadi. Odoo ning GitHub dagi ochiq kod omborida 20.0 versiyasining bazaviy buxgalteriya moduli «Invoicing» nomi bilan turadi. Uning qisqa tavsifi «Invoices & Payments», yaʼni invoyslar va toʻlovlar. Modul tavsifi uni tashqi buxgalter bilan ishlaydigan, lekin toʻlovlarni oʻzi kuzatmoqchi boʻlgan kompaniyalar uchun soddalashtirilgan hisob deb taʼriflaydi.
Shu versiyaning kod jildida buxgalteriyaga oid bir nechta modul bor: bazaviy buxgalteriya, elektron hujjatlar, toʻlovlar, Peppol orqali elektron invoys yuborish va boshqalar. Accounting ilovasining qoʻshimcha qismi esa ochiq omborda yoʻq. Qaysi nashrga nima kirishi nashrlar farqi haqidagi alohida maqolaning mavzusi. Bu yerda faqat hujjatning oʻz taʼrifi muhim.
Hujjat ilovani yettita boʻlimga ajratadi
Accounting hujjati ilovani kartochkalar bilan yettita boʻlimga ajratadi. Jadvalda har bir boʻlim va hujjatdagi qisqa tavsifi keltirilgan.
| Boʻlim | Hujjatdagi tavsif |
|---|---|
| Get started (boshlash) | hisobni dastlabki sozlash boʻyicha batafsil koʻrsatmalar |
| Taxes (soliqlar) | soliqlar, fiskal pozitsiyalar va integratsiyalar |
| Customer invoices (mijoz invoyslari) | invoyslar, toʻlov shartlari va elektron invoyslash |
| Vendor bills (yetkazib beruvchi hisoblari) | hisoblar, asosiy vositalar va invoyslarni raqamlashtirish (OCR) |
| Payments (toʻlovlar) | invoys va hisoblarni toʻlash (onlayn, chek, partiya), invoyslar boʻyicha eslatmalar |
| Bank and cash accounts (bank va kassa) | bank sinxronlash, solishtirish va kassa registrlari |
| Reporting (hisobotlar) | hisobotlar, deklaratsiyalar va analitik hisob |
Boʻlimlar tartibining oʻzida mantiq bor: avval sozlash, keyin hujjatlar, keyin pul harakati, eng oxirida hisobot. «Get started» sahifasi ishni vaqt boʻyicha shunday beradi:
- Baza yaratilganda lokalizatsiya paketi tekshiriladi.
- Joriy qilishdan oldin asosiy maʼlumotlar tayyorlanadi: hisoblar rejasi, valyuta, jurnallar, fiskal pozitsiyalar, soliqlar va toʻlov shartlari.
- Soʻng sozlamalar va ochilish yozuvlari kiritiladi.
Lokalizatsiya paketi bu tartibning birinchi qadami. U mamlakatning buxgalteriya va soliq qoidalariga moslangan tayyor toʻplam. Hujjatga koʻra Accounting 100 dan ortiq mamlakatni qoʻllab-quvvatlaydi. Paket hisoblar rejasi, soliqlar va boshqa huquqiy talablarni olib keladi. Baʼzi mamlakatlarda biznes turiga qarab bir nechta paket bor, shuning uchun toʻgʻri paket oʻrnatilganini tekshirish kerak. Birorta yozuv tasdiqlangach, yaʼni Odoo tilida postlangach, paketni almashtirib boʻlmaydi.
Har amal yozuvga aylanadi
Odoo har bir amalni hisob yozuviga aylantiradi. U ikki yoqlama yozuv tizimida ishlaydi: har yozuvning boshqa hisobda qarama-qarshi tomoni bor. Bir hisob debetlanadi, boshqasi kreditlanadi, shuning uchun hisoblar doim tenglashadi. Masalan, doʻkon mijozga tovar sotsa, bir hisobda tushum, boshqasida kassa yoki qarz yozuvi paydo boʻladi.
Mijoz invoysi, yetkazib beruvchi hisobi, kassa ilovasi (Point of Sale) buyurtmasi, xarajat va ombor baholash uchun jurnal yozuvlarini Odoo oʻzi yaratadi.
Hisob yuritish usuli ikkita. Accrual usulida daromad va xarajat operatsiya sodir boʻlgan paytda yoziladi. Cash basis usulida esa toʻlov qilingan paytda yoziladi. Ikkalasi ham qoʻllab-quvvatlanadi. Joriy yil foydasi real vaqtda hisoblanadi, shuning uchun yil oxirida alohida yopish yozuvi talab qilinmaydi.
Bir bazada bir nechta kompaniya yuritilishi mumkin. Har kompaniyaning oʻz hisoblar rejasi bor, ammo hisoblar konsolidatsiya, yaʼni umumiy hisobot uchun ulashilishi mumkin. Valyuta koʻp boʻlsa, har operatsiya kompaniya valyutasida yoziladi va ikkinchi valyutadagi qiymat ham saqlanadi. Kurs farqi solishtirishdan keyin hosil boʻladi. Filiallar ota kompaniyaning hisoblar rejasi, asosiy valyutasi va soliqlaridan foydalanadi. Oʻz jurnallarini esa mustaqil yuritadi.
Kontragentlar, yaʼni mijoz va yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitob uchun sukut boʻyicha ikkita hisob belgilanadi. Birinchisida mijozlarning bizga qarzi yigʻiladi, ikkinchisida bizning yetkazib beruvchilarga qarzimiz. Odoo da ular Receivable va Payable deb ataladi. Operatsiyalar kontaktga bogʻlangani uchun hisobot mijoz yoki yetkazib beruvchi boʻyicha chiqadi.
Hisobotlar: tayyor keladigan roʻyxat
Hujjat hisobotlarni toʻrt guruhga boʻladi va ularning real vaqtda yangilanishini yozadi. Jadvalda jami 26 ta hisobot sanalgan.
| Guruh | Hisobotlar |
|---|---|
| Statement (moliyaviy) | balans, foyda va zarar, pul oqimi, executive summary, soliq deklaratsiyasi, EC sales list |
| Audit | bosh kitob, sinov balansi (trial balance), jurnal auditi, Intrastat hisoboti, chek registri |
| Partner (kontragent) | partner ledger, aged receivable, aged payable |
| Management (boshqaruv) | invoys tahlili, analitik hisobot, audit izi, byudjet, realizatsiya qilinmagan valyuta foyda va zarari, kechiktirilgan daromad, kechiktirilgan xarajat, amortizatsiya jadvali, ruxsat etilmagan xarajatlar, kreditlar tahlili, mahsulot marjasi, 1099 hisoboti |
Soliq deklaratsiyasi lokalizatsiyaga bogʻliq. Ayrim mamlakatlarda soliq hisobotining XML versiyasi soliq organi platformasiga yuklash uchun yaratiladi. Jadvaldagi 1099 yoki Intrastat kabi nomlar aniq bir mamlakat tartibiga bogʻliq koʻrinadi. Bu tahririyat kuzatuvi, hujjat bunday ajratishni qilmaydi. Oʻzbekiston lokalizatsiyasi hujjatida esa alohida hisobotlar paketi bor, unda balans hamda foyda-zarar hisoboti tilga olinadi.
Nazorat va yil oxiri qadamlari
19 versiyada yillik hisobot uchun tayyor toʻplam qoʻshilgan. Unda balans, foyda-zarar va sinov balansi bir martada chop etiladi. Yil oxiridagi ishni yengillashtirish uchun yana «Open on date» imkoniyati bor. U moliyaviy yil tugagandan keyin ham ochiq qolgan summalar holatini tekshirishga imkon beradi.
Nazorat tomonida ikki narsa eʼtiborga loyiq. Birinchisi — yozuvlarni koʻrib chiqish tartibi:
- 19 da faqat invoys huquqiga ega foydalanuvchi yozuvni postlay oladi. Yozuv buxgalter uchun avtomatik «To review» deb belgilanadi.
- Buxgalter koʻrib chiqqach, invoys foydalanuvchisi yozuvni qoralamaga qaytara olmaydi.
Ikkinchisi — yengil audit izi (light audit trail), yaʼni oʻzgarishlar tarixi. 19 da u hamma uchun sukut boʻyicha mavjud qilingan.
Takroriy hujjatlarga ham ikki darajali ogohlantirish qoʻyilgan:
- Qizil ogohlantirish: takror boʻlish ehtimoli yuqori, tuzatish kerak.
- Sariq ogohlantirish: postlashdan oldin tekshirish kerak.
Postlangandan keyin faqat qizil ogohlantirish qoladi. Versiya yangiliklari bu imkoniyat 19.0 dan beri borligini ham qayd etadi.
Tashqi buxgalter bilan ishlash
Koʻp kompaniya hisobni ichkarida emas, tashqi buxgalter orqali yuritadi. Hujjat buning uchun uchta yoʻl beradi:
- Buxgalterni foydalanuvchi qilib qoʻshish. Accounting boʻlimida unga Administrator huquqi va bank hisobini tasdiqlash ruxsati beriladi.
- Sotuv va xarid jurnalini sozlab, har invoys va hisobning nusxasini koʻrsatilgan elektron pochtaga XML koʻrinishida yuborish.
- Invoyslar yoki hisoblar guruhini ZIP fayl qilib yuklab olish.
Buxgalteriya firmalari uchun alohida «Accounting Firms» rejimi bor. U yoqilganda uchta narsa oʻzgaradi:
- hujjat ketma-ketligi har hujjatda tahrirlanadi.
- jami (soliq bilan) maydoni paydo boʻladi va toʻgʻri hisob hamda soliq bilan satr yaratishni tezlashtiradi.
- invoys sanasi oldindan toʻldiriladi.
Boshqa ilovalar bilan chegara
Accounting ichida turadigan, lekin boshqa ilovaga tayanadigan joylar bor. Ombor baholash shulardan biri. Baholash davriy, yaʼni qoʻlda, yoki doimiy, yaʼni avtomatik boʻlishi mumkin. Usullar uchta: standart tannarx, oʻrtacha tannarx (AVCO) va FIFO, yaʼni birinchi kirgan tovar birinchi chiqadi. 20 versiyada ombor qoldigʻi va buxgalteriya baholashini Inventory ilovasisiz yuritish imkoniyati qoʻshilgan.
Xarajatlarda ham chegara siljigan. 20 da Accounting ichidagi Employee Expenses menyusi olib tashlangan. Tasdiqlangan xarajatlar standart xarajat jurnalida qoralama hisob yaratadi. 20 da yana bir qoʻshimcha bor. Tovar tannarxi yetkazib berilgandan keyin oʻzgarsa, masalan qoʻshimcha xarajat yoki xarid hisobidagi farq tufayli, yetkazib berish qiymati va doimiy baholashdagi invoys tannarxi orqaga qarab yangilanadi. Bank tomonida sinxronlash tizimi bank bilan toʻgʻridan-toʻgʻri ulanib, tranzaksiyalarni bazaga oʻzi import qiladi.
19 dan 20 gacha: asosiy oʻzgarishlar
Odoo har versiya uchun yangiliklar hujjatini chiqaradi, uni inglizcha release notes deyishadi. Quyidagi jadval 19 va 20 versiya hujjatlarining Accounting boʻlimlaridan tanlab olingan. Har bandning toʻliq tavsifi yangiliklar sahifasida turadi.
| Versiya | Oʻzgarish |
|---|---|
| 19 | Sotib olish va sotish kvitansiyalari invoys va hisob bilan birlashtirilgan: xarid kvitansiyasi doim mavjud, sotuv kvitansiyasi sozlamada yoqiladi |
| 19 | Bank solishtirish interfeysi soddalashtirilgan, qoralama yozuvlarni ham solishtirish mumkin |
| 19 | Fiskal pozitsiyalarda soliq xaritalari olib tashlangan: har soliq oʻzi qaysi pozitsiyada qoʻllanishini eʼlon qiladi |
| 19 | Soliq deklaratsiyasi (tax return) funksiyasi: majburiyat va muddatlar, avtomatik tekshiruvlar |
| 20 | Hisob guruhlari ota hisoblar (parent accounts) bilan almashtirilgan, hisob kodi ixtiyoriy |
| 20 | Bank hisoblariga taʼsir qiladigan yozuvlar bank tranzaksiyasidan kelishi shart (bank consistency) |
| 20 | Toʻlov holatlari qayta nomlangan: “In Process” endi “Paid”, “Paid” esa “Reconciled” |
| 20 | Asset modellari amortizatsiya modellari (depreciation models) bilan almashtirilgan |
| 20 | Invoys jurnal elementlarini boʻlish (split items) imkoniyati qoʻshilgan |
Ikki oʻzgarish kundalik ishga eng yaqin. Birinchisi toʻlov holatlari nomi. 19 da «Paid» deb oʻqiladigan holat 20 da «Reconciled» boʻladi, «In Process» esa «Paid» deb ataladi. Hisobot yoki avtomatik filtr eski nomga bogʻlangan boʻlsa, maʼnosi oʻzgaradi. Ikkinchisi bank qoidasi. Bank hisobiga taʼsir qiladigan har yozuv bank tranzaksiyasidan kelishi kerak. Qoʻlda yozilgan jurnal bilan farq hosil qilib boʻlmaydi.
Amalda nima qilish mumkin
Quyidagilar tahririyat xulosasi: u manbalardagi faktlardan chiqarilgan, loyiha tajribasi emas.
- Savolni aniqlang: «Odoo da buxgalteriya bormi» emas, «yetti boʻlimning qaysi biri va qancha chuqurlikda kerak». Faqat invoys va toʻlovlar kerak boʻlsa, Invoicing tavsifi shunga mos. Bosh kitob, bank solishtirish, byudjet va asosiy vositalar hisobi kerak boʻlsa, hujjat buni Accounting bilan bogʻlaydi.
- Lokalizatsiyani tekshiring. Oʻzbekiston uchun Odoo ning rasmiy Oʻzbekiston lokalizatsiyasi mavjud: u Buxgalteriya sozlamalarida Fiscal Localization, soʻng Uzbekistan tanlanib yoqiladi. 20.0 hujjatida ikkita paket tilga olinadi. «Uzbekistan - Accounting» hisoblar rejasi va asosiy sozlamani, «Uzbekistan - Accounting Reports» esa hisobotlarni beradi. Ikkalasi lokalizatsiya bilan avtomatik oʻrnatiladi.
- Eski dasturdan oʻtishni oldindan mashq qiling. «Get started» sahifasi jarayonni sinov bazasida mashq qilishni va bir muddat eski hisob yuritish bilan parallel ishlashni tavsiya etadi, chunki oʻtish korxonadan korxonaga juda farq qiladi.
- Imkoniyat va jarayonni solishtiring. Hujjat va yangiliklar ilova nimani bajara olishini aytadi. Kompaniyaning hujjat oqimi unga mosligini esa faqat ikkalasini solishtirib bilish mumkin.
Hisoblar rejasi va jurnallar tuzilishi alohida maqolada koʻriladi.
Odoo da buxgalteriya bitta tugma emas, balki bir necha qatlam: oddiy invoyslardan toʻliq hisobotlargacha. Avval kompaniyaga qaysi qatlam kerakligini aniqlash, keyin lokalizatsiya va eski hisobdan oʻtish tartibini oʻylash maʼqul. Versiya yangilanganda toʻlov holatlari kabi nomlar oʻzgarganini unutmaslik kerak.
Asosiy atamalar
- Invoys
- Mijozga beriladigan hisob-faktura: nima sotilgani, qancha pul toʻlanishi kerakligini koʻrsatuvchi hujjat.
- Invoicing
- Odoo ning soddalashtirilgan ilovasi: invoys yaratadi, yuboradi va toʻlovlarni kuzatadi. Toʻliq hisob yuritmaydi.
- Accounting
- Odoo ning toʻliq buxgalteriya ilovasi: invoyslarga qoʻshimcha hisobotlar, bank solishtirish, byudjet va asosiy vositalar hisobi bor.
- Ikki yoqlama yozuv
- Har bir amal ikki hisobda yoziladigan usul: biri debetlanadi, boshqasi kreditlanadi. Shu sabab hisoblar doim tenglashadi.
- Hisoblar rejasi
- Kompaniya foydalanadigan hisoblarning tartiblangan roʻyxati: kassa, bank, tushum, xarajat va boshqalar.
- Jurnal
- Bir turdagi yozuvlar yigʻiladigan daftar, masalan sotuv, xarid, bank yoki kassa jurnali.
- Lokalizatsiya paketi
- Mamlakatning soliq va buxgalteriya qoidalariga moslangan tayyor sozlamalar toʻplami: hisoblar rejasi, soliqlar, hisobotlar.
- Fiskal pozitsiya
- Soliqni mijoz yoki mamlakat turiga qarab moslash qoidasi. Masalan, eksportda boshqa soliq qoʻllanadi.
- Solishtirish (reconciliation)
- Bank koʻchirmasidagi tushumni Odoo dagi invoys yoki hisob bilan juftlab tekshirish.
- Bosh kitob
- Barcha hisoblar boʻyicha barcha yozuvlar jamlangan asosiy hisob daftari.
Manbalar
Maqola quyidagi manbalarga tayanadi:
- Odoo S.A., Accounting and Invoicing, Odoo 20.0 hujjatlari (Finance > Accounting). https://www.odoo.com/documentation/20.0/applications/finance/accounting.html (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., odoo/odoo, addons/account/__manifest__.py va addons/ jildi roʻyxati, 20.0 branchi, GitHub. https://github.com/odoo/odoo/blob/20.0/addons/account/__manifest__.py (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., Accounting: Get started, Odoo 20.0 hujjatlari. https://www.odoo.com/documentation/20.0/applications/finance/accounting/get_started.html (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., Odoo 19 Release Notes (Accounting boʻlimi), 2025 sentyabr. https://www.odoo.com/odoo-19-release-notes (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., Odoo 20 Release Notes (Accounting boʻlimi), 2026 sentyabr. https://www.odoo.com/odoo-20-release-notes (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., Uzbekistan fiscal localization, Odoo 20.0 hujjatlari. https://www.odoo.com/documentation/20.0/applications/finance/fiscal_localizations/uzbekistan.html (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)