Boshlangʻich sozlash va maʼlumot koʻchirish: katalog, kontragent, qoldiq

Boshlangʻich maʼlumot MoySklad ga bitta fayl bilan kirmaydi. Katalog, kontragent, qoldiq, qarz va pul alohida yuklanadi, har biri esa oldingisiga tayanadi. Yordam markazining «Начало работы» sahifasi tartibni beradi: avval kompaniya, keyin tovar, kontragent va qoldiq. Bu maqola shu tartibga yetishmayotgan ikki boʻlakni, yaʼni qarz bilan pulni qoʻshadi va har qadamdan keyin nimani tekshirish kerakligini koʻrsatadi. Qoldiq importining ichki mexanikasi, baho va sana tuzoqlari alohida maqolada yoritilgan, bu yerda esa umumiy yoʻl koʻrib chiqiladi.

Yetti qadam, bitta tartib

Jadvaldagi 1–4 va 7-qadam rasmiy boshlash sahifasidan olingan. 5–6-qadamlar tahririyat tavsiyasi: qarz va pul tegishli yordam sahifalaridagi hujjatlar bilan kiritiladi. Tartib oʻzgarmasligi muhim, chunki keyingi qadam oldingisining natijasiga tayanadi.

Qoldiq importi tovar kartochkasiga tayanadi: kartochka avval yuklanadi yoki qoldiq importining oʻzi uni yaratadi. Qarz kontragentga bogʻlanadi, shuning uchun uchinchi qadam beshinchidan oldin turadi, pul esa hisob raqamiga yoki kassaga bogʻlanadi va hisob raqami tashkilot kartochkasida yaratiladi.

Birinchi qadam: tashkilot, valyuta, raqamlash

Roʻyxatdan oʻtganda tizim tashkilot kartochkasini oʻzi yaratadi va hisob shu tashkilot nomidan yuritiladi. Unga rekvizitlar, rahbar va bosh buxgalter maʼlumoti, muhr va imzo kiritiladi, qoʻshilgan qiymat soligʻi, yaʼni QQS toʻlovchisi boʻlsa tegishli belgi qoʻyiladi. Hujjatlarni tashkilot boʻyicha alohida yuritish ham shu yerda hal qilinadi, chunki hujjatlar hisobi har tashkilot uchun alohida yuritiladi va har hujjatda tashkilot koʻrsatilishi shart.

QQS boʻyicha ikki rejim bor: tovar kartochkasidagi stavkani olish yoki hammasiga bitta doimiy stavka qoʻllash. Qaysi hujjatda qaysi stavka ishlashi ham sahifada yozilgan: joʻnatish, buyurtma va hisobda tashkilot stavkasi, qabulda esa tovar stavkasi. Bu tanlov katalogdan oldin qilinadi. Aks holda hujjatlardagi stavkalar kutilmagan chiqadi.

Valyuta va raqamlash qoidalari ham keyinga qoldirilmaydi. Hisob valyutasini almashtirsangiz, mavjud hujjatlarda faqat nom oʻzgaradi, qiymat esa qoladi, hisob raqamining valyutasini esa saqlangandan keyin umuman oʻzgartirib boʻlmaydi. Hujjat raqamlari yil boshidan yoki butun tarix boʻyicha ketma-ket yuritilishi mumkin va tashkilot boʻyicha mustaqil raqamlash ham yoqiladi.

Ikkinchi qadam: tovar katalogi

Katalog Excel yoki CSV fayldan yuklanadi, fayl hajmi 10 megabaytdan oshmasligi kerak. Yordam sahifasi uchta namuna beradi: oddiy, batafsil va Qozogʻiston uchun, Oʻzbekiston uchun alohida namuna roʻyxatda yoʻq, shuning uchun batafsil namunaga tayanib ishlanadi. Importdan oldin kodni noyob qilib belgilash va EAN13 shtrix-kodni avtomatik yaratish sozlamalarini yoqish mumkin.

Nom majburiy va noyob boʻlishi kerak. Importdan oldin MoySklad mavjud tovarni qaysi maydon boʻyicha qidirishini soʻraydi: kod, nom, tashqi kod, shtrix-kod, artikul yoki avtomatik. Bu tanlov yangilash bilan yaratishni ajratadi. Masalan, faylda 1 000 qator boʻlib, artikul koʻp qatorda takrorlansa va qidiruv artikul boʻyicha qoʻyilsa, bitta tovar koʻp marta qayta yoziladi, yangilari yaratilmaydi. Bu hisob gipotetik, qoida esa sahifadan olingan.

Yangi tovar uchun UUID boʻyicha qidirish tanlanmaydi, chunki UUID tovar yaratilganda tizimning oʻzi beradi, importning oʻzi esa notoʻgʻri yaratilgan tovar va guruhlarni oʻchira olmaydi va ularni qoʻlda oʻchirishga toʻgʻri keladi. Shu sabab sahifa 5–10 qatorli sinov importini tavsiya qiladi.

Kichik tafsilotlar ham muhim. Kichik guruh uchun toʻliq yoʻl qiyshiq chiziq bilan yoziladi, masalan «Oziq-ovqat/Sabzavot», bir nechta rasm esa nuqtali vergul bilan ajratilgan havolalar koʻrinishida beriladi. QQS ustunida «QQS yoʻq», 0, 10, 18 yoki 20 qiymatlari ruxsat etilgan deb yozilgan. Oʻzbekiston stavkasi shu roʻyxatda bor-yoʻqligi sahifada aytilmagan, shuning uchun uni sinov importida tekshirish kerak.

Import natijasini qayerda koʻrish

Import bir lahzada tugamaydi: u vazifa sifatida ishlaydi, jarayon bir necha daqiqa olishi mumkin va oyna yopilsa ham davom etaveradi. Holatni «Меню пользователя», «Настройки», «Импорт» boʻlimidan koʻrish mumkin, vazifa tugagach «Посмотреть результаты» tugmasi toʻliq maʼlumotni ochadi. Sahifa maʼlumotnomalar importini tasvirlaydi, tovar importi sahifasi esa ham tugashini kutib, natijani koʻrib chiqishni aytadi.

Amalda bu shuni bildiradi: katta fayldan keyin darrov keyingi qadamga oʻtmang. Avval vazifa holati «tugadi» boʻlishini kuting, natija oynasidagi xatolarni oʻqing va faqat shundan keyin hisobotlarni tekshiring.

Uchinchi qadam: kontragentlar

Kontragentlar bazasini boshida toʻliq toʻldirish shart emas, yangilari hujjat yaratilganda qoʻshilib boraveradi. Chakana savdoda esa «Розничный покупатель» kontragenti tizim tomonidan oʻzi yaratiladi. Ammo qarz yuklanadigan kontragentlar roʻyxatga oldindan kiritilishi kerak.

Import qoidalari tovar importiga oʻxshaydi: namunaviy Excel fayl, qidiruv maydoni, 5–10 qatorli sinov va «faqat mavjud kontragentlarni yangilash» belgisi. Qidiruv maydoni kod, nom yoki avtomatik boʻladi, ularning qiymatlari faylda noyob boʻlmasa, bitta kontragent qayta yoziladi va yangilari yaratilmaydi.

Toʻrtinchi qadam: ombor qoldigʻi

Qoldiqni ikki yoʻl bilan yuklash mumkin. Birinchisi sozlamalardagi «Обмен данными», «Импорт» boʻlimidan ochiladi: u kirim hujjatini yaratadi va pozitsiya koʻp boʻlsa, hujjatlarni 500 tadan boʻladi. Ikkinchisi tovar importining ichida boʻlib, unda fayl 10 megabayt va 2 000 qatorgacha, mavjud tovarni qidirish esa UUID boʻyicha tavsiya etiladi.

Hisob oddiy. Gipotetik 12 000 pozitsiyali qoldiq birinchi yoʻlda 12 000 / 500 = 24 ta kirim hujjatiga, ikkinchi yoʻlda esa 12 000 / 2 000 = 6 ta faylga boʻlinadi. Ikkala yoʻlda ham «faqat mavjud tovarlarni yangilash» belgisi qoʻyilmasa, faylda bor yangi tovar kartochka boʻlib yaratiladi, belgi qoʻyilsa faqat mavjudlari yangilanadi.

Natijani «Остатки» hisoboti tasdiqlaydi. U har tovar uchun miqdor, rezerv, kutish, tannarx va sotuv summasini koʻrsatadi. Boshlangʻich yuklashdan keyin shu hisobotdagi yigʻindi qogʻozdagi inventarizatsiya bilan solishtiriladi. Qoldiq mos kelmasa, xato odatda faylda boʻladi, hisobotda emas, shuning uchun avval fayl qatorlarini koʻrib chiqing.

Beshinchi va oltinchi qadam: qarz va pul

Qarz va pul qoldiq importi bilan oʻtmaydi, ularning har biri uchun alohida hujjat bor. Kontragent oldidagi boshlangʻich qarzni tuzatish hujjati bilan kiritish mumkin: unda tashkilot, kontragent va yakuniy qoldiq yoki tuzatish summasi yoziladi. Yordam sahifasi bu hujjatni boshlangʻich qarz usuli deb tavsiflamaydi, bu tahririyat tavsiyasi. Ikkinchi yoʻl eski tovar va toʻlov hujjatlarini qayta kiritish, lekin bu ancha koʻp ish.

Pul uchun hujjat aniq tavsiflangan: tuzatish hujjati hisob raqamidagi yoki kassadagi pulning boshlangʻich balansini belgilashga yordam beradi, yakuniy qoldiq yozilsa tizim qoʻshiladigan farqni oʻzi hisoblaydi, tuzatish summasi yozilsa esa yakuniy qoldiqni. Hisob raqami tuzatishi har doim shu raqam valyutasida yaratiladi.

Masalan, kassada haqiqatda 1 800 birlik naqd pul bor, tizimda esa nol. «Остаток в кассе» tuzatishiga yakuniy qoldiq sifatida 1 800 yozilsa, tizim farqni oʻzi aniqlaydi. Hisob gipotetik. Natija «Моя компания», «Показатели» boʻlimida va «Деньги» ostidagi harakat hisobotida koʻrinadi.

Ettinchi qadam: birinchi qabul va joʻnatish

Rasmiy boshlash sahifasi ketma-ketlikni qabul va joʻnatish bilan tugatadi: taʼminotchidan tovar olish «Закупки», «Приемки» boʻlimida, mijozga sotish esa «Продажи», «Отгрузки» boʻlimida rasmiylashtiriladi. Qabuldan keyin tovar omborga tushganini «Остатки» hisoboti, sotuvdan keyin foydani «Прибыльность» hisoboti koʻrsatadi.

Shu yerda yuklashning haqiqiy sinovi oʻtadi. Sotuvdan keyin tannarx nol chiqsa, yordam markazi ikki sababni yozadi: sotuv qabuldan oldin yozilgan yoki tovar nol baho bilan qabul qilingan. Ikkalasi ham yuklash xatosi boʻlishi mumkin: qoldiq oprixodovanie hujjati bilan kiritiladi va uning bahosi nol boʻlsa, tannarx ham nol chiqadi. Shuning uchun boshlangʻich yuklashdan keyin bitta tovar bilan qabul va joʻnatishni oʻtkazib, ikkala hisobotni solishtirish foydali.

Maʼlumot sifati: standart nimani talab qiladi

Yuklashdan oldin faylni tekshirish maʼlumot sifati masalasi, yaʼni maʼlumot haqiqatga qanchalik mosligi va toʻliqligi haqidagi savol. ISO/IEC 25012 standarti kompyuter tizimida tuzilgan shaklda saqlanadigan maʼlumot uchun umumiy sifat modelini beradi va xususiyatlarni oʻn beshta guruhga boʻladi, ikki nuqtai nazardan: maʼlumotning oʻziga xos va tizimga bogʻliq. Portal tavsifida aniqlik, toʻliqlik va oʻzaro moslik ham shu xususiyatlar qatorida koʻrsatilgan.

Bu standartni migratsiyaga qoʻllash tahririyat fikri. Toʻliqlik qoldiq ustuni, birlik va baho maydonlarining boʻsh emasligi bilan tekshiriladi. Aniqlik miqdor va kodning haqiqiy ombor bilan mosligi bilan, moslik esa bir tovarning ikki tizimda bir xil nomi bilan oʻlchanadi. Uchala tekshiruv ham oddiy: sinov importidan keyin 5–10 qatorni qoʻlda koʻrib chiqish yetadi.

Xato boʻlsa orqaga yoʻl

Import xatosini import oʻzi qaytarmaydi, ammo qoldiqni tozalash yoʻli bor. Ombordagi qoldiqni nolga tushirish uchun inventarizatsiya hujjati yaratiladi, «Дополнить из остатков» tugmasi bilan qoldiqlar qoʻshiladi, «Устанавливать фактические остатки» belgisi esa qoʻyilmaydi, shunda fakt nol boʻladi. Keyin shu hujjatdan kirim va hisobdan chiqarish hujjatlari yaratiladi.

Yordam sahifasi bu yoʻlni xato yuklashni tuzatish uchun maxsus tavsiflamaydi, ammo vositalar aynan shu. Qaytish yoʻlini yuklashdan oldin koʻrib qoʻygan maʼqul. Notoʻgʻri yaratilgan tovar kartochkalari esa baribir qoʻlda oʻchiriladi.

Qayerda xato qilinadi

• Qoldiqni qarz va pul bilan bir narsa deb oʻylash: qoldiq importi ularga tegmaydi.
• Qidiruv maydonini noyob boʻlmagan qiymat bilan tanlash: bitta tovar koʻp marta qayta yoziladi.
• Butun faylni sinovsiz yuklash: notoʻgʻri tovarni import oʻchira olmaydi.
• QQS rejimini katalogdan keyin tanlash: stavkalar hujjatlarda boshqacha chiqadi.
• Hisob valyutasini yoki hisob raqami valyutasini keyinroq oʻzgartirishga urinish.
• Qarzni kontragentsiz, pulni hisob raqamisiz yuklashga urinish.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagi qadamlar rasmiy sahifalardan chiqarilgan tahririyat tavsiyasi.

1. Yuklashdan oldin tashkilot, QQS rejimi, valyuta va raqamlash qoidasini qarorga keltiring.
2. Katalogni 5–10 qatorli sinovdan keyin yuklang va qidiruv maydonining noyobligini tekshiring.
3. Kontragentlarni qarz bor boʻlganlardan boshlab kiriting.
4. Qoldiqni yuklab, «Остатки» hisobotini qogʻoz sanoq bilan solishtiring.
5. Qarz va pulni tuzatish hujjatlari bilan alohida kiriting va izohga sana va asos yozing.
6. Orqaga qaytish yoʻlini, yaʼni inventarizatsiya orqali nollashni oldindan belgilab qoʻying.