Tovar kartochkasi: qaysi maydon hisobga taʼsir qiladi

Seriya raqami boʻyicha hisobni kartochkada yoqish oson: «Hisob turi» maydonidan variant tanlanadi, tasdiqlash oynasi chiqadi, kartochka saqlanadi. Orqaga yoʻl esa yoʻq. Yordam markazi bu tanlovni bekor qilib boʻlmasligini aniq yozadi. Shundan keyin seriya raqami tovar qoldigʻiga taʼsir qiladigan har bir hujjatda, yaʼni qabul, qaytarish, joʻnatma, hisobdan chiqarish, koʻchirish va chakana savdoda, koʻrsatilishi shart. Bitta belgi keyingi barcha hujjatlarning shaklini oʻzgartiradi.

Maydonlar ikki guruhga boʻlinadi

Tovar kartochkasi bir ekranda oʻnlab maydonni beradi, ammo ularning hammasi bir xil vaznga ega emas. Ayrimlari kartochkani oʻqiydigan odam uchun: rasm, mamlakat, taʼminotchi, vazn va hajm. Boshqalari esa hujjat qanday ochilishini, qoldiq qanday hisoblanishini va tizim nimani ruxsat etishini hal qiladi, yaʼni tizimga qoida beradi. Ikkinchi guruhdagi maydonni xato qoʻysangiz, xato keyin har bir hujjatda qaytariladi. Quyidagi tasnif tahririyatniki; manbalarda maydonlar shunday guruhlanmagan.

Seriya, partiya va vaznli fasovka: oldindan qaror talab qiladigan uchlik

Uch maydon kartochkani kelajak hujjatlar uchun «sozlaydi». Seriya raqamini qaytarib boʻlmaydi, partiya ikki joyda yoqiladi, vaznli fasovka esa alohida shtrix-kod talab qiladi.

Seriya raqami har bir birlikni alohida kuzatish uchun kerak, shu sabab joʻnatmada miqdor seriya raqamlari sonidan koʻp boʻlishi mumkin emas. Omborda yoʻq seriya raqamini joʻnatishni sozlamada taqiqlash mumkin, taqiq yoqilmaguncha esa tizim bunday sotuvga yoʻl qoʻyadi. Gipotetik misol: telefon doʻkoni 10 ta qurilma qabul qildi va 10 ta seriya raqamini kiritdi. Uchtasini sotganda ham uchta raqam tanlanadi, hisobotda esa har bir qurilmaning harakati koʻrinadi.

Partiya bilan hisob ikki joyda yoqiladi. Avval kompaniya sozlamalarida «Partiyalardan foydalanish» belgilanadi, soʻng tovar kartochkasida «Partiya boʻyicha hisob» tanlanadi. Shundan keyin joʻnatmada «Partiya tanlash» → «FEFO boʻyicha» tugmasi muddati yaqin partiyani birinchi qoʻyadi. Yaroqlilik muddati «Qoldiqlar» hisobotida alohida ustunda koʻrinadi. Bu imkoniyat xizmatlar va Evotor hamda MoySklad Kassa orqali chakana savdo uchun mavjud emas.

Fasovka maydoni vaznli tovarga tegishli. Shtrix-kod «PP KKKKK VVVVV X» koʻrinishida boʻladi: prefiks, tovar kodi, vazn va nazorat raqami. Tizim uni faqat kartochkada fasovka «Vaznli» koʻrsatilganda taniydi. Kartochkada shtrix-kodni qoʻlda kiritish kerak: birinchi ikki raqam sozlangan prefiks, keyingi beshtasi shu kartochkadagi tovar kodi. Masalan, 2,345 kg tovar uchun tarozi vaznni kodga oʻzi yozadi va skaner hujjatga toʻgʻri miqdorni qoʻyadi.

Narx maydonlari: kartochka tannarxni qayta yozmaydi

Kartochkada ikki xil narx bor: xarid narxi xarid hujjatlariga oʻzi tushadi, sotuv narxi esa narx turlari boʻyicha, masalan chakana va ulgurji uchun alohida beriladi.

Ammo tannarx boshqa joydan keladi. MoySklad tannarxni xarid yoki kirim hujjatidagi narx va ustama xarajatlar yigʻindisidan, FIFO tartibida hisoblaydi. Kartochkadagi xarid narxini oʻzgartirish qoldiqdagi tovar tannarxiga taʼsir qilmaydi. Hisob-kitob misoli: kartochkadagi xarid narxi 100 edi, 10 birlik shu narxda qabul qilindi. Keyin kartochkada narx 120 ga oʻzgartirildi. Omborda turgan 10 birlikning tannarxi 100 boʻlib qoladi, 120 esa keyingi xarid hujjatlariga taklif qilinadi.

Yana bir qoida: xarid hujjati sotuv hujjatidan oldin boʻlishi shart. Aks holda sotuv mavjud boʻlmagan tovarni sotish hisoblanadi va tannarx nol chiqadi. Kartochkada hammasi toʻgʻri boʻlsa ham, hujjat sanasi xato boʻlsa, foyda koʻpayib koʻrinadi.

Minimal narx haqida ikki sahifa ikki xil iboradan foydalanadi. Kartochka yoʻriqnomasi uni «shu narxdan past sotuvni cheklash» uchun deydi, umumiy sahifa esa narx pastroq boʻlsa «ogohlantirish koʻrsatiladi» deb yozadi. Taqiqmi yoki ogohlantirishmi, buni oʻz hisobingizda sinab koʻrish kerak.

Minimal qoldiq: kartochkadan buyurtmagacha

Minimal qoldiq (rus tilida «неснижаемый остаток») ombordagi zaxira pasaymasligi kerak boʻlgan chegara. Kartochkaga bir marta yoziladi, keyin esa ikki joyda ishlaydi.

Birinchisi — «Qoldiqlar» hisoboti. U minimal qoldiqni alohida ustunda koʻrsatadi, filtr yordamida esa shu chegaradan pasaygan tovarlarni ajratadi. Ikkinchisi — zaxirani toʻldirish. «Qoldiqlar» boʻlimidagi «Zaxirani toʻldirish» tugmasi ichki buyurtma yaratadi, undan esa «mavjud» miqdorni hisobga olgan holda taʼminotchiga buyurtma ochiladi; zaxira minimal qoldiqqacha toʻldiriladi. Gipotetik misol: minimal qoldiq 20, omborda 12 birlik bor, rezerv va kutilayotgan yetkazma yoʻq. Toʻldirish hujjati yetishmagan 8 birlikni soʻraydi.

Chegara notoʻgʻri qoʻyilsa, zaxira hisobi ham notoʻgʻri ishlaydi. Maydon sodda koʻrinadi, lekin xarid buyurtmasining miqdori shu raqamdan chiqadi.

Qadoq va analog: kundalik ishni yengillatadigan maydonlar

Qadoq tovar qutida yoki yashikda sotilganda kerak. Kartochkaga «Qadoq» qoʻshiladi: nomi, undagi birlik soni va kod turi koʻrsatiladi, hujjatda esa tovarni qadoq yoki birlik hisobida tanlash mumkin. Narx esa hamma vaqt tovar birligi uchun turadi, qadoq uchun emas. Hisob-kitob misoli: qutida 12 dona, bir dona narxi 5 shartli birlik. Hujjatga 2 qadoq qoʻyilsa, tizim 24 dona va 24 × 5 = 120 hisoblaydi. Qadoq narxini alohida kiritishga hojat yoʻq. «Qoldiqlar» hisoboti esa qadoq emas, birlik boʻyicha koʻrsatadi; qadoqda koʻrish uchun alohida shablon ulanadi.

Analog tovar tugab qolgan paytda kerak boʻladi. Kartochkaga 10 tagacha analog qoʻshiladi. Buyurtmada kerakli tovar boʻlmasa, kartochkadagi analogdan tanlanadi, xaridor bilan kelishiladi, soʻng analog buyurtmaga qoʻlda qoʻshilib, yoʻq tovar olib tashlanadi. Bu avtomatik almashtirish emas, menejerning ishini tezlashtiruvchi roʻyxat.

Kartochkaga fayl, masalan nakladnoy yoki shartnoma, biriktiriladi; tovarga kirish huquqi esa sukut boʻyicha barcha xodimlarga ochiq.

Nom, artikul, kod va tashqi kod

Kartochka tovarni uch xil raqam bilan belgilaydi: artikul, kod va tashqi kod. Ular qidirish va tovarni aniqlash uchun ishlatiladi. Excel orqali yuklashda tizim mavjud tovarni shu maydonlarning biri boʻyicha topadi: kod, nom, tashqi kod, shtrix-kod, artikul yoki avtomatik.

Import fayli xls, xlsx yoki CSV formatida va 10 MB gacha boʻladi. Avval 5–10 pozitsiyalik sinov import qilish tavsiya etiladi, chunki notoʻgʻri yaratilgan tovar va guruhlarni import orqali oʻchirib boʻlmaydi, ularni qoʻlda tozalashga toʻgʻri keladi. Import oʻz qoidasini qoʻyadi: nom majburiy va noyob boʻlishi kerak. Qidiruv maydonining qiymati faylda takrorlansa, bitta tovar qayta-qayta ustiga yoziladi va yangilari yaratilmaydi. Shuning uchun nomni «Krossovka» kabi umumiy yozish, oʻlcham va rangni esa modifikatsiyaga qoldirish toʻgʻri; aks holda ikkita turli tovar bitta nomga tushadi. Bu tahririyat xulosasi; yordam markazi nomning noyobligini talab qilganini yozgan.

Guruh ham maydon hisoblanadi, bunda guruh uchun QQS stavkasi belgilansa, u guruhdagi barcha tovarga qoʻllanadi. Bu qadam yuzlab tovarni qoʻlda tuzatishdan saqlaydi.

Oʻzbekiston kartochkasi: TASNIF va IKPU

Oʻzbekiston uchun alohida kartochka yoʻriqnomasi mavjud, unda TASNIF kodlagichi bilan ishlash tovar, modifikatsiya, xizmat va komplektlar uchun ochiq deb koʻrsatilgan, shuning uchun kod bitta joyda emas, katalogning butun qatlamida turadi. «Hisob xususiyatlari» blokidagi «TASNIF boʻyicha qidirish» tugmasi orqali tovarni nomi, IKPU yoki shtrix-kodi bilan, rus yoki oʻzbek tilida izlash mumkin.

Tanlangan yozuv kartochkaga qoʻshilganda nom, IKPU (MXIK), TASNIF qadoq kodi va ixtiyoriy TASNIF shtrix-kodi avtomatik toʻladi. Bu uch maydonni bir nechta tovar uchun ommaviy tahrirlash orqali ham toʻldirish mumkin. Qidiruv natijasida faqat amaldagi IKPU koʻrsatiladi; natija soʻrovga mos kelmasa, tovar eskirgan IKPU yoki boshqa parametr boʻyicha topilgan boʻladi.

Rossiya kartochkasi boshqacha toʻplamga ega: Qozogʻiston uchun NTIN, kuzatuvga tegishli belgi, markirovka turi, soliq tizimi va 54-FZ boʻyicha hisob predmeti belgisi. Oʻzbekiston yoʻriqnomasida bular tilga olinmaydi. Ikki kartochka umumiy qismi bir xil: nom, rasmlar (10 tagacha, har biri 20 MB gacha, birinchisi muqova), guruh, oʻlchov birligi, QQS, minimal qoldiq, narxlar, 10 tagacha analog, qadoq va fayl.

Yordam markazi sahifalarini oʻqiganda shu farqni eʼtiborga olish kerak: Rossiya yoʻriqnomasidagi har bir band Oʻzbekiston foydalanuvchisiga tegishli emas.

Bundan nima kelib chiqadi

Quyidagi qadamlar yordam markazi maʼlumotidan chiqarilgan tahririyat xulosasi.

Birinchi tovar hujjatidan oldin uch qarorni qabul qilish kerak: seriya raqami boʻyicha hisob bormi, partiya va yaroqlilik muddati kerakmi, tovar vaznlimi. Seriya raqami boʻyicha hisobni qaytarib boʻlmaydi. Qolgan ikkitasini birinchi qabuldan oldin hal qilish oson, chunki partiya birinchi hujjatning oʻzidayoq koʻrsatiladi.

Ikkinchisi — nom va kod. Tizim nomning noyobligini import paytida talab qiladi, kod esa «Noyob kod oʻrnatish» sozlamasi bilan beriladi. Nomga oʻlcham va rangni qoʻshmaslik, ularni modifikatsiyaga topshirish xatoni oldindan kamaytiradi.

Uchinchisi — tannarx. Kartochkadagi xarid narxi qoldiq tannarxini oʻzgartirmaydi, shuning uchun foyda hisobotida xatolik topilsa, kartochkani emas, xarid hujjatini koʻrish kerak.

Toʻrtinchisi — Oʻzbekiston kartochkasi. IKPU ni TASNIF qidiruvi orqali tanlash qoʻlda yozishdan ishonchli, chunki tizim amaldagi kodlarni koʻrsatadi.