Mavsumiylik va promo kalendar: talabni rejalash

2026 yil 20 martda Ramazon hayiti nishonlandi, uni belgilovchi Prezident qarori esa bayramdan atigi bir necha kun oldin, 17–18 mart oraligʻida chiqdi. Navroʻz ertasiga, 21 martga toʻgʻri keldi va besh kunlik ish haftasidagilar 20 dan 23 martgacha toʻrt kun ketma-ket dam oldi. Qurbon hayiti qarori 20 mayda, bayramdan bir hafta oldin qabul qilindi. Aksiya kalendarini yil boshida tuzadigan marketolog uchun savol shu: sanasi kech aniq boʻladigan bayramga reklamani qanday rejalash mumkin?

Talab uch qatlamdan iborat: oʻsish, mavsum va oʻzingizning harakatlaringiz

Savdo grafigidagi har choʻqqi bitta sabab bilan tushuntirilmaydi. Unda bozorning umumiy oʻsishi, yilning takrorlanuvchi ritmi va sizning aksiya yoki reklamangiz aralashib yotadi. Qatlamlarni ajratmasangiz, mavsum hisobiga kelgan sotuvni aksiya hisobiga yozib qoʻyasiz. Bu tahririyat mulohazasi.

Milliy statistika qoʻmitasining chakana savdo qatori mavsum shaklini koʻrsatadi. Yillik jami summani choraklarga boʻlsak, toʻrtinchi chorak ulushi har yili 25 foizdan yuqori chiqadi. Buning bir qismi oʻsishning oʻzidan keladi, chunki oʻsayotgan bozorda yil oxiri har doim yil boshidan katta. Shu sababli oʻsishni alohida hisoblab, ikkalasini yonma-yon qoʻydik.

Bir tekis oʻsishda toʻrtinchi chorak ulushi 27 foiz atrofida chiqadi, haqiqiy qatorda esa 31,6 dan 33,2 foizgacha. Birinchi chorakda manzara teskari: haqiqiy ulush 18–20 foiz, kutilgani esa 23 foiz atrofida. Demak, yil oxirida savdo oʻsishdan tashqari ham koʻtariladi, yil boshi esa kutilganidan past. Sabablar qoʻmita qatorida yozilmagan, shuning uchun bayramlar yoki hisobot amaliyoti haqidagi taxminlar isbotlanmagan.

Cheklovlar ham bor. Qator butun mamlakat chakana savdosini beradi, toifalar boʻyicha boʻlinmagan, shuning uchun sizning toifangiz bu shakldan farq qilishi mumkin. Oyma-oy ayirma tuzatishlar tufayli noaniq, choraklar esa ishonchliroq. 2022 yil jami oʻsishi faylda 7,4 foiz chiqadi, bu qolgan yillardan ancha past, shuning uchun u yilni taqqoslashga kiritmadik. Rasmiy chakana qatorni oʻqishning batafsil usuli alohida maqolada yozilgan.

Hayit sanalari yildan-yilga siljiydi

Qatʼiy sanali bayramlar kalendarga bir marta yoziladi. Hijriy taqvimga bogʻliq hayitlar esa har yili oldinga suriladi. Qurbon hayiti 2025 yilda 6 iyunga, 2026 yilda 27 mayga toʻgʻri keldi, yaʼni 10 kun oldinga siljidi va boshqa oyga oʻtdi.

Dam olish tuzilmasi ham har yili boshqacha. 2025 yilda Qurbon hayiti uch kun ketma-ket dam berdi: 6, 7 va 8 iyun. 2026 yilda esa besh kunlik ish haftasidagilar uchun 27 maydan 31 maygacha besh kun boʻldi: hayit 27 mayda, 28 va 29 may qoʻshimcha dam kunlari, 30 va 31 may hafta oxiri. Uzun dam olish davri savdo va yetkazib berishga qanday taʼsir qilishini rasmiy manbalar aytmaydi, buni oʻz tarixingizdan koʻrish kerak.

Hujjatlarning vaqti ham farq qiladi. 2025 yil 24 dekabrdagi PF-257-son Farmon 2026 yilning koʻchirilgan va qoʻshimcha dam kunlarini oldindan belgilaydi. Unda quyidagilar bor.

• 8 mart dam olish kuni 9 martga koʻchirilgan.
• Navroʻz bayrami, 21 mart, 23 martga koʻchirilgan.
• 9 may dam olish kuni 11 mayga koʻchirilgan.
• 2 yanvar, 28 va 29 may hamda 31 avgust barcha xodimlar uchun qoʻshimcha dam kuni.

Hayit kunining oʻzini esa alohida qarorlar tasdiqladi: Ramazon hayiti uchun mart oyida, Qurbon hayiti uchun 20 mayda. Gipotetik misol: 2025 yil tajribasiga tayanib reklamani 1 iyundan 6 iyunga qoʻygan doʻkon 2026 yilda bayram 27 mayda boʻlgani uchun asosiy xarid kunlarini oʻtkazib yuborgan boʻlardi.

Farmon 2027 yil 1 yanvarda oʻz kuchini yoʻqotadi, yaʼni 2027 yil uchun yangi hujjat kutiladi. Demak, yil boshida kalendarda faqat taxminiy oyna boʻladi, aniq dam olish kunlari esa bayramdan bir necha kun oldin maʼlum boʻlishi mumkin.

Aksiya sotuvining bir qismi boshqa kunlardan olinadi

Van Heerde va hamkorlari doʻkon darajasidagi skaner maʼlumotlarining toʻrtta toʻplamida aksiya sakrashini uch qismga ajratdi: boshqa brendlardan oʻtish, boshqa davrlardan olish va toifa talabining haqiqiy oshishi. Oʻrtacha har bir qism taxminan uchdan bir ulush berdi. Aksiya turi nisbatni oʻzgartiradi. Reklama bilan qoʻllab-quvvatlangan chegirmalar koʻproq boshqa davrlardan olishga bogʻliq boʻldi, faqat doʻkon ichida namoyish bilan berilgan chegirmalar esa toifa talabining oshishiga. Chegirma chuqurlashgan sari toifa talabi ulushi oshdi.

Buni gipotetik hisobda koʻraylik. Oddiy haftada 100 birlik sotilsa va aksiya haftasida 160 birlik sotilsa, sakrash 60 birlik. Agar shundan uchdan biri, yaʼni 20 birlik, oldingi va keyingi haftalardan olingan boʻlsa, ikki-uch haftalik jami ortish 40 birlik, 60 emas. Kalendarda aksiyadan keyingi haftalar shuning uchun alohida tekshiriladi. Bu maʼlumotlar skaner doʻkonlaridan olingan, sizning toifangizda nisbat boshqacha boʻlishi mumkin.

Uzoq muddatli taʼsir ham bor. Jedidi, Mela va Gupta bir isteʼmol tovarlari toifasidagi sakkiz yildan koʻp maʼlumotni tahlil qildi. Ularning xulosasiga koʻra, aksiyalarning uzoq muddatli taʼsiri salbiy va qisqa muddatli ijobiy taʼsirning taxminan beshdan ikki qismiga teng, reklamaning taʼsiri esa ijobiy. Bu mavzu chegirma va brend qiymati haqidagi maqolada batafsil yoritilgan. Kalendar uchun xulosa oddiy: aksiyalar soni oshgani sari har bir yangi aksiyaning sof foydasi kamayishi mumkin.

Google Ads kalendarida aksiya haftalari

Google Smart Bidding oddiy mavsumiy oʻzgarishlarni oʻzi hisobga oladi, shuning uchun mavsumiylik tuzatmasini faqat konversiya darajasi keskin oʻzgarishi kutilganda ishlating. Sozlama qisqa, 1 dan 7 kungacha boʻlgan tadbirlar uchun mos, 14 kundan uzoq muddatda kamroq ishlashi mumkin. Siz kutilgan oʻzgarishni foizda kiritasiz. Google misoli: uch kunlik savdoda konversiya darajasi 50 foizga oshishi kutilsa, shu uch kun uchun 50 foizgacha oshirish qoʻyiladi.

Sozlama Search, Shopping, Demand Gen va Display kampaniyalarida maqsadli ROAS yoki maqsadli CPA bilan, Performance Max va ilova kampaniyalarida esa istalgan strategiya bilan ishlaydi. Sayohat kampaniyalarida u qoʻllab-quvvatlanmaydi. Agar kampaniyangiz boshqa strategiyada ishlasa, tuzatma mavjud emasligini hisobga oling, bunday holda aksiyani kalendarda alohida belgilab, natijani keyin baholash qoladi.

Tadbir tugagach, kampaniyalar avvalgi ish rejimiga qaytadi va manfiy tuzatma kerak emas. Lekin hujjat foizni qanday topishni aytmaydi. Tahririyat taklifi: oʻtgan yilgi shunga oʻxshash aksiya kunlari va oddiy kunlar konversiya darajasini solishtiring. Gipotetik misol: oddiy kunlarda 2,0 foiz, oʻtgan yilgi uch kunlik aksiyada 3,0 foiz boʻlgan, farq 50 foiz.

Maʼlumot istisnolari boshqa vazifa uchun. Hujjat ularni teglash xatolari, sayt ishdan chiqishi yoki import muammolari kabi konversiya kuzatuvidagi nosozliklar uchun tasvirlaydi. Ularni tez-tez yoki uzoq vaqt ishlatmaslik tavsiya qilinadi. Aksiya davrlari haqida hujjat hech narsa demaydi. Aksiya haftasida ROAS maqsadini bir konversiya sikli ichida koʻp oʻzgartirmaslik qoidasi ham saqlanadi, bu haqda ROAS maqsadlari maqolasida yozilgan.

Tashqi signal: qidiruv qiziqishi

Google Trends qidiruv qiziqishining shaklini koʻrsatadi, hajmini emas. Har nuqta hudud va davr boʻyicha jami qidiruvga boʻlinadi, soʻng 0 dan 100 gacha shkalaga keltiriladi. Hisob butun maʼlumotdan emas, namunadan olinadi. Qiymat 0 boʻlsa, qidiruv umuman yoʻq degani emas: past hajmli soʻrovlar ham 0 boʻlib chiqadi. Shuning uchun uni toifangiz mavsumi qachon boshlanishini tekshirish uchun yordamchi vosita sifatida ishlating, oʻz savdo tarixingizning oʻrniga emas.

Kalendarni qurish tartibi

Mavsum shaklining nima uchun muhimligini oddiy hisob koʻrsatadi. Gipotetik doʻkon 2025 yilda choraklar boʻyicha 18, 22, 26 va 34 birlik sotgan, jami 100 birlik. 2026 yil uchun bozor 20 foiz oʻsadi deb olaylik: uchinchi chorak 26 x 1,2 = 31,2 birlik chiqadi.

Rejachi oxirgi chorakdagi darajani davom ettirsa, toʻrtinchi chorak ham taxminan 31 birlik boʻladi. Mavsum shakliga tayansa, 34 x 1,2 = 40,8 birlik chiqadi. Farq 31 foizga yaqin, zaxira va reklama byudjeti uchun bu katta tafovut. Hisob oddiy, lekin u faqat mavsum shakli har yili qaytarilsa ishlaydi, shuning uchun uni kamida ikki yillik maʼlumotda tekshirish kerak.

Quyidagi qadamlar manbalardan chiqarilgan tahririyat xulosasi, sinovdan oʻtgan retsept emas.

1. Kamida ikki yillik haftalik savdoni yigʻing va aksiya hamda reklama haftalarini belgilab qoʻying.
2. Oʻsishni olib tashlang: shu yilning oʻsishiga tuzatilgan haftalik indeks tuzing. Aksiyasiz haftalar mavsum shaklini beradi.
3. Kalendarga uch qatlam yozing: qatʼiy sanalar, siljiydigan hayit sanalari va oʻzingizning aksiyalaringiz.
4. Siljiydigan sana uchun ikki variantli oyna rejalang va byudjetning bir qismini rasmiy qaror chiqqandan keyin ishga tushiring.
5. Aksiyalarni bir-biriga yopishtirmang. Har aksiyadan keyingi haftalarni tekshiring: savdo pasaydimi?
6. Har aksiyadan oldin kutilgan natijani yozing va uni nazorat bilan solishtiring: hudud yoki mijozlarning bir qismini aksiyasiz qoldiring.
7. Qisqa aksiya davrlari uchun reklama sozlamasini, kutilgan eng baland talab uchun zaxirani oldindan tayyorlang.

Aksiyaning huquqiy shartlari alohida maqolada koʻrib chiqilgan, kalendarga esa har aksiya uchun eʼlon sanasini ham yozib qoʻygan maʼqul. Rejaning qiymati sanalar uzunligida emas, oldindan yozilgan taxminni keyin natija bilan solishtirishda.