Ulgurji va chakana savdo: Odoo modullari kombinatsiyasi

Ichimlik tarqatuvchisi bilan oziq-ovqat doʻkoni bir-biridan farq qilsa-da, ikkalasi ham bir zanjirga tayanadi: tovar sotib olinadi, omborga tushadi, sotiladi va hisobga olinadi. Odoo shu zanjirni ilovalar orqali beradi. Savol shundaki, qaysi ilovalar sizga kerak va ularni qanday tartibda ulash kerak. Odoo ning rasmiy saytida sohalar roʻyxati bor, lekin ulgurji savdo alohida soha sifatida yoʻq.

Rasmiy sayt savdo korxonasi haqida nima deydi

Odoo Industries sahifasi sohalarni guruhlaydi. Chakana savdo guruhida kitob, kiyim, mebel, oziq-ovqat, qurilish mollari va oʻyinchoq doʻkonlari bor. Ulgurji savdoga eng yaqin yagona nom, bu ichimlik tarqatuvchisi, uni sayt «oziq-ovqat va mehmonxona» guruhiga qoʻygan. Sahifalar alohida sohaviy paketni yoki Enterprise nashrini tilga olmaydi, faqat ilovalar roʻyxatini beradi.

Ichimlik tarqatuvchisi sahifasida Point of Sale, Inventory, Purchase, Planning, Employees va Project ilovalari koʻrsatilgan. Matnda ulgurji mijoz uchun alohida shartlar, bir nechta qadoq, konsignatsiya, idish qaytarish va WhatsApp orqali hisob-faktura yuborish tilga olingan. Oziq-ovqat doʻkoni sahifasida Point of Sale, Sales, Inventory, Employees, Accounting va Purchase bor, shuningdek yaroqlilik muddati nazorati, eng kam va eng koʻp qoldiq qoidalari hamda mijoz hisobidan qarzga sotish.

Zanjir: beshta ilova qanday ishlaydi

Hujjat har ilovaga bitta vazifa beradi. Quyidagi jadval ularni ulgurji va chakana nuqtai nazaridan solishtiradi.

Zanjirning ishlashini bitta tovar misolida koʻrish mumkin. Quyidagi qadamlar hujjatlardagi tavsiflardan yigʻilgan sxema, aniq korxona jarayoni emas.

1. Yetkazib beruvchiga taklif soʻrovi yuboriladi va u xarid buyurtmasiga aylanadi.
2. Tovar omborga qabul qilinadi va qoldiq oshadi.
3. Ulgurji mijoz buyurtma beradi, taklifnoma esa sotuv buyurtmasiga aylanadi.
4. Ombordan yetkazish hujjati yaratiladi, hisob-faktura esa tanlangan siyosatga qarab buyurtma yoki yetkazish boʻyicha yoziladi.
5. Doʻkonga yuborilgan tovar kassada sotiladi, kassadagi hisob-faktura tegishli jurnalga yozuv tushiradi.
6. Qoldiq belgilangan chegaradan tushsa, toʻldirish qoidasi yangi xarid buyurtmasini ochadi va zanjir qaytadan boshlanadi.

Kassa va savdo ilovasi bir-birini toʻldiradi. Kassadan Sales ilovasidagi taklifnoma yoki buyurtmani ochib, uni toʻliq yoki qisman, yaʼni avans bilan yopish mumkin. Demak, ulgurji mijoz omborga kelib toʻlasa, kassir buyurtmani qayta kiritmaydi.

Ulgurji savdo: buyurtma, yetkazish va hisob-faktura

Ulgurji savdoda eng koʻp savol shunday: hisob-fakturani qachon chiqarish kerak? Sales ikki yoʻl beradi: buyurtma tasdiqlanganda yoki yetkazilganda.

Hujjatdagi misol yaqqol. Sabzavot tarqatuvchisi restoranga 50 bosh salat sotadi, lekin yetkazish kuni omborda 40 bosh bor. Yetkazilgan miqdor boʻyicha 40 bosh uchun hisob-faktura chiqariladi. Qolgan 10 bosh keyin yetkazilganda ikkinchi hisob-faktura yoziladi. «Yetkazilgan miqdor» siyosati partiyalab yetkazadigan korxona uchun qulay. Buyurtma tasdiqlanganda hisob-faktura yozadigan siyosat esa qoldigʻini oʻzi nazorat qiladigan sotuvchiga mos, hujjatda shunday ishlaydigan onlayn zargarlik sotuvchisi misol qilingan.

Bir narsaga eʼtibor bering: yangi siyosat tanlansa, u faqat yangi mahsulotlarga qoʻllanadi, mavjud mahsulotlarda esa uni qoʻlda oʻzgartirish kerak. Yetkazilgan miqdor siyosati yoqilganda onlayn toʻlov tasdiqlanishi bilan hisob-faktura yozadigan avtomatik tartib ham ishlamaydi.

Ulgurjida yana ikkita imkoniyat foydali. Birinchisi dropshipping: yetkazib beruvchi tovarni mijozga oʻzi yuboradi, Odoo esa sotuv buyurtmasidan xarid soʻrovini avtomatik yaratadi, bunday tovar esa ombor hisobotlarida koʻrinmaydi, chunki u kompaniya omboriga tushmaydi. Ikkinchisi savdo komissiyasi: Sales ilovasi sotuvchilar uchun maqsad yoki natijaga asoslangan komissiya rejalarini beradi, Odoo 20 da esa komissiya mijoz haqiqatan toʻlagan summadan ham hisoblanishi mumkin.

Yetkazishni rejalashtirish ham yangilangan. Odoo 19 yangiliklarida partiya va yetkazishlarni xaritada qayta tartiblash hamda kechikayotgan buyurtmalarni topadigan filtr aytilgan, Odoo 20 da esa yetkazishdan tayyor CMR hujjatini yuklab olish mumkin.

Onlayn doʻkon ulgurji mijozlar uchun ham ochiq. Ichimlik tarqatuvchisi sahifasi B2B va B2C onlayn doʻkonni, mijoz olib ketishi yoki yetkazib berilishini tanlashini tilga oladi. Korxona mijozlari uchun yana bir qulaylik bor: «Hisob-faktura boʻyicha toʻlash» usuli buyurtmani oldindan toʻlovsiz tasdiqlaydi, toʻlov esa keyin chiqarilgan hisob-faktura boʻyicha amalga oshiriladi. Uni faqat ulgurji mijozlar guruhiga koʻrsatish ham mumkin.

Chakana savdo: kassa, mijoz hisobi va ombor

Point of Sale brauzerda ishlaydi va tarmoq vaqtincha uzilganda ham ish qobiliyatini saqlaydi, deb yozadi hujjat. Kassada toʻlov usullari sozlanadi: naqd pul, karta terminali, onlayn toʻlov va mijoz hisobi. Mijoz hisobi doʻkonlarda qarzga sotish uchun kerak. Hujjatga koʻra, hisobga eng koʻp kredit summasi qoʻyiladi, ammo bu faqat ogohlantiradi va sotuvni toʻxtatmaydi. Limitni haqiqatan majburiy qilmoqchi boʻlsangiz, buning uchun qoʻshimcha qoida kerak, hujjat bu haqda aytmaydi.

Kassada bir nechta amaliy funksiya bor. «Keyin yetkazish» funksiyasi tovarni sotib, yetkazishni boshqa sanaga qoldiradi va ombordan yetkazish hujjatini oʻzi yaratadi. Odoo 19 kassaga yagona hisob-faktura funksiyasini qoʻshdi: bir mijozning bir nechta buyurtmasi bitta hisob-fakturaga birlashtiriladi. Odoo 20 yangiliklarida yana uchtasi sanalgan: bitta kassada bir nechta valyutada toʻlov, yaroqlilik muddati oʻtgan mahsulot haqida ogohlantirish va Inventory ilovasisiz ishlaydigan soddalashtirilgan qoldiq hisobi.

Oxirgisiga ehtiyot boʻling. Inventory ilovasisiz ishlaydigan kassada har mahsulot uchun bitta qoldiq saqlanadi. Bir nechta ombor, partiya yoki yetkazib beruvchidan qabul kerak boʻlsa, Inventory ilovasi baribir kerak boʻladi.

Ikkala tomon uchun umumiy: toʻldirish va qoldiq

Ulgurji ham, chakana ham qoldiqni oʻz vaqtida toʻldirishga tayanadi. Inventory ilovasi toʻldirishni avtomatlashtiradi va yetkazish muddatlarini boshqaradi. Odoo 20 da eng kam va eng koʻp qoldiq talab tarixiga qarab taklif qilinadi, oldingi ikki variant, yaʼni «Buyurtma» va «Maksimumgacha buyurtma» esa bittaga birlashtirilgan. Odoo 19 da xarid katalogi kutilayotgan talab prognoziga qarab sotib olishga imkon beradi.

Qaror odatda shunday: tez aylanadigan tovar uchun eng kam va eng koʻp qoldiq qoidasi, buyurtma bilan keladigan yoki uzoq yetkaziladigan tovar uchun esa buyurtma asosida xarid. Bu tahririyat mulohazasi, hujjat shunday talab qilmaydi.

Tarmoqda har doʻkon alohida yuridik shaxs boʻlsa, yana bir yangilik foydali. Odoo 20 da kompaniyalar oʻrtasidagi oqim yaxshilangan: yoʻnalishlar bilan bir kompaniyani boshqasidan toʻldirish, boshqa kompaniya omboridan buyurtmani yetkazish va tovar tannarxini bir kompaniyadan ikkinchisiga oʻtkazish mumkin. Bogʻlangan sotuv va xarid buyurtmalaridagi oʻzgarishlar ham ikkinchi kompaniyaga uzatiladi.

Yaroqlilik muddati ham ikkala tomonga tegadi. Odoo 19 prognoz hisobotida muddati tugayotgan tovarni belgilaydi, Odoo 20 kassasi esa muddati oʻtgan mahsulot tanlanganda ogohlantiradi. Oziq-ovqat doʻkoni sahifasi ham yaroqlilik muddati nazoratini lot yoki seriya raqami bilan bogʻlaydi.

Oʻzbekiston kontekstida nima qoladi

Odoo ning rasmiy Oʻzbekiston paketi buxgalteriya uchun: hisoblar rejasi, 12 foizli QQS, nol foizli eksport va ozod qilingan operatsiyalar soliqlari, hamda IFRS uslubidagi hisobotlar. Elektron faktura, kassa cheklarini soliq tizimiga uzatish va mahalliy toʻlov tizimlari bu paketning tavsifida tilga olinmagan.

Apps Store da «Uzbekistan» soʻzi bilan 11 ta ilova topiladi, ularning orasida elektron faktura uchta modul, QQS hisoboti va Uzum Market bilan bogʻlanish bor. Kassa cheklarini soliq organiga uzatish talabi esa bu maqolada tekshirilmadi, uni alohida rasmiy manbadan aniqlash kerak. Toʻlov tizimlari alohida maqolada koʻrib chiqilgan.

Qayerda xato qilinadi

Birinchi xato: kassa va omborni ikki alohida dunyo qilib qoʻyish. Kassa bir joydan, ombor boshqa joydan qoldiq koʻrsatsa, sotuv bilan qoldiq mos kelmaydi, rahbar esa qaysi raqamga ishonishni bilmay qoladi. Birinchi kundan bir manba tanlanadi.

Ikkinchi xato: dropshipping yoki konsignatsiyani oddiy tovar deb hisoblash. Dropshipping tovari ombor hisobotlarida koʻrinmaydi, konsignatsiya tovari esa omborda turadi, lekin ombor qiymati hisobotiga kirmaydi. Rahbar qoldiq hisobotini oʻqiganda bu farqni bilishi kerak.

Uchinchi xato: soha nomiga ishonish. Odoo sahifalari «ichimlik tarqatuvchisi» yoki «oziq-ovqat doʻkoni» deydi, lekin bu ilovalar roʻyxati, tayyor sozlangan korxona emas. Jarayonlarni, masʼul odamlarni va tovar tuzilmasini oldindan yozmasdan ilovalarni yoqish ish bermaydi.

Toʻrtinchi xato: hisob-faktura siyosatini bir marta tanlab, keyin unutish. Siyosat yangi mahsulotlarga avtomatik qoʻllanadi, eskilariga esa yoʻq, shuning uchun bitta omborda ikki xil tartib yashirincha yurishi mumkin.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagi qadamlar manbalardagi faktlardan chiqarilgan tahririyat mulohazasi.

1. Savdo turingizni yozing: ulgurji mijoz buyurtma berib, keyin yetkazib olishini kutadimi yoki doʻkonda toʻlab olib ketadimi.
2. Hisob-fakturani buyurtmada yoki yetkazishda chiqarishni hal qiling va bu qaror mahsulot guruhlari boʻyicha farq qilsa, yozib qoʻying.
3. Qoldiq manbasini tanlang: kassa uchun ham Inventory ilovasi kerakmi yoki soddalashtirilgan qoldiq yetadimi.
4. Qaysi tovar uchun eng kam va eng koʻp qoldiq, qaysi uchun buyurtma asosida xarid kerakligini ajrating.
5. Elektron faktura, kassa cheki va toʻlov tizimlari kabi Oʻzbekiston talablarini alohida roʻyxatga yozib, ularning har biri uchun masʼul belgilang.