Odoo Point of Sale: kassa sessiyasi, toʻlov usullari, oflayn rejim

Odoo hujjati Point of Sale ni doʻkon va restoranlar uchun moʻljallangan, brauzerda ishlaydigan ilova deb taʼriflaydi. Yana bir gap bor: ilova tarmoq vaqtincha uzilganda ham ishlashda davom etadigan qilib qurilgan. Kassir uchun bu tushunarli va yetarli. Rahbarda esa savollar tugʻiladi. Kassa kuni qachon yopiladi? Naqd pul qaysi jurnalga tushadi? Internet oʻchsa nimalar ishlamay qoladi? Javoblar hujjatda bor, lekin bir necha sahifaga tarqalgan.

Sessiya: kassani ochish va yopish

Kassa ishi “Open Register” tugmasidan boshlanadi. Dashboard dagi kassa kartasida bu tugmani bosgach, “Opening Control” oynasi chiqadi va kassadagi boshlangʻich naqd summa tekshiriladi. Registr ochilganda tugma “Continue Selling” ga almashadi. Ochiq davr sessiya deb yuritiladi; hujjat yopish oynasida shu sessiyada qilingan buyurtmalar soni va jami summa koʻrsatilishini yozadi.

Yopishda Odoo kassadagi pulni sanashni soʻraydi. Oyna kutilgan summalarni toʻlov usullari boʻyicha guruhlab koʻrsatadi, kassir tanga va qogʻoz pullar sonini kiritadi. “Close Register” bosilganda buxgalteriya yozuvlari post qilinadi. Hujjat registrni har kuni oxirida yopishni qatʼiy tavsiya qiladi.

Sanalgan summa kutilganidan farq qilsa, “Payments Difference” oynasi chiqadi. “Proceed Anyway” farqni belgilangan farq jurnaliga yozib, yopishni davom ettiradi. Bu xulqni cheklash mumkin: sozlamada “Set Maximum Difference” yoqiladi va “Authorized Difference” maydoniga chegara kiritiladi. Farq undan oshsa, kassir yopa olmaydi va menejer tasdiqlashi kerak boʻladi.

Hujjatning “Important” bandida bitta qoida bor. Har bir kassaga alohida naqd toʻlov usuli va alohida naqd jurnali tayinlanadi, shunda yozuvlar ajraladi va aniq kassaga bogʻlanadi. Sessiya hisoboti esa kassa yopilgandan keyingina ochiladi. Unda sessiyani kim ochgani (“Opened By”) va buyurtmalarni kim bajargani koʻrinadi. Savdoga aloqasiz pul harakati uchun “Cash In/Out” bor: kassir summani va sababni yozadi. Bu amalni faqat asosiy yoki kengaytirilgan huquqli xodim bajara oladi.

Sotuvdan qaytarishgacha: hujjatlar zanjiri

Sotuv oddiy qadamlardan iborat: mahsulot tanlanadi, kerak boʻlsa miqdor, chegirma yoki baho raqam klaviaturasida oʻzgartiriladi, “Payment” bosiladi, toʻlov usuli tanlanib “Validate” bajariladi. Mijozni biriktirish majburiy emas. Lekin sodiqlik ballari, biriktirilgan pricelist (chegirma va baho qoidalari) va hisob-faktura uchun mijoz kerak.

Hisob-faktura toʻlov paytida “Invoice” tugmasi bilan, keyinroq buyurtmalar roʻyxatidan yoki backend dan yaratiladi. Fakturaning yozuvi darhol paydo boʻladi, PDF fayli esa fonda keyin tayyorlanadi, shunda kassa kutib qolmaydi. Darhol yuklab olish kerak boʻlsa, “Download Invoice” sozlamasi yoqiladi. Bir mijozning hali fakturalanmagan buyurtmalarini yigʻma fakturaga birlashtirish ham mumkin. Chekda QR-kod yoki havola chiqarish yoqilsa, mijoz chek raqami, sana va noyob kodni kiritib, fakturani oʻzi soʻray oladi.

Qaytarish ikki xil. Buyurtma asosida qaytarishda “Refund” tanlanadi, “Paid” buyurtmalar roʻyxatidan mahsulot va miqdor belgilanadi, soʻng pul qaytariladi yoki shu summaga sovgʻa kartasi beriladi. Tasdiqlangach, asl chek yoki fakturaga havola qiladigan kredit-nota yaratiladi. Buyurtmasiz qaytarishda mahsulot manfiy miqdor bilan savatga qoʻshiladi.

Karta toʻlovlarida bitta cheklov bor. Adyen yoki Stripe terminali orqali faqat oʻsha provayderning terminalidan oʻtgan toʻlovni qaytarish mumkin, buyurtmasiz qaytarish esa ular bilan umuman qoʻllab-quvvatlanmaydi. Kassadan Sales ilovasidagi taklifnoma ham ochiladi. Uni toʻliq yoki avans bilan yopish mumkin. “Ship Later” esa mahsulotni hozir sotib, yetkazishni keyinga qoldiradi va ombordan yetkazish buyurtmasini yaratadi; mijozda manzil boʻlishi shart.

Shtrix-kod skaneri mahsulotni savatga qoʻshadi, chegirma beradi va xodimni tizimga kiritadi (xodim kartasidagi PIN yoki Badge ID orqali). Chegirma yorligʻi — foizli chegirmani bildiruvchi maxsus shtrix-kod; odatda muddati tugab borayotgan tovarga qoʻyiladi. Odatiy andoza 22{NN} koʻrinishida: skanerlangan kod oxirgi qoʻshilgan mahsulotga chegirma beradi.

Chek tarkibi sozlanadi: sarlavha va pastki yozuv, avtomatik bosish, bahosiz sovgʻa cheki, SMS yoki WhatsApp orqali yuborish, toʻlovdan oldin chiqariladigan hisob. Kassaga fiskal maʼlumot moduli (“black box”) ulangan boʻlsa, avtomatik bosish yoqilgan boʻlishi shart. Mahalliy fiskal talablar bu sahifada yoritilmagan, shuning uchun ular maqola doirasidan tashqarida qoldi.

Toʻlov usuli jurnalga bogʻlangan sozlama

Toʻlov usuli yaratilganda nom, jurnal, kassa va “Integration” maydoni belgilanadi. Integratsiya turi jurnal turini ham belgilaydi. Naqd uchun integratsiya kerak emas. Terminal uchun jurnal doim “Bank” turida boʻlishi kerak. QR-kod uchun jurnalga kamida bitta bank hisobi biriktiriladi. Naqd pul avtomatlari (Cashdro, Glory) alohida integratsiya turi hisoblanadi.

Mijoz hisobi usuli kreditga sotuvni ham, oldindan pul qoʻyishni ham ochadi. Kreditga sotuv qarz sifatida yoziladi. Qarzni kuzatish uchun fakturani yaratish yoki Accounting ilovasini oʻrnatish kerak. Maksimal kredit chegarasi berilsa, undan oshganda mijoz tugmasi toʻq sariq boʻladi va ogohlantirish belgisi chiqadi, lekin sotuv toʻxtamaydi. Demak chegara faqat eslatma. Qatʼiy taqiq kerak boʻlsa, uni kassadan tashqarida, qoida va masʼul bilan belgilash lozim. Bu tahririyat xulosasi.

Bir bosishli toʻlov toʻlov oynasini oʻtkazib yuboradi. Shu sababli u onlayn, yetkazib berish, terminal va mijozni aniqlash talab qilinadigan usullarda ishlamaydi. Naqdda esa olingan summa aniq deb hisoblanadi; qaytim kerak boʻlsa, oddiy “Payment” tugmasi ishlatiladi. Terminal bilan aloqa uzilsa, tranzaksiya avtomatik bekor qilinadi, buyurtmani qoʻlda yakunlash uchun “Force done” tugmasi bor.

Mahalliy kontekst alohida eslatma talab qiladi. Hujjatdagi terminal provayderlari roʻyxati (Adyen, Stripe, Mollie, Razorpay, Viva.com va boshqalar) ham, QR-kod turlari roʻyxati ham (Pix, FPS, QRIS, PayNow, PromptPay, VietQR, EPC) davlatlar boʻyicha tuzilgan. Oʻzbekiston ularda koʻrsatilmagan. Boshqa QR turlari uchun umumiy “EMV Merchant-Presented QR-code” varianti bor, lekin mahalliy bank ilovalari bilan mosligi hujjatda aytilmagan. Bu mahalliy toʻlovlar ishlamaydi degani emas. Ular rasmiy hujjatda tasdiqlanmagan, shuning uchun sinov bazasida tekshirish kerak.

Internet uzilganda: oflayn rejim

Sessiya boshlanganda asosiy maʼlumotlar, yaʼni mahsulotlar va mijozlar brauzer keshiga yuklanadi. Aloqa uzilsa, kassa oflayn rejimga oʻtadi. Oflayn yaratilgan buyurtmalar keshda saqlanadi va aloqa tiklanganda backend ga yuboriladi. Hujjat ogohlantiradi: aloqa tiklanib sinxronlanmaguncha brauzerni yopish, qayta yuklash yoki keshni tozalash mumkin emas, aks holda maʼlumot yoʻqoladi.

Backend maʼlumotiga tayanadigan funksiyalar oflaynda ishlamaydi: fakturalarni yaratish (soʻralgan fakturalar aloqa tiklanganda avtomatik yaratiladi), yangi mijozni roʻyxatga olish, mahsulot haqida batafsil maʼlumot, ombor qoldigʻini real vaqtda sinxronlash va toʻlov terminallari. Printer va tarozi kabi mahalliy tarmoqdagi qurilmalar, tarmoq oʻzgarmasa, ishlashda davom etadi. Oflayn holat sarlavhadagi belgi bilan koʻrsatiladi. Imkonsiz funksiya bosilsa, “Connection Lost” oynasi chiqadi va “Continue with limited functionality” tugmasi cheklangan rejimda davom etishga imkon beradi.

Keshga yuklanadigan maʼlumot hajmi tizim parametrlari bilan boshqariladi: point_of_sale.limited_customer_count va point_of_sale.limited_product_count. Mijozlar buyurtma soni boʻyicha, mahsulotlar sevimlilar, xizmatlar va oxirgi yangilanganlar tartibida yuklanadi. Qiymat oshirilsa, kassa ochilishi sekinlashadi. Tahririyat mulohazasi: internet tez-tez uzilgan doʻkonda kartali toʻlov terminali ishlamasligini oldindan bilish kerak. Shu kunga naqd va chek qoidasi yozilgan boʻlishi lozim.

Odoo 19 va 20 da kassada nima oʻzgargan

Odoo 19 release notes (2025 yil sentyabr) kassaga yigʻma faktura, bir bosishli toʻlovni tasdiqlash, mijozning qarzini yopish va eng kam huquqli xodim profilini qoʻshgani haqida yozadi. Eng amaliy yangilik preset: u buyurtma turiga biriktirilgan sozlamalar toʻplami. Ichida pricelist, soliq pozitsiyasi (fiscal position), buyurtma jadvali va sigʻimi, mijozni aniqlash talabi, qaytarish rejimi bor. Hujjat misol keltiradi: gul doʻkoni tovar sifatida soliqqa tortiladigan buyurtmani xizmat sifatida soliqqa tortiladigan buyurtmadan ajratadi.

Odoo 20 release notes (2026 yil sentyabr) buxgalteriya tomonini oʻzgartiradi. Sessiya oxirida umumiy sotuv yozuvi yaratiladi, mayda turli yozuvlar kamayadi. Toʻlov yozuvlari esa sozlamada koʻrsatilgan vaqtda, sessiyani yopmasdan hosil boʻladi. Boshqa yangiliklar: bir kassada bir nechta valyuta, kassaga bir nechta printer biriktirish, qatorlarsiz soddalashtirilgan chek, presetlar orqali xizmat haqi, muddati oʻtgan mahsulot tanlanganda ogohlantirish. Yana bir yangilik: kassa Inventory ilovasini oʻrnatmasdan, soddalashtirilgan ombor hisobi bilan ishlay oladi. Bunda mahsulotga bitta qoldiq koʻrsatiladi va majburiy yetkazishlar boʻlmaydi.

Hisobotlar: buyurtma va sessiya kesimida

Reporting menyusida buyurtmalar statistikasi grafik yoki pivot koʻrinishda ochiladi, uni filtrlash va guruhlash mumkin. Sessiyalar roʻyxatidan kerakli sessiya tanlansa, uning batafsil hisoboti va “Orders” tugmasi orqali shu sessiyadagi buyurtmalar roʻyxati chiqadi. Bitta kassaning hamma buyurtmalarini sessiyadan qatʼi nazar koʻrish uchun kassa kartasidagi menyudan “Orders” tanlanadi. Demak, kun yakunini tekshiradigan kishi uchun yoʻl aniq: avval sessiya, keyin undagi buyurtmalar.

Kassa ochishdan oldin hal qilinadigan savollar

Hujjat sozlamalarni tasvirlaydi, qoidalarni esa kompaniya oʻzi yozadi. Quyidagi roʻyxat manbalardan chiqarilgan tahririyat xulosasi, hujjatdagi talab emas.

1. Har kassaga alohida naqd usuli va jurnali tayinlanganmi?
2. Kunlik yopishni kim va qaysi vaqtda bajaradi, ruxsat etilgan farq chegarasini kim belgilaydi?
3. Karta terminali ishlamaganda yoki internet uzilganda kassir nima qiladi?
4. Qaytarishni kim tasdiqlaydi va u qaysi terminal orqali amalga oshadi?
5. Faktura uchun mijoz maʼlumoti kassada olinadimi, olinmasa chek orqali oʻzi soʻraydimi?

Hammasini sozlama hal qilmaydi. Farq chegarasi, qaytarishni tasdiqlovchi va oflayn tartibi odamlar orasidagi kelishuv, Odoo esa shu kelishuvni qayd etadigan joy.