Subcontracting: ishlab chiqarishni pudratchiga topshirish

Gipotetik holat. Ustaxona stul oʻrindiqlarini yumshoq qoplamali qilishni tashqi ustaxonaga topshiradi: yogʻoch karkasni oʻzi yuboradi, matoni pudratchi topadi. Bir hafta oʻtgach hisobda savol paydo boʻladi: karkaslar hali bizning omborimizdami yoki pudratchidami? Javob qogʻozda boʻlmasa, qoldiq ham, tannarx ham taxmin boʻlib qoladi. Odoo bu savolga alohida hisob joylari bilan javob beradi.

Pudrat nima va Odoo uni qanday taniydi

Pudrat, inglizcha subcontracting, kompaniyaning tashqi ishlab chiqaruvchini jalb qilib, mahsulotni unga tayyorlatishi va keyin oʻzi sotishi demakdir. Hujjat bundan kompaniyaga ham, pudratchiga ham foyda borligini yozadi: birinchisi uskuna va ishchi kuchiga mablagʻ sarflamasdan turli xil mahsulot sota oladi, ikkinchisi esa tor sohaga ixtisoslashadi.

Yoqish uchun Manufacturing sozlamalarining “Operations” boʻlimida “Subcontracting” belgilanadi. Shundan keyin ikki narsa paydo boʻladi. Birinchisi, texnologik kartada “Subcontracting” turi: u mahsulotni kompaniyaning oʻzi emas, pudratchi tayyorlashini bildiradi. Ikkinchisi, Inventory ilovasidagi ikkita marshrut: “Resupply Subcontractor on Order” va “Dropship Subcontractor on Order”.

Oddiy xaridda tovar tayyor holda keladi, pudratda esa material siz sotib olganingiz boʻlib qolishi mumkin. Shu farq tufayli Odoo komponentni pudratchiga yuborilganda hisobdan oʻchirmaydi, balki uni alohida joyga oʻtkazadi va qoldiq aniq boʻlib turadi.

Uch yoʻl: komponentni kim beradi

Uch ish tartibi bir-biridan faqat komponent pudratchiga qanday yetib borishi bilan farq qiladi.

• Asosiy tartib: pudratchi komponentlarni oʻzi topadi, kompaniya faqat tayyor mahsulotni sotib oladi.
• Qayta taʼminlash: kompaniya komponentlarni oʻz omboridan pudratchiga joʻnatadi.
• Toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazish: kompaniya komponentni yetkazib beruvchidan sotib oladi va u pudratchiga bevosita boradi.

Bundan tashqari ikki savolga ham javob kerak. Mahsulot nima uchun pudratga beriladi: mijoz buyurtmasi uchunmi yoki omborni toʻldirish uchunmi. Tayyor mahsulot qayerga boradi: kompaniya omboriga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri oxirgi mijozga. Uch tartibning har biri shu imkoniyatlarning hammasi bilan ishlay oladi.

Asosiy tartib: pudratchi hammasini oʻzi qiladi

Bu eng sodda va eng kam hujjat talab qiladigan holat. Kompaniya pudratchidan tayyor mahsulotni xarid buyurtmasi orqali sotib oladi, pudratchi esa komponentlarni oʻzi topadi, mahsulotni tayyorlaydi va omborga yetkazadi. Sozlash ikki qadamdan iborat: mahsulot kartasidagi yetkazib beruvchi qatoriga pudratchi, baho va yetkazish muddati yoziladi, texnologik kartada esa “Subcontracting” turi tanlanib, pudratchi koʻrsatiladi.

Ikki nozik joy bor. Kartada komponent yozish shart emas, chunki ularni pudratchi oʻzi topadi. Yetkazish muddati esa bitta qiymat sifatida beriladi: u pudratchining tayyorlash va yetkazish vaqtini birga qamrab oladi, kompaniya esa alohida ishlab chiqarish muddatini kartaga yozmaydi.

Jarayon qisqa va uch qadamdan iborat. Pudratchi uchun xarid buyurtmasi tasdiqlanadi va qabul hujjati oʻzi ochiladi, pudratchi mahsulotni tayyorlab keltirgach esa qabul hujjati tasdiqlanadi va mahsulot zaxiraga kiradi.

Kompaniya komponentni oʻzi yuborsa

Komponent kompaniyaning oʻzida boʻlsa yoki sifati nazoratda turishi kerak boʻlsa, uni pudratchiga yuborish mantiqli. Bu holatda texnologik kartaga komponentlar yoziladi va sukut boʻyicha ular kompaniya omboridan pudratchiga joʻnatiladi. Yetkazish muddatiga komponent yoʻlda ketadigan vaqt ham kiradi, chunki pudratchi uni olmaguncha ish boshlay olmaydi.

Xarid buyurtmasi tasdiqlanganda Odoo ikkita hujjat ochadi: komponentni joʻnatish uchun qayta taʼminlash hujjati va tayyor mahsulot uchun qabul hujjati. Ombor xodimi avval birinchisini tasdiqlaydi, komponent pudratchiga joʻnatiladi: buni Inventory ilovasidagi “Resupply Subcontractor” kartochkasidan, “To Process” tugmasi orqali ham bajarish mumkin. Keyin pudratchi tayyorlab keltirganda ikkinchisi tasdiqlanadi. Hammasi shu ikki hujjatda boʻlgani uchun, kimda nima turganini bilish uchun daftar kerak emas. Komponent qiymati bunda tayyor mahsulot tannarxiga qoʻshiladi, chunki material pudratchida turgan boʻlsa ham kompaniyaniki boʻlib qoladi va hisobdan chiqib ketmaydi.

Komponent yetkazib beruvchidan toʻgʻridan-toʻgʻri borsa

Uchinchi tartib kompaniya omboridan oʻtmaydi. Kompaniya komponentni yetkazib beruvchidan sotib oladi, u esa uni toʻgʻridan-toʻgʻri pudratchiga yuboradi, pudratchi tayyorlab tayyor mahsulotni kompaniyaga qaytaradi. Buning uchun “Dropshipping” sozlamasi yoqilgan boʻlishi, har komponentda yetkazib beruvchi va “Dropship” marshruti belgilangan boʻlishi kerak.

Bu tartibning kamdan-kam eʼtibor beriladigan joyi shu: pudratchi uchun xarid buyurtmasi tasdiqlanganda komponent yetkazib beruvchiga alohida taklif soʻrovi oʻzi ochiladi, lekin u buyurtma bilan avtomatik bogʻlanmaydi va Purchase ilovasida alohida topish kerak. Bu soʻrovda “Deliver To” maydonida “Dropship Subcontractor” va pudratchi manzili koʻrinadi, shuning uchun uni boshqa soʻrovlardan ajratish oson. Uni tasdiqlash komponent uchun yetkazib beruvchi buyurtmasi va toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazish hujjatini ochadi.

Pudrat buyurtmasi ortida nima turadi

Pudratchi uchun qabul hujjati ochilganda Odoo ichkarida alohida ishlab chiqarish buyurtmasini yaratadi va tasdiqlaydi. Bu buyurtma pudratchining nomiga bogʻlangan, komponent ham, tayyor mahsulot ham shu pudratchining joyiga yoziladi. Qabul hujjati tasdiqlanganda shu buyurtma ham oʻzi yopiladi. Demak foydalanuvchi ikkita hujjatni alohida yuritmaydi: bitta qabul tasdiqlanadi, ishlab chiqarish yozuvi esa unga ergashadi.

Gipotetik hisob. Oʻrindiqdan qirqtasi buyurtma qilindi, pudratchi esa yigirma beshtasini keltirdi. Qabul hujjatida yigirma beshta yoziladi, qolgan oʻn beshta alohida qoldiq qabul sifatida ochiq turadi. Kod izohiga koʻra, qabul boʻlinganda ichkaridagi ishlab chiqarish buyurtmasi ham shunga mos qilib boʻlinadi. Pudratchidan qaytarilgan mahsulot esa kompaniya zaxirasiga emas, yana pudratchi joyiga yoʻnaltiriladi.

Hisobdagi koʻrinmas joylar

Komponent pudratchiga joʻnatilgach, u kompaniyaning asosiy ombor joyidan chiqadi, lekin hisobdan yoʻqolmaydi. Odoo uni “Subcontracting” deb nomlangan alohida joyga oʻtkazadi, “Production” joyi esa komponentni sarflab tayyor mahsulotni hosil qiladi. Tayyor mahsulot yana “Subcontracting” joyiga qaytadi va faqat qabul hujjati tasdiqlangandan keyin kompaniya zaxirasiga kiradi.

Asosiy tartibda komponent yuborilmagani uchun “Subcontracting” dan “Production” ga harakat boʻlmaydi. Barcha harakatlarni “Inventory”, soʻng “Reporting” ostidagi harakatlar tarixida koʻrish mumkin. Pudratchida qancha materialimiz turganini bilishning eng aniq yoʻli shu. Amaliy maʼnosi shunday: inventarizatsiyada pudratchidagi material yoʻqolgan hisoblanmaydi, u “pudratchida” deb sanaladi, pudratchi bilan solishtirma ham aynan shu joyning qoldigʻidan olinadi.

Tannarx: pudrat mahsulotida nimalar yigʻiladi

Pudrat mahsulotining qiymati bir necha qismdan tashkil topadi.

• Komponent qiymati, agar komponentni kompaniya bergan boʻlsa.
• Pudratchiga toʻlanadigan ishlov haqi.
• Komponentni pudratchiga joʻnatish va tayyor mahsulotni qaytarib olish xarajati.
• Tayyor mahsulotni oxirgi mijozga toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazish xarajati, agar shunday qilingan boʻlsa.
• Boshqa xarajatlar, masalan import soliqlari.

Asosiy tartibda komponent qiymati qismi boʻlmaydi, chunki komponent kompaniyaniki emas, qayta taʼminlash va toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazishda esa u mahsulot qiymatiga qoʻshiladi. Hujjat ularni bitta tenglama sifatida beradi va har mahsulotda hamma qism boʻlishi shart emasligini alohida taʼkidlaydi: toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazilmagan mahsulotda yetkazish qismi boʻlmaydi. Gipotetik misol. Karkasni ustaxona oʻzi yubordi, pudratchi qoplash uchun ishlov haqi oldi, karkasni olib borish va qaytarish alohida xarajat boʻldi. Stulning qiymati shu uchala qismdan yigʻiladi.

Odoo 20 yangiliklarida ikki aniqlik bor. Birinchisi, agar pudrat buyurtmasi xarid buyurtmasiga bogʻlanmagan boʻlsa, pudratchi xarajati mahsulot qabul qilinganda yetkazib beruvchi baholari roʻyxatidan olinadi. Ikkinchisi, toʻldirish natijasida pudratga tushgan mahsulotning buyurtma tannarxi komponent xarajatlarini ham hisobga oladi.

Odoo 19 va 20 da nima oʻzgardi

Odoo 19 da pudrat qabuli oddiy qabul hujjatining barcha imkoniyatlari bilan ishlay boshlagan. Odoo 20 da pudrat ishlab chiqarishi uchun ham komponent holati va buyurtma umumiy koʻrinishi qoʻshilgan: yetishmayotgan komponentlarni koʻrib, ularni shu yerning oʻzidan buyurtma qilish mumkin.

Texnologik kartaning umumiy koʻrinishida ham pudrat hisobga olinadi: prognoz yoqilganda pudratchidagi zaxira alohida ustunda koʻrinadi, mahsulot holati esa kompaniya va pudratchida bor miqdorning yigʻindisidan topiladi. Demak pudratchida turgan material yetarlimi, ombordagi bilan birga bir ekranda koʻrinadi. Yetishmagan komponent buyurtma muddatidan oldin koʻrinib qolsa, rejalashtiruvchi pudratchining kechikishini oldindan bila oladi.

Pudrat yoki oʻz ishlab chiqarish

Hujjat pudratning ikki afzalligini ochiq aytadi: kompaniya uskuna va xodimga mablagʻ sarflamasdan keng turdagi mahsulotni sota oladi va iqtisodiy sikllarda pudratchi bilan hajmni oson oshirib yoki kamaytirib turadi. Lekin bu afzallik nazoratning bir qismini topshirish evaziga keladi. Shu sababli har mahsulot uchun uchta savol beriladi: sifatni kim va qachon tekshiradi, muddat kechiksa nima boʻladi, komponent hisobi qayerda yuritiladi.

Birinchi ikki savolga Odoo emas, shartnoma javob beradi. Uchinchisiga esa yuqorida koʻrilgan hisob joylari va hujjatlar zanjiri javob beradi, shuning uchun pudratga oʻtishdan oldin eng avval shuni tekshirib chiqish kerak.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagi qadamlar hujjatlardan chiqarilgan tahririyat mulohazasi.

1. Pudratga beriladigan mahsulotlarni ajrating va har biri uchun komponentni kim topishini yozib qoʻying: pudratchi, kompaniya yoki yetkazib beruvchi.
2. Shunga qarab tartibni tanlang: komponent arzon va pudratchida bor boʻlsa asosiy, sizda tayyor zaxira boʻlsa qayta taʼminlash.
3. Yetkazish muddatini pudratchining haqiqiy javobi bilan belgilang: unga komponent kelishi va tayyor mahsulot qaytishi ham kiradi.
4. Dastlabki oyda har hafta pudratchida turgan komponent qoldigʻini oʻzingizning hisobingiz bilan solishtiring.
5. Toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazish tartibida komponent uchun ochilgan alohida taklif soʻrovini har safar qoʻlda tekshirib turing.
6. Pudratchi bilan kelishuvda brak va yoʻqolgan material uchun javobgarlikni yozib qoʻying: Odoo qoldiqni koʻrsatadi, javobgarlikni esa belgilamaydi.