Manufacturing: BoM va ishlab chiqarish buyurtmasi

Gipotetik holat. Mebel ustaxonasida stol kartasi tayyor: toʻrtta oyoq, bitta ustki taxta, oʻn oltita vint. Dushanba kuni yigirmata stolga buyurtma tushdi. Karta hech narsa qilmaydi, u shunchaki retsept. Uni yigirma marta koʻpaytirib, aniq sana, ombor va ijrochi bilan bogʻlaydigan hujjat esa ishlab chiqarish buyurtmasi, inglizcha MO, yaʼni sexdagi haqiqiy topshiriq.

Karta retsept, buyurtma esa ish

Texnologik karta, inglizcha BoM, mahsulotni tayyorlash yoki taʼmirlash uchun kerak boʻlgan komponentlar va ularning miqdorini hujjatlashtiradi, koʻpincha amallar hamda qadamma-qadam koʻrsatmalarni ham oʻz ichiga oladi. Kartaning tuzilishi, qavatlari va variantlari alohida maqolada yoritilgan, bu yerda esa kartaning buyurtmaga aylanishi koʻriladi.

Buyurtma Manufacturing ilovasida “Operations”, soʻng “Manufacturing Orders” boʻlimida ochiladi. Mahsulot tanlanishi bilan karta oʻzi toʻladi, miqdor kiritilgach esa “Components” va “Work Orders” varaqlari kartadagi komponentlar va amallar bilan toʻladi. Zarur boʻlsa, shu buyurtma uchun qoʻshimcha qator qoʻshish mumkin, soʻng “Confirm” bosiladi.

Farqni shunday eslab qolish mumkin. Karta barqaror va koʻp marta ishlatiladi, buyurtma esa bir martalik boʻlib, unda aniq miqdor, sana, ijrochi va haqiqiy sarf turadi. Qatorlar buyurtmaga tushgach, uni alohida tahrirlash mumkin, shuning uchun bitta sex topshirigʻidagi oʻzgarishni butun mahsulot retsepti bilan aralashtirmaslik kerak.

Bitta mahsulotga bir nechta karta boʻlishi mumkin. Ularni ajratish uchun kartada “Reference” maydoni bor, hujjat misolida tanqis detal oʻrniga boshqasi ishlatilgan kompyuter uchun alohida karta ochiladi va buyurtma tanlanayotganda shu nom koʻrinib turadi.

Katta miqdor bir paytda tayyorlanmasa, kartada partiya hajmi belgilanadi: talab shu hajmdan oshsa, buyurtma bir nechta buyurtmaga boʻlinadi. Odoo 19 yangiliklarida kartada standart partiya hajmi belgilanishi va u yangi buyurtmadagi miqdorni oldindan toʻldirishi aytilgan.

Buyurtma qaysi holatlardan oʻtadi

Buyurtmaning olti holati bor va Odoo manba kodi ularni shunday izohlaydi.

• “Draft”: buyurtma hali tasdiqlanmagan.
• “Confirmed”: tasdiqlangan, komponentlarni toʻldirish qoidalari ishga tushgan.
• “In Progress”: ishlab chiqarish buyurtmaning oʻzida yoki ish buyurtmasida boshlangan.
• “To Close”: ishlab chiqarish tugagan, buyurtmani yopish kerak.
• “Done”: buyurtma yopilgan va ombor harakatlari qayd etilgan.
• “Cancelled”: bekor qilingan, qaytadan tasdiqlab boʻlmaydi.

Holatlar sexdagi suhbatni ham aniqlashtiradi: “tayyor” degani nima ekanini hamma bir xil tushunadi. Yana bir koʻrsatkich bor: buyurtmaning tayyorligi, yaʼni materiallar yetarlimi yoki yoʻqmi. Uni kartada belgilash mumkin: ish hamma komponent mavjud boʻlganda ham, faqat birinchi amal uchun komponentlar yetarli boʻlganda ham boshlanishi mumkin. Ikkinchi variant uzun jarayonda qulay, chunki ustaxona birinchi amalni boshlab, qolgan materialni yoʻlda kutadi.

Odoo 20 da toʻldirish qoidasi buyurtmani qoralama yoki tasdiqlangan holda yaratishi mumkin: bu “Manufacturing” operatsiya turida tanlanadi. Tasdiqlangan yoki bekor qilingan buyurtmani qoralamaga qaytarish ham mumkin boʻldi. Yangi buyurtmalar sukut boʻyicha imkon qadar tezroq rejalanadi, bir nechta buyurtma navbatda tursa, ularning roʻyxatdagi tartibi qaysi biri birinchi bajarilishini belgilaydi.

Buyurtma qanday bajariladi

Amallar boʻlsa, buyurtma ish buyurtmalari orqali bajariladi. Har amal yonidagi “Start” tugmasi taymerni ishga tushiradi, “Done” amalni yopadi, hamma amal tugagach esa yuqoridagi “Produce” tayyor mahsulotni omborga kiritadi va buyurtmani yopadi. Shu ishni sex xodimi Shop Floor ilovasida ham bajaradi, bu alohida maqolada yoritilgan.

Buyurtmada manzil oʻrami koʻrsatilsa, tayyor mahsulot ishlab chiqarilishi bilan shu oʻramga oʻzi joylanadi. Mahsulot partiya yoki seriya raqami bilan yuritilsa, raqam yopishdan oldin biriktirilishi kerak. Odoo uni oʻzi ham yaratishi mumkin: “Produce” raqamsiz bosilsa, keyingi boʻsh raqam beriladi. Odoo 20 yangiliklarida raqamlar buyurtma yopilayotganda har doim oʻzi yaratilishi, “Produce” va “Produce All” tugmalari esa bittaga birlashtirilgani aytilgan. Odoo 19 da bitta buyurtmadan bir nechta raqam yaratish imkoni qoʻshilgan edi.

Buyurtmalarni koʻrish: Gantt va Kanban

Buyurtmalar koʻpaygach, roʻyxat yetarli boʻlmay qoladi. Odoo 19 da buyurtmalar uchun Gantt, yaʼni vaqt chizigʻi koʻrinishi va tahrirlanadigan muddat maydoni qoʻshilgan. Odoo 20 da Kanban koʻrinishi qayta ishlangan: kartochkalar haftalar boʻyicha guruhlanadi va komponent holati, faol ish markazi, muddat hamda qolgan vaqtni koʻrsatadi.

Guruhlangan koʻrinishlarda barcha buyurtmalar uchun qolgan umumiy vaqt ham chiqadi. Bu sex yuklamasini haftalar kesimida baholash uchun qulay, chunki alohida hisob-kitob qilish shart emas.

Ombor bilan aloqa: bir, ikki yoki uch bosqich

Buyurtma omborga necha qadamda bogʻlanishi ombor darajasida belgilanadi, shuning uchun bir kompaniyaning ikki ombori bitta mahsulotni turlicha tartibda tayyorlashi ham mumkin. Sozlama ombor kartasidagi “Manufacture” maydonida turadi va uch qiymat oladi.

• “Manufacture (1 step)”: komponentlar buyurtmaning oʻzida sarflanadi, alohida koʻchirish hujjati yaratilmaydi.
• “Pick components then manufacture (2 steps)”: ishlab chiqarishdan oldin komponentlarni terish hujjati qoʻshiladi.
• “Pick components, manufacture, then store products (3 steps)”: tayyor mahsulotni saqlash joyiga olib borish hujjati ham qoʻshiladi.

Gipotetik misol. Ustaxonada yogʻoch xomashyosi alohida omborda turadi, yigʻish sexi esa boshqa binoda. Bir bosqichli rejimda xodim materialni oʻzi olib ketadi va hisobda faqat sarf koʻrinadi. Ikki bosqichda esa ombor xodimi avval materialni terib sexga chiqaradi: bu harakat alohida hujjat boʻladi va kim, qachon, nimani olgani saqlanadi. Uch bosqichli rejim shu mantiqni tayyor mahsulot uchun ham takrorlaydi. Rejim tanlovi bir martalik ish emas: ombor oʻsib, komponentlar uzoqroqqa koʻchsa, bir bosqichli tartib hisob bilan haqiqat orasida tobora katta boʻshliq qoldiradi. Bu xavf.

Ikki yoki uch bosqichli buyurtma tasdiqlangach, uning ustida “Transfers” tugmasi paydo boʻladi. Terish hujjati tasdiqlanganda komponentlar saqlash joyidan ishlab chiqarish joyiga oʻtadi va qoldiq oʻzgaradi.

Qisman tayyor boʻlsa: qoldiq buyurtma

Hamma miqdorni birdan chiqarib boʻlmaydi. Bu odatiy hol: oʻnta stolga komponent bor, qolganiga yoʻq. Shunda tayyor miqdor buyurtma tepasidagi “Quantity” maydoniga yoziladi va “Produce” bosiladi. Sarflangan material tayyor miqdorga mos kelmasa, Odoo ogohlantirish oynasini ochadi, unda mavjud sarfni qoldirish yoki miqdorni tayyor mahsulotga moslashtirish tanlanadi.

Keyin “You produced less than the initial demand” oynasida “Create Backorder” tanlansa, buyurtma ikkiga boʻlinadi. Raqam oʻsha qoladi, oxiriga defis va tartib raqami qoʻshiladi: birinchisi tayyor qismni oladi va darhol yopiladi, ikkinchisi qoldiqni olib ochiq turadi. Odoo 20 da rejalangan ishlab chiqarishning qoldigʻi yaratilishi bilan oʻzi rejalanadi, davom etayotgan buyurtmani esa keyinroq tayyorlanadigan qismga boʻlish ham mumkin.

Gipotetik hisob. Yigirmata stolning oʻntasi tayyor boʻldi, qolganiga vint yetmayapti. “Quantity” maydoniga 10 yoziladi, “Produce” bosiladi va “Create Backorder” tanlanadi. Birinchi buyurtmada oʻnta stol yopiladi, ikkinchisida oʻnta stol kutib turadi. Hisobda esa tayyor mahsulot ham, kutayotgan ish ham alohida koʻrinadi, shuning uchun “yigirma stoldan oʻntasi bor” degan taxmin oʻrniga aniq raqam turadi.

Sarf: reja va haqiqat

Haqiqiy sarf kartadagi miqdordan farq qilishi tabiiy: material sinadi, chiqindi chiqadi, usta oʻlchovni koʻz bilan oladi. Odoo 19 yangiliklarida kartadan qoʻlda sarf varianti olib tashlangani yoziladi, Odoo 20 da esa moslashuvchan sarf sozlamasining oʻzi yoʻqolgan va barcha buyurtmalar, karta tanlangan yoki tanlanmaganidan qatʼi nazar, moslashuvchan sarf bilan ishlaydi.

Bundan amaliy oqibat kelib chiqadi: eski qoʻllanmalardagi sarf sozlamasi haqidagi qadamlar Odoo 20 ga mos kelmaydi. Amalda sarf buyurtmadagi “Components” varagʻida oʻzgartiriladi, miqdor mos kelmasa esa yopish paytida yuqoridagi ogohlantirish chiqadi. Qaror egasi ustaxona mudiri boʻladi: sarfni oʻzgarishsiz qoldiradimi yoki tayyor miqdorga moslashtiradimi. Bu qulaylik, lekin intizomsiz xavfli: moslashuvchan sarf har bir chetlanishni koʻrsatadi, ammo uni tahlil qilish oʻrnini bosmaydi.

Tannarx: reja va haqiqat

Odoo tannarxni ikkiga ajratadi. “MO Cost” buyurtma kartaga koʻra qancha turishi kerakligini, “Real Cost” esa haqiqatda qancha turganini bildiradi. Ish boshlanmaguncha ikkalasi bir xil boʻladi, keyin haqiqiy sarf, amal vaqti yoki xodimning soatbay haqi farq qilsa ajraladi, “Produce” bosilganda esa buyurtma tannarxi haqiqiyga tenglashadi.

Gipotetik misol. Karta boʻyicha stolning materiali va ishlov vaqti maʼlum qiymat beradi. Haqiqatda usta ikkita ortiqcha vint sarfladi va yigʻish rejadan oʻn daqiqa uzoqroq choʻzildi. “Real Cost” bu ikki ortiqchani oʻziga qoʻshadi, “MO Cost” esa ish davomida taxminiy qiymatda turadi va buyurtma yopilganda haqiqiyga koʻchadi. Shu ikki ustun orasidagi farq kartaning haqiqatga qanchalik yaqinligini koʻrsatadi. Farq kichik boʻlsa, karta ishlayapti. Katta boʻlsa, karta eskirgan yoki sexda kartada yoʻq narsa sodir boʻlayotgan boʻladi.

Komponent tannarxi xarid buyurtmalaridagi oʻrtacha bahodan oʻzi hisoblanadi, amal tannarxi esa ish markazining soatlik xarajati va amal davomiyligidan olinadi. Mahsulot kartasidagi “Cost” maydoni bajarilgan buyurtmalar boʻyicha oʻrtacha tannarxni koʻrsatib boradi, alohida tugma esa uni kartadagi reja qiymatiga qaytaradi.

Odoo 20 da buyurtma tannarxi maydoni ish davomida taxminiy qiymatni, yopilgach haqiqiy qiymatni koʻrsatadi. Kartada qoʻshimcha xarajatlar uchun maydon paydo boʻlgan va kartalarni komponent miqdori boʻyicha solishtirish imkoni qoʻshilgan. Komponent almashganda mahsulotdagi “Used In” tugmasi shu komponent ishlatilgan karta qatorlarini ochadi va ularni birdaniga yangilash mumkin.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagi qadamlar hujjatlardan chiqarilgan tahririyat mulohazasi.

1. Eng koʻp ishlab chiqariladigan mahsulotning kartasini tekshiring va bitta sinov buyurtmasini oxirigacha oʻtkazing.
2. Omborga qaysi bosqichli rejim kerakligini sexning jismoniy joylashuviga qarab tanlang: komponentlar uzoqda tursa, ikki bosqich mantiqli.
3. Tayyorlik qoidasini belgilang: hamma komponent kerakmi yoki birinchi amalga yetarlimi.
4. Qisman tayyor mahsulotni kim va qachon qoldiq buyurtmaga ajratishini yozib qoʻying.
5. Har oyda rejalangan va haqiqiy tannarxni solishtiring va farqi katta buyurtmalardan boshlab sababini toping.