Work center va work order: operatsiyalar va vaqt hisobi

Gipotetik holat. Ustaxonada ikkita stanok bor: kesish va yigʻish. Kartada “taxtani kes, keyin yigʻ” deb yozilgan, lekin kesish stanogi kuniga ikki smena ishlaydi, yigʻish stoli esa faqat kunduzi band. Karta bunday tafsilotni bilmaydi. Uni ish markazi va ish buyurtmasi hal qiladi.

Ish markazi: ish bajariladigan joy va uning qoidalari

Ish markazi, inglizcha work center, ish buyurtmalari bajariladigan joy: stanok, yigʻish stoli yoki bir necha xodimli uchastka boʻlishi mumkin. Hujjatga koʻra, u xarajatni kuzatish, jadval tuzish, sigʻimni rejalash, uskunani tartibga solish va samaradorlikni kuzatish uchun ishlatiladi. Kartaga amal qoʻshilganda ish markazini koʻrsatish majburiy, shuning uchun uni oldindan yaratib qoʻyish kerak.

Ish markazlari faqat Manufacturing sozlamalarida “Work Orders” yoqilgan boʻlsa koʻrinadi. Markaz kartasida asosiy sozlamalar quyidagilar.

• Ish soati: markaz qaysi kunlarda va soatlarda ishlashi. Sukut boʻyicha haftasiga 40 soat, dushanbadan jumagacha 8:00 dan 16:00 gacha belgilangan.
• Vaqt samaradorligi: markaz ish tezligiga qanday taʼsir qilishi, foizda. Eski uskuna ikki baravar sekin boʻlsa, qiymat 50 foiz.
• Tayyorlash va tozalash vaqti: ish boshlanishidan oldin va tugagandan keyin ketadigan vaqt.
• Soatlik xarajat: markazni bir soat ishlatish va har bir xodimga toʻlanadigan soatbay baho.
• Ruxsat etilgan xodimlar: markazda ishlay oladiganlar roʻyxati. Boʻsh qoldirilsa, hamma ishlay oladi.
• Muqobil markazlar: asosiy markaz band yoki ishlamayotganda ish oʻtkaziladigan boshqa markazlar.

Vaqt samaradorligi kartadagi kutilgan davomiylikni amalda oʻzgartiradi. Hujjat misoli: stul uchun kesish va yigʻish amallari kartada 30 daqiqadan. Kesish stansiyasining samaradorligi 50 foiz boʻlsa, amal bir soat davom etadi, yigʻish liniyasiniki 200 foiz boʻlsa, oʻn besh daqiqada tugaydi. Demak bir xil karta turli markazda turli vaqt beradi, shuning uchun amalni markazdan ajratib baholab boʻlmaydi.

Ish markazi kartasida mahsulot boʻyicha sigʻim ham yoziladi: bir vaqtning oʻzida nechta mahsulot tayyorlanishi, shuningdek tayyorlash va tozalash vaqti. Yana bir varaqda tashqi qurilmalar, masalan kamera yoki oʻlchov asbobi bogʻlanadi. Maintenance ilovasi oʻrnatilgan boʻlsa, markazga uskuna biriktirilib, uning ishdan chiqish oraligʻi va taʼmirlash vaqti ham koʻrinadi.

Ish buyurtmasi: kartadagi amalning jonli nusxasi

Kartadagi har amal buyurtma ochilganda ish buyurtmasiga aylanadi. Odoo manba kodida ish buyurtmasining beshta holati bor: “Blocked”, “To Do”, “In Progress”, “Done” va “Cancelled”. Amal holatini “To Do” dan “In Progress” ga oʻtkazish yangi vaqt yozuvini ochadi, pauza uchun esa holat qaytariladi. Shu yoʻl bilan bitta amal bir necha yozuvga boʻlinadi va umumiy real davomiylik ularning yigʻindisi boʻladi.

Ish buyurtmasi faqat taymer emas. Amalga qadamma-qadam koʻrsatmalar biriktiriladi, har bir qadam esa sifat nazorati nuqtasi sifatida saqlanadi. Qadam turlari xilma-xil: oddiy koʻrsatma, rasmga olish, sarfni qayd etish, ishlab chiqarilgan miqdorni qayd etish, yorliq chop etish, oʻtdi-oʻtmadi tekshiruvi, oʻlchov va varaq toʻldirish. Demak bitta ish buyurtmasi sexda ham vaqt hisobi, ham koʻrsatma va tekshiruv vazifasini bajaradi.

Amalning kutilgan davomiyligi kartada ikki yoʻl bilan beriladi. Birinchisida u qoʻlda yoziladi, ikkinchisida Odoo oxirgi bir nechta bajarilgan ish buyurtmasidagi haqiqiy vaqtdan oʻzi hisoblab boradi. Gipotetik misol: kesish amali kartada 30 daqiqa deb yozilgan, lekin oxirgi beshta buyurtmada oʻrtacha 38 daqiqa ketgan. Ikkinchi usul rejani haqiqatga yaqinlashtiradi, birinchisi esa eski raqamni saqlab qoladi.

Odoo 19 da ish buyurtmasi holatini qoʻlda oʻzgartirish imkoni qoʻshilgan va ish buyurtmalari roʻyxatida atribut yoki komponent boʻyicha filtr hamda boshlanish sanasini toʻgʻridan-toʻgʻri tahrirlash paydo boʻlgan. Odoo 20 da esa bloklangan ish markazidagi buyurtmalarni ham qayta ishlash mumkin boʻldi.

Ketma-ketlik: amal boshqasini kutib turganda

Baʼzi amallar faqat oldingisi tugagach boshlanishi kerak: yelimlashdan oldin kesish, boʻyashdan oldin silliqlash. Buning uchun “Custom Work Order Dependencies” sozlamasi yoqiladi, kartaning “Miscellaneous” varagʻida “Operation Dependencies” belgilanadi va har amalda “Blocked By” maydoni paydo boʻladi. Shundan keyin kutayotgan amal buyurtmada “Blocked” holatida turadi, blokni tutib turgan amal tugagach esa “To Do” ga oʻtadi. Qoida boʻlmasa, hamma amal bir vaqtda ochiq koʻrinadi va kimdir yelimlashni kesishdan oldin boshlab yuborishi mumkin.

“Plan” tugmasi amallar uchun boshlanish sanasini qoʻyadi. Hujjat misolida kesish va yigʻish amallari 60 daqiqadan, yigʻish esa kesishga bogʻliq: tugma soat 13:30 da bosilsa, kesish darhol boshlanadi, yigʻish esa 14:30 ga rejalanadi.

Rejalashtirish: Gantt, Kanban va ustuvorlik

Markaz vaqtincha ishlamay qolsa nima boʻladi? Odoo buni “Time Off” ilovasi orqali hal qiladi: markaz uchun ishlamaydigan davr kiritiladi, muqobil markaz esa kartada oldindan belgilangan boʻladi. Davrni kiritish uchun dasturchi rejimi yoqilgan boʻlishi kerak. Keyin “Plan” bosilsa, ish buyurtmasi muqobil markazga oʻzi oʻtadi. Kamida ikkita markaz kerak, aks holda buyurtmalar ishlamayotgan markaz navbatida yigʻilib qolaveradi.

Rejalashtirish koʻrinishlari “Planning” boʻlimida, ish buyurtmalari ostida turadi. Ikki koʻrinish bor: vaqt chizigʻi va Kanban, ikkalasi sukut boʻyicha ish markazi boʻyicha guruhlanadi. Bu guruhlash ortiqcha yuklangan stanokni topish uchun qulay, buyurtma boʻyicha guruhlash esa mijozga topshirish muddatini baholashga yordam beradi.

Muammoli buyurtmalarni uchta filtr ajratadi: boshlanishi oʻtib ketganlar, bir vaqtda bitta markazga tushganlar va bogʻliqlik bilan mos kelmaydiganlar. Odoo 19 da ishlab chiqarish buyurtmalari uchun alohida Gantt qoʻshilgan, Odoo 20 da esa ish buyurtmalari uchun yangi Kanban va sudrab oʻtkaziladigan Gantt paydo boʻlib, uni xodimlar boʻyicha ham koʻrish mumkin.

Yana bir muhim oʻzgarish rejalashtirish qoidasiga tegishli. Odoo 20 da ishlab chiqarish buyurtmalari sukut boʻyicha imkon qadar tezroq rejalanadi, bir nechtasi boʻlsa, ularning roʻyxatdagi tartibi ustuvorlikni belgilaydi. Demak roʻyxatni qayta tartiblash endi toʻgʻridan-toʻgʻri jadvalga taʼsir qiladi.

Uzluksiz ishlab chiqarish: tayyor qism oldinga oʻtadi

Odatda har amal oldingisining butun miqdori tugashini kutadi. Yuzta mahsulotning birinchi yigirmatasi tayyor boʻlsa ham, keyingi amal kutib turadi va stanok bekor qoladi. Uzluksiz ishlab chiqarish buni oʻzgartiradi: kartada “Continuous Production” belgilansa, ish buyurtmasida qayd etilgan miqdor keyingi amalni ochadi.

Hujjat misoli oddiy. Birinchi amal yuz donadan yigirmatasini bajargan boʻlsa, shu yigirmatasi keyingi amalga oʻtadi, birinchi markaz esa qolgan sakson donani ishlayveradi. Tayyor miqdor omborga faqat buyurtma toʻliq tugagach kiradi, buyurtma erta yopilsa, qolgani odatdagi qoldiq buyurtma tartibida yuritiladi. Bu imkoniyat Odoo 20 yangiliklarida alohida qayd etilgan.

Vaqt pulga qanday aylanadi

Ish markazining soatlik xarajati va amal davomiyligi birgalikda amal tannarxini beradi. Hujjat reja qiymati va haqiqiy qiymatni ajratadi: reja markazda yozilgan xodim soatbay haqidan, haqiqiy esa xodimning oʻz kartasidagi soatlik xarajatidan hisoblanadi. Shu sababli ikkita xodim bir xil ishni bajarsa ham, haqiqiy tannarx farq qilishi mumkin. Amaliy maʼnosi shunday: reja qiymati ish markazi kartasidagi taxminni, haqiqiy qiymat esa xodimning oʻz soatbay haqi boʻyicha aslida boʻlganini koʻrsatadi. Ikkalasi orasidagi tafovut markaz kartasidagi xarajat haqiqatga qanchalik mosligini aytib turadi.

Odoo 19 da amal tannarxini hisoblash usuli aniqlashtirilgan: u haqiqiy foydalanishga yoki qatʼiy xarajatga asoslanishi mumkin. Yana bir yangilik: xodimning oʻz soatbay haqi kiritilmagan boʻlsa, ish buyurtmasidagi mehnat ish markazida belgilangan soatlik xarajat bilan hisoblanadi. AVCO hamda FIFO deb ataladigan oʻrtacha va navbatli baholash usullarida bu tayyor mahsulot qiymatiga taʼsir qiladi.

Ish markazini baholash: yuklama, OEE va smena

Markaz kartasida toʻrtta koʻrsatkich tugmasi turadi: OEE, yoʻqotilgan vaqt, yuklama va unumdorlik. OEE, yaʼni uskunadan foydalanish samaradorligi, markaz ish soatining qancha qismida samarali ishlaganini bildiradi. Uning maqsad qiymati ham belgilanadi: hujjat misolida markaz kuniga 8 soat ochiq, 7 soat ishlatilishi kutiladi va maqsad 87,5 foiz boʻladi.

Smenalar boʻyicha samaradorlikni taqqoslash uchun hujjat sodda yoʻlni taklif qiladi: har smena uchun alohida ish vaqti jadvali yaratiladi va markazlarning nusxasi shu jadvallarga biriktiriladi. Shundan keyin ish buyurtmalari hisoboti smenalarni markaz boʻyicha solishtiradi. Hujjat misolida kunduzgi smena rejadan oʻrtacha 6,5 foiz koʻp vaqt olgan, tungi smena esa 15 foiz kam. Bu raqamlar misol uchun, sizning ustaxonangiz natijasi emas.

Odoo 20 da ish markazining umumiy koʻrinishi yangilangan: unda ish buyurtmalari va texnik xizmat rejasiga tezkor havolalar bor, ish hamda ishlab chiqarish buyurtmalari hisoboti esa asosiy koʻrsatkichlar bilan toʻldirilgan. Uskuna va ish markazi soʻrovlari uchun texnik xizmatda alohida Gantt koʻrinishi ham paydo boʻlgan.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagi qadamlar hujjatlardan chiqarilgan tahririyat mulohazasi.

1. Avval sexdagi haqiqiy joylarni roʻyxatga oling va ularni ish markazi sifatida kiriting, hozircha faqat ish soati va soatlik xarajatni yozing.
2. Eng uzun ikkita amal uchun kutilgan davomiylikni qoʻlda emas, oʻtgan buyurtmalardan hisoblanadigan usulga oʻtkazing.
3. Bogʻliqlikni faqat haqiqatan ketma-ket boʻlgan amallarga qoʻying, aks holda reja keraksiz qotib qoladi.
4. Yuk koʻp tushadigan amalga uzluksiz ishlab chiqarishni yoqib, bir hafta davomida stanokning boʻsh turish vaqtini solishtiring. Butun partiya birgalikda tugashi kerak boʻlgan amalda qismni uzatib boʻlmaydi, shuning uchun u amalni ketma-ket qoldiring.
5. Oyda bir marta ish buyurtmalari hisobotini ochib, reja va haqiqiy davomiylik orasidagi katta farqlarni koʻrib chiqing.