Odoo QQS ning 12 foizli stavkasini, nol stavkali eksportni va ozod etilgan aylanmani tayyor soliq sifatida beradi, 12 foizli stavka qonunga mos. Lekin Soliq kodeksida nol stavka bir nechta holatga tegishli, 2026 yildan esa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uchun yangisi qoʻshildi, Odoo da ular alohida soliq emas. Nol stavkali va ozod etilgan aylanma Odoo hisob-fakturasida bir xil koʻrinadi, lekin kirish soligʻini hisobga olishda oqibati butunlay boshqacha. Shuning uchun paketdagi soliqlarni qonun bilan solishtirib, kerakli qoʻshimcha soliqlarni qoʻlda yaratish zarur.
2026 yil 1 yanvardan Oʻzbekiston Soliq kodeksida QQS boʻyicha bir nechta oʻzgarish kuchga kirdi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari uchun nol stavka paydo boʻldi, hisob-fakturalarga xavf darajasi berila boshladi, yuqori xavfli hisob-fakturada soliqni hisobga olish tartibi oʻzgardi. Odoo ning oʻzbek paketi esa toʻrtta soliq beradi va ularning hech biri bu oʻzgarishlarni aks ettirmaydi. Maqola ikki tomonni solishtiradi.
Stavka: 12 foiz Odoo da ham, qonunda ham
Soliq kodeksining 258-moddasi aytadi: 36-bobda boshqacha qoida boʻlmasa, QQS stavkasi 12 foiz. 36-bobda sanalgan hollarda stavka nolga teng. Bu tahrir 2023 yil 1 yanvardan amalda. Odoo ham 12 foizli soliqni sotuv va xarid uchun alohida yozuv qilib beradi va kompaniya uchun standart soliq qilib qoʻyadi. Demak, asosiy stavka boʻyicha farq yoʻq.
Soliqlarning oʻzi qanday ishlashi, soliq guruhi va fiskal pozitsiya nima ekani alohida maqolada tushuntirilgan. Bu yerda savol boshqa: paketdagi toʻrt yozuv qonundagi holatlarni qamrab oladimi?
Nol stavka: Odoo da bitta soliq, qonunda bir necha holat
Soliq kodeksining 260-moddasi nol stavka qoʻllanadigan beshta holatni sanaydi:
- Eksport bojxona rejimiga chiqarilgan tovarlar.
- Qayta ishlash rejimidan keyin chet elga olib chiqilgan tovarlar va qayta ishlash mahsulotlari.
- Chet elga olib chiqilgan gʻamlab qoʻyilgan narsalar, masalan havo kemalari uchun yoqilgʻi.
- Tranzit tashish bilan bevosita bogʻliq xizmatlar.
- Xalqaro tashish bilan bevosita bogʻliq xizmatlar.
264-modda yana ikki holatni qoʻshadi: diplomatik vakolatxonalar uchun va mahsulot taqsimoti bitimi doirasida sotib olish. Bunda nol stavka toʻlangan soliqni qoplab berish yoʻli bilan amalga oshadi. 2026 yildan shu moddaga toʻrtinchi qism qoʻshilgan. Unga koʻra, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqaruvchilari yetishtirgan va Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda Soliq qoʻmitasi roʻyxatiga kirgan mahsulotlar nol stavkada soliqqa tortiladi, paxta va gʻalla bundan mustasno.
Odoo da esa bitta nol stavkali soliq bor, uning hisob-fakturadagi yorligʻi «0% Eksport». Hujjat uni eksport misolida tushuntiradi. Xalqaro tashish xizmati yoki qishloq xoʻjaligi mahsuloti uchun ham shu soliqni tanlash mumkin, lekin hisob-fakturada «Eksport» yozuvi chiqadi. Bu tahririyat kuzatuvi: paketda boshqa nol stavkali soliq yoʻq.
| Holat | Soliq kodeksi | Odoo paketida |
|---|---|---|
| Asosiy stavka 12 foiz | 258-modda | Tayyor: sotuv va xarid soliqlari |
| Eksport, nol stavka | 260 va 261-moddalar | Tayyor: «0% Eksport» |
| Xalqaro tashish va tranzit xizmatlari, nol stavka | 260-modda | Alohida soliq yoʻq |
| Diplomatik vakolatxonalar va mahsulot taqsimoti, nol stavka | 264-modda | Alohida soliq yoʻq |
| Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, nol stavka, 2026 yildan | 264-modda, toʻrtinchi qism | Alohida soliq yoʻq |
| Ozod etilgan aylanma | 243, 244 va 245-moddalar | Tayyor: «0% Ozod etilgan» |
| Ixtiyoriy 6 foizli rejim, 2026 yildan | Prezident farmoni | Alohida soliq yoʻq |
Nol stavkani qoʻllash huquqini tasdiqlovchi hujjatlar soliq hisoboti bilan birga topshiriladi. Eksport uchun bu shartnoma, bojxona yuk deklaratsiyasi va chegara kesib oʻtilganini tasdiqlovchi kuzatuv hujjatlari. Odoo hujjatlarida bu hujjatlarni soliq bilan bogʻlash tilga olinmaydi.
Kirish soligʻini hisobga olish ham eksportda oʻziga xos. Qonunga koʻra, nol stavkali eksportga ketgan xarajatlardagi soliq chet el valyutasi tushumi ulushida hisobga olinadi. Intizomli soliq toʻlovchi uchun tushumdan qatʼi nazar hisobga olinadi, lekin tovar chiqqandan keyin 180 kun ichida tushum kelmasa, hisobga olingan soliq hisobdan chiqariladi. Bu hisob-kitob Odoo paketida yoʻq, uni buxgalter qoʻlda yuritadi.
Kirish soligʻini hisobga olish: qonun talablari
Soliq faqat maʼlum shartlar bajarilganda ayriladi. Kodeksning 266-moddasi boʻyicha xaridor hisob-faktura yoki soliq summasi alohida ajratilgan hujjatni olgan boʻlishi kerak, yetkazib beruvchi esa soliq toʻlovchi sifatida roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi shart. Odoo hujjatlarida yetkazib beruvchining roʻyxatdagi holatini tekshirish tilga olinmaydi. Demak, bu tekshiruv Odoo dan tashqarida qoladi.
267-modda soliq hisobga olinmaydigan hollarni sanaydi. Ulardan baʼzilari:
- Ozod etilgan mahsulot ishlab chiqarish uchun moʻljallangan asosiy vositalarni sotib olish.
- Soliq toʻlovchi boʻlmagan yuridik shaxs yoki tadbirkor tomonidan tovar olinishi.
- Vakillik xarajatlari.
- Bepul olingan tovarlar, agar oluvchi ular boʻyicha soliq toʻlamagan boʻlsa.
- Shaxsiy ehtiyojlar uchun olingan, foyda soligʻida chegirilmaydigan tovarlar.
Odoo xaridga 12 foizli soliq qoʻyganda, u bu holatlarni ajratmaydi. Paket mantigʻi oddiy: xarid soligʻi tanlangan satr 4411 hisobga tushadi. Hisobga olinmaydigan xarid uchun soliqsiz qator yoki alohida hisob kerak. Bu tahririyat xulosasi va uni buxgalter siyosat sifatida belgilaydi.
Nol stavka va ozod etilgan aylanma: Odoo da bir xil, qonunda har xil
Odoo ikkala soliqni ham nol foiz qilib koʻrsatadi va ikkalasini ham sotuv QQS i yozilgan 6411 hisobga bogʻlaydi. Qonunda esa ikki holat butunlay turlicha. Nol stavkali aylanma soliqqa tortiladigan aylanma hisoblanadi, shuning uchun unga ketgan xarajatlardagi kirish soligʻi hisobga olinadi. Ozod etilgan aylanma uchun tovar va xizmat olinganda toʻlangan soliq hisobga olinmaydi, shuningdek ozod etilgan mahsulot ishlab chiqarish uchun sotib olingan asosiy vositalardagi soliq ham.
Firma ham ozod etilgan, ham soliqqa tortiladigan aylanma qilsa, hisob murakkablashadi. Kodeksning 268-moddasi ikki usul beradi: alohida-alohida hisob yoki mutanosib hisob. Mutanosib usulda hisobga olinadigan soliq soliqqa tortiladigan aylanmaning umumiy aylanmadagi ulushiga qarab aniqlanadi, ulush esa joriy yil ichida oʻsib boruvchi yakun bilan hisoblanadi. Hisobga olinmagan qism foyda soligʻida chegiriladigan xarajatlarga qoʻshiladi.
Gipotetik misol. Yil boshidan firma soliqqa tortiladigan 800 shartli birlik va ozod etilgan 200 shartli birlik aylanma qildi. Umumiy xarajatlardagi kirish QQS 50 birlik.
| Koʻrsatkich | Shartli birlik |
|---|---|
| Soliqqa tortiladigan aylanma, QQS siz | 800 |
| Ozod etilgan aylanma | 200 |
| Jami aylanma | 1000 |
| Soliqqa tortiladigan ulush | 80 foiz |
| Umumiy xarajatlardagi kirish QQS | 50 |
| Hisobga olinadigan QQS, 80 foiz | 40 |
| Hisobga olinmagan QQS, foyda soligʻida xarajatga oʻtadi | 10 |
Kodeksda soddalashtirish ham bor: soliqqa tortiladigan aylanma ulushi 5 foizdan oshmasa, toʻlangan soliqni olingan tovar qiymatiga toʻliq kiritish mumkin. Odoo soliq hisobotida har soliq boʻyicha asos va soliq summasini alohida chiqaradi, yaʼni 800 va 200 ni ajratib koʻrsatadi. Ulushni hisoblash va hisobga olinmagan 10 birlikni xarajatga oʻtkazish esa paketda yoʻq va jurnal yozuvi bilan qoʻlda qilinadi.
Odoo hujjatidagi ozod etilgan misollar va qonun
Odoo hujjati ozod etilgan operatsiyalar misolida asosiy oziq-ovqat mahsulotlarini, yaʼni goʻsht, baliq, kartoshka va guruchni, dori vositalarini hamda moliyaviy va sugʻurta xizmatlarini keltiradi. Moliyaviy va sugʻurta xizmatlari Soliq kodeksida haqiqatan ozod etilgan. Qolgani boshqacha.
Goʻsht, baliq va kartoshka boʻyicha kodeksda faqat vaqtinchalik imtiyoz boʻlgan. Tovuq goʻshti, muzlatilgan baliq va tirik parranda uchun u 2022 yil 30 aprelgacha, mol va qoʻy goʻshti, tirik hayvonlar va kartoshka uchun 2022 yil oxirigacha amal qilgan. Guruch va dori vositalari 243-moddaning roʻyxatida topilmadi. PwC maʼlumotiga koʻra, tibbiy va veterinariya tovarlariga imtiyoz 2024 yil aprelda bekor qilingan, zargarlik buyumlariga imtiyoz 2026 yil yanvarda.
Demak, hujjatdagi misollarni roʻyxat deb oʻqish xavfli. Haqiqiy roʻyxat 243-moddada, uni moddalardagi oʻzgarishlar bilan birga kuzatib borish kerak. Hujjatda bu holat haqida ogohlantirish yoʻq.
2026 yilgi oʻzgarishlar paketga kirmagan
Odoo 20 yangiliklaridagi oʻzbek boʻlimi paketning oʻzini, valyuta, til va hisob-faktura tafsilotlarini sanaydi, yangi soliq qoidalarini sanamaydi. Quyidagilar paketda yoʻq:
- Qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga nol stavka: roʻyxatni Qishloq xoʻjaligi vazirligi va Soliq qoʻmitasi tasdiqlaydi, paxta va gʻalla kirmaydi.
- Yuqori xavfli hisob-faktura: bunday hisob-faktura boʻyicha sotib olingan tovardagi QQS xaridorda, soliq budjetga toʻlanganidan keyingina hisobga olinadi.
- Ixtiyoriy 6 foizli rejim: savdo, umumiy ovqatlanish va xizmat koʻrsatish korxonalari kirish soligʻini hisobga olmasdan 6 foizli QQS ni tanlashi mumkin. Rejim Prezidentning 2026 yil 26 maydagi farmoni bilan kiritilgan va 2030 yil 1 yanvargacha amal qiladi.
6 foizli rejim boʻyicha manbalar sanada farq qiladi. EY va PwC rejim 2026 yil 1 iyundan amal qiladi deydi. Kun.uz esa Soliq qoʻmitasi soʻzlariga tayanib, oʻtish bildirishnoma berilgan oydan keyingi oyning birinchi kunidan kuchga kirishini, yaʼni eng erta 1 iyuldan boshlanishini yozadi. Bu rejimdagi sotuvchidan xarid qilgan kompaniya kirish soligʻini hisobga olish huquqini saqlaydi. Demak, xarid tomonida ham 6 foizli soliq kerak boʻlishi mumkin; bu soʻnggi xulosa tahririyatniki.
Amalda nima qilish mumkin
Quyidagi tavsiyalar tahririyat tahlili boʻlib, qonun matni va Odoo hujjatlaridan chiqarilgan.
- Avval kompaniya qaysi rejimda ekanini aniqlang: umumiy QQS, ixtiyoriy 6 foizli rejim yoki QQS toʻlovchisi emas. Soliq roʻyxati shunga qarab tanlanadi.
- Sozlamalardagi soliq roʻyxatini oching. Hujjatga koʻra, mamlakat paketi koʻp soliqlarni nofaol yaratadi va faqat asosiy stavkani yoqadi, shuning uchun qaysi soliq faol ekanini tekshiring.
- Har bir qoʻshimcha holat uchun alohida nomli, alohida yorliqli soliq yarating: xalqaro tashish, qishloq xoʻjaligi mahsuloti, 6 foizli rejim. Shunda hisobotda ular alohida chiqadi.
- Ozod etilgan aylanma bor boʻlsa, mutanosib hisob-kitobni oylik jurnal yozuvi sifatida buxgalter bilan kelishing.
- Har holat uchun bittadan sinov hisob-fakturasi tuzib, jurnal va soliq hisobotini qonun bilan solishtiring.
Odoo ning tayyor QQS soligʻi asosiy 12 foizli stavka uchun qonunga mos, ammo nol stavkaning boshqa holatlari, 2026 yilgi yangi qoidalar va 6 foizli rejim paketda yoʻq. Nol stavka va ozod etilgan aylanma Odoo da bir xil koʻrinadi, kirish soligʻini hisobga olishda esa farq katta. Shuning uchun paketdagi soliqlarni qonun bilan solishtirib, kerakli soliqlarni qoʻlda yaratish kerak.
Asosiy atamalar
- QQS
- Qoʻshilgan qiymat soligʻi. Tovar yoki xizmat sotilganda qoʻshiladigan soliq, Oʻzbekistonda asosiy stavka 12 foiz.
- Nol stavka
- Sotuvga soliq nol foiz hisoblanadi, lekin xarajatlardagi kirish soligʻi hisobga olinadi. Asosan eksportga qoʻllanadi.
- Ozod etilgan aylanma
- Qonunga koʻra soliq solinmaydigan sotuv. Bunday sotuv uchun sotib olingan tovarlardagi soliq asosan hisobga olinmaydi.
- Kirish soligʻi
- Tovar yoki xizmat sotib olganda toʻlangan QQS. Uni sotuvdagi soliqdan ayirish mumkin.
- Mutanosib usul
- Ham soliqqa tortiladigan, ham ozod etilgan sotuvi bor firma kirish soligʻini sotuv ulushiga qarab taqsimlaydi.
- Hisob-faktura
- Sotuvchi xaridorga beradigan hujjat: unda tovar, miqdor va QQS summasi koʻrsatiladi.
- Soliq guruhi
- Yaqin soliqlarni birlashtiradigan toifa. Hisob-fakturada ular bitta summa boʻlib koʻrinadi.
- Xavf darajasi
- Soliq xizmati har bir elektron hisob-fakturaga beradigan baho. U soliqni toʻlamaslik ehtimoli qancha ekanini koʻrsatadi.
- Soliq hisoboti
- Soliq davri uchun topshiriladigan hujjat. Unda hisoblangan va hisobga olingan soliq summalari yoziladi.
- Shartli birlik
- Misollarda ishlatiladigan oʻylab topilgan oʻlchov. U haqiqiy pul summasini bildirmaydi.
Manbalar
Maqola quyidagi manbalarga tayanadi:
- Odoo S.A. Uzbekistan. Odoo 20.0 hujjatlari, Finance > Fiscal localizations. https://www.odoo.com/documentation/20.0/applications/finance/fiscal_localizations/uzbekistan.html (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., odoo/odoo, 20.0 shoxi, addons katalogi: Oʻzbekiston buxgalteriya paketi fayllari (soliqlar, soliq guruhlari, kompaniya sozlamalari), GitHub. https://github.com/odoo/odoo/tree/20.0/addons (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi, 2019 yil 30 dekabr (joriy tahrir): 243-245, 258, 260, 261, 264, 266-268 va 483-moddalar. Lex.uz, Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/docs/-4674902 (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Odoo S.A. Taxes. Odoo 20.0 hujjatlari, Accounting. https://www.odoo.com/documentation/20.0/applications/finance/accounting/taxes.html (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- PwC. Worldwide Tax Summaries: Uzbekistan, Corporate, Other taxes (VAT). Oxirgi koʻrib chiqilgan sana: 2026 yil 27 avgust. https://taxsummaries.pwc.com/republic-of-uzbekistan/corporate/other-taxes (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- EY Uzbekistan. FMCG Tax Digest: May 2026 tax changes. Prezident farmoni UP-100, 2026 yil 26 may, ixtiyoriy 6 foizli QQS rejimi. https://www.ey.com/en_uz/technical/tax-alerts/2026/06/fmcg-tax-digest-uzbekistan-may-2026-tax-changes (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Kun.uz. Tax committee: simplified VAT regime for catering and retail to take effect from July 1. 2026 yil 2 iyun. https://kun.uz/en/news/2026/06/02/tax-committee-simplified-vat-regime-for-catering-and-retail-to-take-effect-from-july-1-9990d8 (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025 yil 26 dekabrdagi 830-son qarori: elektron hisobvaraq-fakturalarning xavf darajasini aniqlash va ularda aks ettirilgan operatsiyalar boʻyicha QQS ni toʻlash tartibi toʻgʻrisida nizom. Lex.uz. https://lex.uz/docs/-7962143 (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Odoo S.A. Odoo 20 Release Notes, Localizations > Uzbekistan boʻlimi. https://www.odoo.com/odoo-20-release-notes (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)