Buyurtmada rezerv: nima uchun u omborni bloklamaydi

Ikki menejer bir ombor bilan ishlaydi. Birinchisi 50 donadan 40 tasini xaridorga rezerv qildi, ikkinchisi esa oʻsha omborning boshqa mijoziga 30 dona joʻnatdi. Tizim ikkinchi joʻnatishga yoʻl qoʻydi, bu esa xato emas, chunki MoySklad rezervni aynan shunday loyihalagan. Sababini tushunish uchun avval rezerv nima ekanini va nima emasligini, keyin uni qattiq qilishning yoʻllarini birma-bir koʻrib chiqamiz.

Rezerv vaʼda, qulf emas

Yordam markazi rezervni aniq taʼriflaydi: bu konkret xaridor buyurtmasi uchun band qilingan tovar, uning omborda jismonan boʻlishi shart emas. Rezerv «mavjud» miqdorni kamaytiradi, faktik qoldiqni esa tovar joʻnatilgunga qadar oʻzgartirmaydi. Sahifa yana shuni qatʼiy yozadi: rezerv joriy sotuvga xalaqit bermaydi, tovarni joʻnatish yoki hisobdan chiqarishni taqiqlamaydi, u rejalashtirish vositasi, cheklov emas.

Nega shunday qilingan? Bu tahririyat izohi, sahifada sabab yozilmagan. Agar rezerv qulf boʻlganida, toʻlanmagan yoki unutilgan buyurtma tovarni haftalab ushlab turardi. Kelajakdagi kirim hisobiga qoʻyilgan rezervda esa qulflash uchun hali hech narsa boʻlmaydi, chunki yordam markazi tovar kelishini kutib ham rezerv qoʻyish mumkinligini yozadi. Demak, rezerv oʻz tabiati bilan vaʼda: ombor emas, hisob oʻzgaradi.

Bir joyda ikki gap bir-biriga zid tuyuladi. Rezervlar sahifasi boshida konkret buyurtmaga rezervlangan tovarni boshqa buyurtmalarga joʻnatib boʻlmaydi deydi, keyingi qatorda rezerv joriy sotuvga xalaqit bermaydi deb yozadi. Ular faqat taqiq sozlamasi yoqilganda moslashadi: sukut boʻyicha rezerv yumshoq, sozlama bilan esa qattiq boʻladi.

Hali kelmagan tovarga rezerv

Eng oʻziga xos imkoniyat shu: rezervni omborda yoʻq, ammo taʼminotchi bilan kelishilgan tovar hisobiga ham qoʻyish mumkin. Buning uchun taʼminotchiga buyurtmada «kutish» belgisi qoʻyiladi, shundan keyin tovar «mavjud» ga qoʻshiladi. Gipotetik misol: omborda 0 dona, taʼminotchi buyurtmasida 100 dona kutilmoqda, xaridorga 60 dona rezerv qilingan. «Mavjud» 100 + 0 − 60 = 40 dona boʻladi va menejer yana 40 donagacha vaʼda bera oladi.

Bunday oʻyinning xavfi ham bor, chunki taʼminotchi kechiksa yoki buyurtmani bekor qilsa, vaʼda amalda bajarilmay qoladi. Shuning uchun kutilayotgan tovarga rezerv qoʻyish faqat ishonchli taʼminotchi bilan kelishilgan yetkazmaga mos keladi. Bu tahririyat qoidasi, sahifada bunday ogohlantirish yozilmagan, lekin u kutish tushunchasining oʻzidan kelib chiqadi: kutish faqat kelishilgan yetkazmaga qoʻyiladi.

Qattiq rezerv uchun uch alohida sozlama

Rezervni haqiqiy taqiqqa aylantirish uchun bitta emas, bir nechta sozlama bor. Ular turli joyda turadi va turli narsani toʻxtatadi:

Oxirgisi rezerv sozlamasi emas, lekin u rezerv bilan birga ishlaydi. Tovar umuman boʻlmasa, joʻnatishni toʻxtatadi, rezervlangan boʻlsa ham. Bu tahririyat xulosasi, ammo sozlamalar alohida joyda turgani uchun ulardan birini yoqish qolgan ikkitasini yopmaydi. Kassada rezervlangan tovar sotilishini istamasangiz, savdo nuqtasidagi belgini ham yoqish kerak. Taqiq yoqilsa, kassir rezervlangan tovarni sota olmaydi, bu esa tez chakana savdoda navbatni uzaytirishi mumkin, shuning uchun uni faqat haqiqatan buyurtma bilan olinadigan tovar uchun yoqish mantiqli, rezerv belgisi yoʻq tovar esa avvalgidek erkin sotiladi.

Rezervni qanday qoʻyiladi

Yordam markazi rezervni qoʻyishning bir necha yoʻlini koʻrsatadi:

• butun buyurtma uchun: buyurtmada «Резерв» belgisi qoʻyiladi va u hamma pozitsiyaga taʼsir qiladi.
• bir nechta buyurtma uchun: roʻyxatda buyurtmalar belgilanib, «Зарезервировать» amali bajariladi.
• alohida pozitsiyalar uchun: administrator «Резерв на отдельные позиции» sozlamasini yoqadi.
• onlayn doʻkon buyurtmalari uchun: integratsiya sozlamasida «Резервировать товары» belgilanadi.
• avtomatik: stsenariy buyurtma yaratilganda va statusi shartga mos kelganda rezerv qoʻyadi.

Oʻzbekiston uchun rasmiy sahifa ham onlayn savdoda buyurtmalar kelganda tovarni rezervlashni imkoniyat sifatida sanaydi. Eng qulay holat birlashtirilgan: onlayn doʻkon buyurtmasi rezerv bilan tushadi, ombor esa shu zahoti «mavjud» ni kamaytiradi.

Avtomatik rezerv hamma buyurtmaga qoʻyilishi shart emas. Yordam markazining shablonida rezerv buyurtma yaratilganda qoʻyiladi, lekin faqat buyurtma «Tasdiqlangan» statusiga ega boʻlsa. Bu mantiqli: tasdiqlanmagan, hali oʻylab turilgan buyurtma omborni «mavjud» hisobidan olib qoʻymaydi. Boshqa shablon esa buyurtma oʻzgargach uch kundan keyin, agar u hali «Yangi» statusida qolgan boʻlsa, rezervni yechadi. Birinchisi rezervni qoʻyish sharti, ikkinchisi uni yechish muddati, ikkalasi birgalikda rezervni yashash davriga ega qiladi.

Rezervni yechishning toʻrt yoʻli

Sahifalarda rezervning avtomatik muddati tilga olinmaydi, shuning uchun uni yechish yoʻllarini bilish kerak. Yoʻllar quyidagicha:

1. Joʻnatish yoki chakana sotuv oʻtganda rezerv oʻzi yechiladi, belgi esa hujjatda qoladi. Shart: joʻnatish buyurtmaga bogʻlangan boʻlishi kerak.
2. Buyurtmadagi belgini qoʻlda olib tashlash.
3. Muddati tugagan buyurtmada rezervni yechadigan stsenariy: «Истек срок» hodisasi buyurtmadagi reja boʻyicha joʻnatish sanasiga qaraydi.
4. Kechiktirilgan stsenariy: hodisadan keyin kerakli muddat oʻtgach ishlaydi, eng koʻpi bilan 45 kun. Yordam markazi misolida shu usul toʻlanmagan buyurtmaning rezervini vaqtida yechish uchun keltiriladi.

Uchinchi va toʻrtinchi yoʻlni oddiy hisob bilan koʻrish mumkin. Faraz qilaylik, buyurtmada joʻnatish sanasi 10-sentabr, rezerv esa shu buyurtmaga qoʻyilgan. Agar 10-sentabrgacha buyurtma joʻnatilmasa, stsenariy rezervni oʻzi yechadi, tovar esa boshqa mijozlar uchun «mavjud» boʻlib qaytadi. Xohlasangiz, stsenariyga toʻlov kelmagan degan shartni ham qoʻshish mumkin. Menejer unutgan taqdirda ham ombor hisobi qotib qolmaydi.

Stsenariylarning cheklovlari ham bor: bir vaqtda 100 tagacha faol stsenariy boʻlishi mumkin, shundan 10 tasi kechiktirilgani. Rezervni oʻzgartirish amalida qoldiqlar odatdagi qoʻlda ishdan bir oz kechikib qayta hisoblanishi mumkin. Stsenariy yopilgan davrdagi hujjatni tuzata olmaydi.

Rezerv hisobotda qanday koʻrinadi

Rezervni koʻrish uchun «Остатки» hisoboti yetarli: yordam markazi qoldiq, rezerv, kutish va «mavjud» ni tovar boʻyicha koʻrsatishini yozadi, har bir qator ichida esa raqam qaysi hujjatlardan yigʻilganini ochib koʻrsa boʻladi. Shu sabab rezervni qidirish uchun alohida roʻyxat shart emas, oddiy hisobotda tovarni topib, uning hujjatlarini ochish yetarli.

Amaliy misol uchun omborchi hisobotda qoldiq 100, «mavjud» esa 60 koʻradi va sababni soʻraydi, qatorni ochgach rezerv qaysi buyurtmalardan kelganini koʻradi va ulardan biri uch haftalik eski ekanini ham payqaydi. Aynan shu joyda muddatli yechish stsenariysi kerak boʻlgan paytni anglash mumkin.

Qaysi rejim kimga mos

Quyidagi jadval tahririyat taqqoslashi, rasmiy tavsiya emas, uni oʻz savdoingizga moslab oʻqing.

Rezerv xaridga qanday taʼsir qiladi

Rezerv faqat savdoga emas, xaridga ham tegadi, chunki xarid qarori «mavjud» miqdorga qaraydi va shu sababli rezerv hisobi toʻgʻri boʻlmasa, xarid miqdori ham notoʻgʻri chiqadi. Buyurtmadan taʼminotchiga buyurtma yaratilganda ikki variant bor: hamma tovar olinadi yoki faqat omborda yetishmayotgan qismi, bunda rezerv va kutish hisobga olinadi. Bir nechta buyurtma boʻyicha yigʻish hujjatida miqdorni uch usulda hisoblash mumkin: faktik qoldiq boʻyicha, «mavjud» boʻyicha yoki buyurtmadagi son boʻyicha.

Raqamda koʻrsak. Omborda 50 dona bor, 40 tasi rezervda, yangi buyurtma 30 dona soʻraydi. Faktik qoldiq boʻyicha hisoblansa, tovar yetarli koʻrinadi. «Mavjud» boʻyicha hisoblansa, 10 dona bor va 20 dona yetishmaydi. Rezerv unutilsa, xarid ham notoʻgʻri boʻladi: ombor boʻsh, hisob esa toʻla koʻrinadi.

Rezerv bilan bogʻliq odatiy xatolar

Rezerv bilan bogʻliq xatolar kam, ammo har biri qimmatga tushadi. Birinchisi joʻnatishni buyurtmaga bogʻlamaslik: u holda rezerv yechilmaydi va «mavjud» haqiqiy miqdordan past koʻrinib qolaveradi. Ikkinchisi eskirgan buyurtmalar: kim tovarni olmagan, buyurtma esa ochiq qolgan boʻlsa, uning rezervi boshqalarning imkoniyatini kamaytirib turadi. Uchinchisi taqiq sozlamasini yoqib, rezervni yechishni unutish: bunda boshqa buyurtmalarga joʻnatish toʻxtaydi.

Toʻrtinchi xato aralash: rezerv bor, taqiq esa yoʻq, shuning uchun rezervga ishongan menejer tovar boshqa mijozga ketib qolganini keyin bilib qoladi. Bunday vaziyatning oldini olish uchun rezervdan oldin qaysi rejim ishlayotganini bilish kerak: yumshoq yoki qattiq.

Sahifalar aytmagan joylar

Ikkita savolga koʻrib chiqilgan sahifalar aniq javob bermaydi: buyurtmaning bir qismi joʻnatilsa, qolgan qismining rezervi saqlanadimi va buyurtma bekor qilingan statusga oʻtsa, rezerv oʻzi yechiladimi. Yordam markazida bu haqida aniq qoida topilmadi, shuning uchun taxmin qilish oʻrniga tekshirish kerak. Ikkala holatni oʻz hisobingizda bitta sinov buyurtma bilan tekshirib, natijani yozib qoʻygan maʼqul.

Bundan nima kelib chiqadi

Quyidagi qadamlar sahifa qoidalaridan chiqarilgan, rasmiy tavsiya emas.

1. Avval qaror qiling: rezerv sizda vaʼdami yoki qulfmi, shunga qarab taqiq sozlamasini yoqing.
2. Chakana va ulgurji sotuv bir omborda boʻlsa, savdo nuqtasidagi belgini ham koʻrib chiqing.
3. Rezerv muddatini stsenariy bilan belgilang, aks holda eski buyurtmalar «mavjud» ni bekorga kamaytirib turadi.
4. Joʻnatishni buyurtmadan yarating, shunda rezerv oʻzi yechiladi.
5. Xarid qarori oldidan «mavjud» ga qarang, faktik qoldiqqa emas.