Joʻnatish (Отгрузка) hujjati: sotuvning ombor va tannarxga taʼsiri

Mijoz 50 quti buyurtma berdi, menejer buyurtmani kiritdi, ombordagi qoldiq esa oʻzgarmadi. Bu xato emas. MoySklad da buyurtma qoldiqqa tegmaydi: u sotuvni rejalashtiradi va tovarni zaxiraga oladi. Qoldiq faqat «Отгрузка» (joʻnatish) hujjati oʻtkazilganda kamayadi. Shu bitta hujjat esa omborni oʻzgartirib qolmaydi: foyda hisobotini, mijozning qarzini va keyingi hujjatlar zanjirini ham harakatga keltiradi.

Buyurtma rejalashtiradi, joʻnatish qoldiqni oʻzgartiradi

Yordam markazi buyurtmaning vazifasini aniq chegaralaydi: u mijoz bilan kelishuvni qayd etadi, xaridorga toʻlov uchun hisob (счет) chiqarishga asos boʻladi va tovarni zaxiraga oladi, lekin ombor qoldigʻiga taʼsir qilmaydi. Qoldiq uchun joʻnatish yaratiladi. Zaxira (rezerv) ham toʻsiq emas. Zaxiradagi tovar omborda jismonan turishi shart emas, zaxira esa joʻnatishga monelik qilmaydi, u rejalashtirish vositasi.

Zaxira joʻnatish oʻtkazilganda oʻzi yechiladi, bunda joʻnatish hujjati buyurtma bilan bogʻlangan boʻlishi kerak. Buyurtmaning toʻlov holati («toʻlanmagan», «qisman toʻlangan», «toʻlangan») joʻnatishga emas, buyurtmaga bogʻlangan kiruvchi toʻlov yaratilganda oʻzgaradi. Demak, buyurtma kartochkasida toʻlov belgisi boʻlishi tovarning joʻnatilganini bildirmaydi. Teskarisi ham toʻgʻri. Joʻnatishdan keyin buyurtmadagi «Резерв» belgisi saqlanib qoladi, garchi zaxira miqdori yechilgan boʻlsa ham. Shuning uchun belgiga qarab «tovar hali zaxirada» deb xulosa qilish notoʻgʻri, buning uchun «Остатки» hisobotidagi zaxira ustuniga qarash kerak.

Uch oʻqni bir-biridan ajrating. Birinchisi qoldiq, ikkinchisi zaxira, uchinchisi toʻlov, va ularning har biri oʻz hujjati bilan oʻzgaradi. Gipotetik holat: 100 dona buyurtma kiritildi, holati «toʻlanmagan». Xaridor oldindan 40 foizini toʻladi: kiruvchi toʻlov buyurtmaga bogʻlandi va holat «qisman toʻlangan» boʻldi. Keyin 60 dona joʻnatildi. Toʻlov holati oʻzgarmadi, chunki joʻnatish toʻlov hujjati emas. Ombor qoldigʻi 60 donaga kamaydi, daromad esa joʻnatilgan 60 donadan hisoblandi. Bitta buyurtma kartochkasida uch xil holat bir vaqtda turadi, ularni bir-biriga qoʻshib oʻqimaslik kerak.

Qoldiq: ombor boʻyicha va «minusga» cheklov

Joʻnatish koʻrsatilgan ombordan bajariladi. Tovar ikki ombordan chiqsa, har biri uchun alohida joʻnatish yaratiladi. Hujjat «Продажи, Отгрузки» boʻlimidan ochiladi yoki buyurtma va xaridorga hisobdan «Создать документ» orqali yaratiladi. Ikkinchi yoʻlda pozitsiyalar joʻnatishga oʻzi koʻchadi. Hujjat ochiq boʻlgani uchun uni keyin tahrirlash mumkin: miqdor, narx va chegirma oʻzgartiriladi, bir necha joʻnatishni bittaga birlashtirish ham bor.

Birlashtirishda bir nuqta ahamiyatli. Yangi hujjat tuziladi, dastlabki joʻnatishlar esa oʻchirilmaydi, ammo ulardan «Проведено» belgisi olinadi va ular qoralamaga aylanadi. Qoralama qoldiqni oʻzgartirmaydi. Yaʼni qoldiqdagi taʼsir yangi hujjatga oʻtadi, eskilari esa roʻyxatda jim turaveradi.

Sukut boʻyicha qoldiqdan ortiq joʻnatish mumkin. Uni taqiqlash uchun kompaniya sozlamalarida «Запретить отгрузку товаров, которых нет на складе» belgisi qoʻyiladi. Boshqa buyurtmaga zaxiralangan tovarni joʻnatishga yoʻl qoʻymaydigan alohida belgi ham bor, uni «Запретить отгрузку зарезервированных товаров» deb ataydi. Sozlama yoqilmasa, joʻnatishdagi miqdor qizil rangda ajraladi: sotuv ombordagi mavjud tovardan koʻp.

Qoldiq nol koʻrinishining yana bir sababi ombor tanlovidagi xatodir. Xarid bir omborga yozilib, joʻnatish boshqa ombordan qilinsa, joʻnatishda qoldiq nol chiqadi. Tizim bu yerda xato qilmaydi: u hujjatda koʻrsatilgan omborga qaraydi. Koʻchirish hujjati bunday holatni toʻgʻrilashning odatiy yoʻli, uni alohida maqolada koʻramiz.

Tannarx joʻnatish paytida topiladi

Joʻnatish hujjatida tovar birligi tannarxi va butun miqdor uchun tannarx summasi koʻrinadi. Bir xil tovar turli xaridlardan sotilsa, birlik tannarxi oʻrtacha koʻrsatiladi. Foyda sotuv summasi bilan tannarx summasi farqiga teng. Tannarx esa FIFO tamoyili bilan hisoblanadi: qoldiq turli narxdagi xaridlardan tuzilgan boʻlsa, avval eng erta xarid chiqadi.

Gipotetik hisob. Omborda 40 dona 10 shartli birlikdan va undan keyin kelgan 40 dona 15 shartli birlikdan turibdi. 60 dona 20 shartli birlikdan joʻnatiladi. FIFO boʻyicha tannarx 40 × 10 + 20 × 15 = 700, birlik tannarxi taxminan 11,7. Sotuv summasi 1 200, foyda 500. Xuddi shu 60 dona joʻnatish xarid hujjatidan oldin sanalangan boʻlsa, tannarx nol boʻlib, hisobotda foyda 1 200 koʻrinadi.

Bu tasodif emas. Yordam markazi tannarx hisobi uchun xarid hujjati sotuv hujjatidan oldin turishi kerakligini alohida yozadi, aks holda sotuv «yoʻq tovar sotuvi» boʻlib, tannarxi nol chiqadi. Shu sababli joʻnatishda qizil ajralgan miqdor ogohlantirish emas, hisobot buzilayotgani belgisi.

Bunday sotuvlarni «Прибыльность» hisoboti koʻrsatadi. Tovar nolda turgan paytda sotilgan boʻlsa, uning oʻrtacha tannarxi nolga teng boʻladi, sotuvning bir qismi «minusga» oʻtgan boʻlsa, oʻrtacha tannarx xarid narxidan past chiqadi, bunday qatorlar esa qizil rangda ajraladi. Tovar qatoriga bosilsa, shu tovar boʻyicha joʻnatish, chakana sotuv va qaytarishlar roʻyxati ochiladi. Xatoning manbasini topish uchun aynan shu yoʻl qisqa.

Daromad va qarz: joʻnatish sanasi qaysi oyga tushadi

«Прибыли и убытки» hisobotida daromad majburiyat paydo boʻlgan paytda, yaʼni joʻnatishda hisoblanadi, pul kelgan paytda emas. Daromad formulasi joʻnatishlar, chakana sotuv va komissiya sotuvlari yigʻindisidan qaytarishlarni ayirishdan iborat. Xaridorning qarzi esa «Взаиморасчеты» hisobotida joʻnatish hujjati orqali koʻrinadi: ijobiy yakuniy qoldiq sizning qarzingizni, manfiy qoldiq kontragent qarzini bildiradi.

Misol uchun, tovar 28-dekabrda joʻnatildi, xaridor 10-yanvarda toʻladi. Hisobotda daromad dekabrga tushadi, pul esa yanvarga. Dekabr oyi foydali koʻrinadi, kassada esa pul yoʻq. Bu xato emas, hisob usuli shunday: joʻnatish sanasi hisob oyini belgilaydi. Shuning uchun hujjat sanasi haqiqiy joʻnatish kuniga mos boʻlishi kerak. Joʻnatish hisobda yakuniy ham emas: daromad formulasi qaytarishlarni ayiradi, demak mijoz tovarni qaytarsa, daromad ham, tannarx ham qaytarish hujjati bilan oʻzgaradi.

Joʻnatishdan nima yaratiladi

Joʻnatish hujjatidan «Создать документ» menyusi orqali hisob, hisob-faktura, kiruvchi toʻlov, kirim kassa orderi va xaridor qaytarishi yaratiladi, marka-kodli mahsulot uchun esa muomalaga kiritish yoki chiqarish hujjatlari. «Связанные документы» yorligʻida joʻnatish qaysi hujjatdan yaratilgani va undan nima tugʻilgani koʻrinadi. Hujjat asosida yangi hujjat yaratilganda pozitsiya, narx, kontragent va ombor qayta kiritilmaydi, ular oʻzi tushadi.

Bu mexanizmning maʼnosi hisob zanjirini yaxlit saqlashda. Qaytarish joʻnatishdan yaratilsa, tizim qaysi joʻnatishdan qaysi tovar qaytayotganini biladi. Hujjatlar bir-biriga bogʻlanmagan boʻlsa, buni qoʻlda tiklashga toʻgʻri keladi. Qaytarishning ikki yoʻli alohida maqolada batafsil koʻrib chiqiladi.

Joʻnatishning «Другие поля» qismida tashuvchi, yuk nomi va avtomobil raqami kabi maʼlumot kiritiladi. Ular faqat bosma shaklga, yaʼni tovar-transport nakladnoyiga tushadi. Qoldiq va tannarxga taʼsiri yoʻq.

Hujjat ichidagi narx, yacheyka va bosma shakl

Joʻnatish hujjatida narxni toʻgʻridan-toʻgʻri oʻzgartirish va hatto chegirma qoʻyish mumkin. Bir necha pozitsiyani prays-list boʻyicha birdaniga qayta baholash ham bor («Цена → Расценить»). Alohida eʼtibor «Сохранить цены» funksiyasiga loyiq: u hujjatdagi sotuv narxlarini tovarlar katalogiga yozadi. Bitta mijoz uchun kelishilgan maxsus narx bilan bu tugma bosilsa, katalogdagi umumiy narx oʻzgaradi. Tugmaning nomi shuni aytadi, oqibati esa keyingi hujjatlarda chiqadi.

Adresli saqlashda joʻnatishda ombor yacheykasi koʻrsatiladi. Hujjatdan «Сборочный лист» (yigʻish varaqasi) bosib chiqariladi: unda mahsulot qaysi zona va yacheykadan olinishi yoziladi. Yacheyka koʻrsatilmagan tovar boʻlsa, tizim chop etishdan oldin ogohlantiradi va tovarni taqsimlash yoki shundayligicha chiqarishni taklif qiladi.

Bosma shakllar boʻyicha sahifa koʻp variant beradi: ТОРГ-12, transport va chiqim nakladnoylari, UPD, tovar cheki. UPD holati hujjatga bogʻlangan hisob-faktura bor-yoʻqligiga qarab avtomatik aniqlanadi: bogʻlangan boʻlsa «1-holat», boʻlmasa «2-holat» chiqadi. Demak, chop etilayotgan hujjatning koʻrinishi uning bogʻlanishlariga ham bogʻliq, faqat oʻzining maydonlariga emas.

Oʻtkazilgan joʻnatishni keyin oʻzgartirish xavfli ish. Yopiq davr sozlamasi buni cheklaydi: hujjat turi boʻyicha davr yopiladi, xodimlar shu davrdagi hujjatni tahrirlay olmaydi, administrator esa tahrirlay oladi. Joʻnatishni elektron hujjat aylanishi tizimiga XML sifatida chiqarish yoki 1С:ЭДО ga toʻgʻridan-toʻgʻri yuborish ham mumkin.

Bundan nima kelib chiqadi

Quyidagilar yordam markazi qoidalaridan chiqarilgan tahririyat xulosasi.

1. Ombor qoldigʻini buyurtmadan emas, joʻnatishdan boshlab hisoblang. Mavjud miqdorni «Доступно» koʻrsatkichidan oʻqing: u qoldiq, kutish va zaxirani birga hisoblaydi.
2. Xarid hujjatlari kechikib kiritiladigan boʻlsa, «minusga» joʻnatishni taqiqlash foydali, ammo bu sotuvni ham toʻxtatadi. Qaror shu ikki xavf orasida qabul qilinadi: tannarxi nol sotuv yoki toʻxtab qolgan kassa.
3. Foyda hisobotini ishonchli deb hisoblashdan oldin joʻnatishlarda qizil ajralgan miqdorlarni va tannarxi nol hujjatlarni qidiring.
4. Joʻnatish sanasi hisob oyini belgilaydi, toʻlov sanasi emas. Sana joʻnatish haqiqatda boʻlgan kunga toʻgʻri kelishi kerak.
5. Katalogdagi narxlarni hujjatdan yangilashdan oldin bu narx faqat shu mijozga tegishli emasligini tekshiring.

Bitta narsani sahifa aytmaydi: bir buyurtmadan bir necha qismga joʻnatish boʻlsa, zaxira qanday kamayadi. Zaxira buyurtmaning oʻzida belgilanadi va joʻnatish oʻtkazilganda yechiladi. Qisman joʻnatishda qolgan qismi zaxirada qoladimi, sahifada yozilmagan. Buni oʻz hisobingizda bitta buyurtma bilan sinab koʻrish mumkin.