Tannarx nol chiqsa: ikki sabab va tuzatish

Gipotetik misol. Mahsulotning sotuv narxi 20, xarid narxi 12. Hisobotda esa 10 dona sotilgani uchun 200 foyda va 100 foiz marja turibdi, vaholanki haqiqiy foyda 80 va marja 40 foiz. Farq bitta joyda: sotuv hujjatida tannarx nol. Yordam markazida bu holatga alohida sahifa bagʻishlangan.

Nol qayerdan chiqadi

MoySklad tannarxni Qabul yoki Oprixodovanie hujjatidagi narx plyus qoʻshimcha xarajat deb hisoblaydi. Hisob FIFO tamoyili bilan yuradi: sotuvda eng erta qabuldagi tovar birinchi hisobdan chiqadi. Mexanizm sodda: sotuvning orqasida olinadigan xarid hujjati turishi kerak, hujjat topilmasa olinadigan narx ham yoʻq va tannarx nolga teng boʻladi, shuning uchun hisobotda xato koʻrinmay, foyda shunchaki yuqori chiqadi.

Yordam sahifasi nol tannarxning ikkita sababini sanaydi. Birinchisi: sotuv tovar qabul qilinishidan oldin yozilgan yoki qabul umuman boʻlmagan. Ikkinchisi: tovar qabul qilingan yoki oprixodovanie qilingan, lekin narxi nol boʻlgan. Birinchi holatda sabab hujjatlar tartibida, ikkinchisida narx maydonida.

Birinchi sabab: sotuv qabuldan oldin

FIFO ishlashi uchun xarid hujjati sotuv hujjatidan oldin boʻlishi kerak. Aks holda sotuv «yoʻq tovar sotuvi» boʻladi va tannarx nol chiqadi. Bu yerda muhim jihat hujjat sanasi va vaqti. Qoldiq sahifasidagi misol: Otgruzka 12-fevral soat 12:00 ga yozilgan, Priemka esa shu kuni 16:00 ga. Joʻnatma hujjatida qoldiq nol koʻrinadi. Tovar jismonan ertalab kelgan boʻlishi mumkin, lekin tizim uni faqat hujjat vaqtidan koʻradi.

Gipotetik kun tartibi. Ertalab soat 9:00 da mashina keldi, tovar javonga qoʻyildi. Hujjat esa hisobchida kutib turibdi. Soat 11:00 da kassir shu tovardan 10 dona sotdi, tizim qoldiq topmadi va tannarxni nol qildi. Soat 17:00 da Priemka kiritildi. Hamma jismoniy harakat toʻgʻri boʻlgan, xato faqat hujjatning vaqtida. Yordam sahifasi aynan shu tartibni kuzatishni aytadi: sotuv va qabul vaqtini solishtiring.

Rasmiy sahifa tuzatishni qisqa yozadi: Priemka va sotuv sanasi va vaqtini solishtiring yoki qabul umuman yoʻqligiga ishonch hosil qiling, soʻng sanalarni toʻgʻrilang yoki yetishmayotgan hujjatni yarating.

Shu sahifalarni birga oʻqiganda xuddi shu birinchi holatga olib boradigan yana ikki yoʻl koʻrinadi. Birinchisi: Priemka bir omborga, Otgruzka boshqasiga yozilgan boʻlsa, joʻnatma hujjatida qoldiq nol turadi. Ikkinchisi: Priemka tayyor, lekin «Проведено» belgisi qoʻyilmagan, yaʼni hujjat qoralama; qoralama hujjatlar omborni oʻzgartirmaydi. Ikkala holatda ham sotuvning orqasida tovar yoʻq. Bu tahririyat xulosasi: sahifalar buni birgalikda aytmaydi, lekin mantiq shuni beradi.

Jadvalning ikkinchi qatori hujjatlarning tartibi toʻgʻrilanganda tannarx shu tartibdan olinishini koʻrsatadi. Sahifa «sanalarni toʻgʻrilang» deb yozadi, qayta hisoblash tafsilotini ochmaydi. Shuning uchun natijani muhim hisobot yopilishidan oldin bitta tovarda tekshirib koʻrish kerak. Qoʻl bilan tuzatilgan sana boshqa hujjatlar bilan ham toʻqnashmasligini «Обороты» da koʻrish mumkin.

Ikkinchi sabab: nol narx bilan qabul

Bu holda hujjatlar tartibda: qabul sotuvdan oldin, ombor toʻgʻri. Lekin qabul qatorida narx nol turibdi. Sotuvda tannarx shu nolga teng olinadi. Qabul hujjatining yordam sahifasi bu xavfni oldindan aytadi: narxlarni kiriting, aks holda tovar tannarxi nol boʻladi. Majburiy maydonlar roʻyxatiga narx kirmaydi: tashkilot, kontragent, valyuta va ombor majburiy, narx esa alohida qadam sifatida yozilgan. Demak, tizim narxsiz qabulni oʻzi toʻxtatmaydi, bu nazorat foydalanuvchi zimmasida.

Alohida joy — boshlangʻich qoldiq. Excel orqali qoldiq import qilinganda MoySklad koʻrsatilgan miqdor uchun Oprixodovanie hujjati yaratadi, pozitsiyalar koʻp boʻlsa 500 tadan bir necha hujjatga boʻladi. Import sahifasi faqat miqdor ustunini eslatadi, narx yoki tannarx haqida soʻz yuritmaydi. Bu daʼvo emas, ehtiyotkorlik: import faylida narx ustuni boʻlmasa, hosil boʻlgan hujjatda narx nol turishi ehtimoli bor. Importdan keyin «Остатки» ni tannarx ustuni boʻyicha koʻrib chiqish maʼqul.

Qaysi sabab ekanini qanday aniqlaymiz

Yordam markazi tekshirish uchun «Обороты» hisobotidan foydalanishni aytadi. Hisobot tovarning kirim va chiqimini davr uchun koʻrsatadi, qatorni bossangiz shu tovar qoldigʻini oʻzgartirgan barcha hujjatlar chiqadi. Kerakli qadamlar quyidagicha:

1. «Обороты» hisobotini oching, davr va tovarni filtrlang.
2. «Приход» ustuni «Расход» dan kichik boʻlsa, ehtimol mavjud boʻlmagan tovar sotilgan.
3. Qatorni bosib, harakat tafsilotiga oʻting va Priemka bilan sotuv sanasi hamda vaqtini solishtiring.
4. Agar kirim ustunida tannarx «0,00» boʻlsa, hujjat raqamini bosib, toʻgʻri narxni kiriting, saqlang va yoping.

Qoldiq hisobotining oʻzi ham yordam beradi. «Остатки» detallashtirilsa, joriy qoldiq qaysi hujjatlar va qanday tannarx bilan tashkil topgani koʻrinadi, shuning uchun narxi kiritilmagan xarid hujjatini topish oson. «Прибыльность» detallashtirilsa, tannarxi sotuv narxidan yuqori yoki aksincha nol boʻlgan sotuvlar koʻrinadi. Davrni cheklash tekshiriladigan hujjatlar sonini kamaytiradi.

Tuzatishda nimaga tayanib boʻlmaydi

Birinchi tuzoq: tovar kartochkasidagi xarid narxini oʻzgartirish nol tannarxni tuzatmaydi. Yordam sahifasi aniq yozadi: kartochkadagi xarid narxi allaqachon qoldiqda turgan tovarning tannarxiga taʼsir qilmaydi. Tannarx hujjatdan olinadi, kartochkadan emas.

Ikkinchisi qaytarishga tegishli. «Возврат покупателя» tovarni oldingi tannarx bilan qaytaradi, faqat omborga kirgan sana yangi boʻladi. Agar dastlabki sotuv nol tannarx bilan oʻtgan boʻlsa, qaytarilgan tovar ham nol tannarx bilan omborga qaytishi mantiqan kutiladi; sahifa bu holatni alohida aytmaydi, shuning uchun bu tahririyat xulosasi. Demak, nol tannarxni tuzatmay turib qaytarish hujjatlarini qayta ishlash muammoni ombor qoldigʻiga koʻchiradi.

Nol tannarx foydani qanday buzadi

Sotuv hujjatida foyda sotuv narxi summasidan tannarx summasini ayirib topiladi. Miqdor qizil boʻlib turgan boʻlsa, ombordagidan koʻp sotilmoqda: tannarx haqiqiyidan past, foyda esa oshirilgan chiqadi. «Прибыльность» hisobotida bunday tovarning oʻrtacha tannarxi nolga teng, agar sotuv paytida qoldiq nol boʻlsa. Sotuvning bir qismi qoldiqsiz qilingan boʻlsa, oʻrtacha tannarx xarid narxidan past chiqadi.

Aralash holatni hisoblaymiz (gipotetik). Omborda 10 dona bor, xarid narxi 12. 15 dona 20 dan sotildi. FIFO bilan 10 donaning tannarxi 120, qolgan 5 donaniki nol. Hisobotdagi tannarx 120, foyda 300 − 120 = 180. Besh dona ham 12 dan kelgan deb olsak, haqiqiy tannarx 15 × 12 = 180, haqiqiy foyda 120. Hisobot foydani 60 ga, yaʼni besh donaning xarid narxiga oshirib koʻrsatdi. Oʻrtacha tannarx 120 / 15 = 8 chiqdi, haqiqiy 12.

Rentabellikka ham taʼsir shu yoʻl bilan. «Прибыльность» hisoboti mahsulot rentabelligini (sotuv minus tannarx) / tannarx, sotuv rentabelligini esa (sotuv minus tannarx) / sotuv formulasi bilan beradi. Misolimizda sotuv rentabelligi 180 / 300 = 60 foiz koʻrinadi, haqiqiysi 120 / 300 = 40 foiz. Tannarx nolga teng boʻlsa, mahsulot rentabelligi formulasida maxraj nol boʻladi va koʻrsatkich maʼnosini yoʻqotadi.

Xato narx belgilashga ham oʻtadi. MoySklad narx muharririda narxni tannarx asosida oshirish yoki kamaytirish mumkin. Tannarx oxirgi oy uchun «Прибыльность» hisobotidan, u boʻlmasa «Остатки» dan olinadi, va tannarx nolga teng boʻlsa, bu usul ishlamaydi. Qisman nol tannarxli tovarda usul formal ishlashi mumkin, lekin pastroq oʻrtacha tannarxga qoʻshilgan ustama haqiqiy marjani bermaydi.

Yana bir jihat koʻrinishga tegishli. Sozlamalar orqali tannarx sotuv hujjatlari va hisobotlarda ayrim foydalanuvchilardan yashirilishi mumkin. Kassir yoki sotuvchi tannarxni umuman koʻrmasa, nol tannarxni ham payqamaydi, shuning uchun bu tekshiruv tannarxni koʻra oladigan masʼul shaxsga aniq biriktirilishi kerak, aks holda hamma boshqasi qaraydi, deb oʻylab yuradi.

Yana bir eslatma. Xizmat sotuvida nol tannarx oʻz-oʻzidan xato belgisi emas: yordam markazi xizmat tannarxini oldindan sarf talab qilinganda qoʻlda kiritish mumkin deb yozadi. Shu sababli yuqoridagi ikki sabab tovarga tegishli; xizmat tannarxi alohida mavzu.

Oldini olish va chegaralar

Yordam markazi omborda yoʻq tovarni joʻnatishni taqiqlovchi sozlamani beradi: «Настройки компании» da «Запретить отгрузку товаров, которых нет на складе» belgisi qoʻyiladi. Seriya raqami bilan yuritiladigan tovar uchun alohida sozlama bor, «отсутствующих серийных номеров» ni taqiqlash. Belgi yoqilganda tizim qoldiqsiz sotuvni oʻtkazmaydi, yaʼni birinchi sabab yuzaga kelmaydi.

Bu sozlama ikkinchi sababni oldini olmaydi. Narxi nol bilan qabul qilingan tovar omborda bor, sotuv oʻtadi, tannarx esa nol turadi. Shuning uchun nazorat ikki joyda boʻladi: qabul qilishda narxni tekshirish va vaqti-vaqti bilan «Прибыльность» ni nol tannarxli qatorlar uchun koʻzdan kechirish.

Bundan nima kelib chiqadi

Quyidagi — manbalardan chiqarilgan tahririyat xulosasi. Nol tannarx tizim xatosi emas, hujjatlar ketma-ketligi yoki toʻldirilmagan narx natijasi. Shuning uchun uni topish ham, tuzatish ham hujjat sathida boʻladi: sanani oʻzgartirish, yetishmayotgan hujjatni yaratish yoki narxni kiritish.

Oylik tekshiruvni uch qadamga qisqartirish mumkin: «Прибыльность» ni tannarx nol yoki sotuv narxidan yuqori qatorlar uchun koʻrib chiqish, «Обороты» da kirimi chiqimidan kam qatorlarni topish va «Остатки» da narxi kiritilmagan xarid hujjatlarini ajratish. Uchala hisobot ham yordam markazida tavsiflangan va bir-birini toʻldiradi.

Ikki savol foydalidir. Birinchisi: hisobotdagi foyda marjasi kutilganidan yuqori chiqqan tovarda tannarx nol emasmi? Ikkinchisi: omborchi tovarni jismonan oldin qabul qilib, hujjatni kunning oxirida rasmiylashtirmayaptimi? Soʻnggi holatda xatoning manbai hujjat vaqtidir, tovar emas. Yordam sahifalari tuzatilgan hujjatdan keyin eski sotuvlarning tannarxi qanday qayta hisoblanishini batafsil yozmaydi; muhim hisobotni yopishdan oldin buni kichik misolda sinab koʻrgan maʼqul.