Xaridlarni boshqarish hisoboti: buyurtma miqdori qanday hisoblanadi

Faraz qilaylik, bir tovar oxirgi 30 kunda 60 dona sotildi, omborda esa «mavjud» miqdor 20 dona. Kuniga 2 dona ketyapti, demak zaxira 10 kunga yetadi, keyingi 14 kunni yopish uchun esa 28 dona kerak va 8 dona yetishmaydi. Aynan shu hisobni MoySklad ning «Управление закупками» hisoboti har bir tovar qatorida oʻzi bajaradi. Hisob oddiy, lekin hisobotdan toʻgʻri foydalanish uchun har bir raqam qayerdan kelishini va qaysi hujjat uni oʻzgartirishini bilish kerak.

Hisobot nimani hisoblaydi

Hisobot tanlangan davrdagi sotuvni va ishlab chiqarishda sarflangan tovarni tahlil qiladi, natijasi esa taʼminotchiga buyurtma uchun asos boʻladi. Yaʼni u hisobot emas, buyurtma loyihasi. Hisobot «Закупки» boʻlimidan ochiladi, ikki variantdan biri tanlanadi: sotuv boʻyicha yoki ishlab chiqarishda sarf boʻyicha. Davr va qoʻshimcha shartlar filtrda beriladi. Filtr qiymatlarini xatchoʻp bilan saqlab qoʻyish mumkin, shunda har safar qayta kiritish shart emas.

Hisobotni Excel, PDF yoki Open Office Calc koʻrinishida chop etish, uni elektron pochtaga avtomatik yuborib turishni esa sozlash mumkin. Sotuv varianti har tovar uchun uch guruh maʼlumot beradi: oʻtgan sotuv tarixi, hozirgi qoldiq holati va prognoz.

Tarix qismida sotuv summasi, tannarx, foyda va rentabellik ham bor. Rentabellik tushumga emas, tannarxga nisbatan hisoblanadi: foyda ÷ tannarx × 100 foiz. Shuning uchun uni boshqa hisobotlardagi marja bilan bevosita solishtirib boʻlmaydi. Alohida ustun tovar omborda necha kundan beri turganini koʻrsatadi va bu sekin aylanadigan tovarni topishga yordam beradi.

Qoldiq emas, «mavjud» ishlatiladi

Formulada oddiy qoldiq emas, «mavjud» miqdor ishlatiladi. Yordam markazi uni shunday taʼriflaydi: qoldiq plyus kutish minus rezerv, hisobot esa bu qiymatni hisobot qurilgan paytdagi holat boʻyicha oladi. Misol uchun omborda 100 dona turibdi, 70 tasi xaridorlarga rezerv qilingan. Mavjud 30 dona, kuniga 2 dona sotilsa, bu 15 kunga yetadi, 50 kunga emas.

Mavjud miqdorni quyidagi hujjatlar oʻzgartiradi:

• taʼminotchiga buyurtma, agar unda kutish belgisi qoʻyilgan boʻlsa, kutishni va mavjudni oshiradi.
• qabul hujjati qoldiqni va mavjudni oshiradi.
• xaridor buyurtmasi, agar unda rezerv belgisi boʻlsa, rezervni hisobga qoʻshadi.
• joʻnatish va chakana sotuv qoldiqni va mavjudni kamaytiradi.
• xaridor qaytarishi qoldiqni oshiradi, foyda va rentabellikni esa kamaytiradi.
• hisobdan chiqarish qoldiq va mavjudni kamaytiradi.

Komissiya orqali sotuv alohida eslatilgan: komissionerdan olingan hisobot sotuv miqdorini va kerakli zaxirani oshiradi. Yaʼni tovarni oʻzingiz sotmasangiz ham, uni boshqa kishi sizning nomingizdan sotgan boʻlsa, hisobot talabni shu hajmda koʻradi.

Bundan amaliy oqibat kelib chiqadi. Taʼminotchiga buyurtma yozilgan, lekin kutish belgisi qoʻyilmagan boʻlsa, hisobot yoʻldagi tovarni koʻrmaydi va xuddi shu tovarni yana buyurtma qilishni tavsiya qiladi. Bu tahririyat xulosasi, ammo u sahifadagi qoidadan toʻgʻridan-toʻgʻri chiqadi: buyurtma faqat kutish belgisi bilan hisobga kiradi.

Ishlab chiqarish uchun ikkinchi variant

Ikkinchi variant sotuvga emas, ishlab chiqarishda material sifatida ishlatilgan tovarga tayanadi, maʼlumot esa ishlab chiqarish bosqichlari va texnologik operatsiyalardan olinadi. Ustunlar deyarli oʻsha: ishlatilgan miqdor, tannarx, kunlik sarf, qoldiq holati va prognoz. Zaxira kunlari mavjud miqdorni kunlik sarfga boʻlish bilan topiladi.

Bir nuqtaga eʼtibor bering. Yordam markazi ishlab chiqarish buyurtmasi, texnologik operatsiya va bosqich bajarilishi uchun «ombor boʻyicha filtr yoʻq» deb yozadi, oddiy oʻqishda bu bitta ombor tanlansa ham, bu harakatlar omborlarga ajratilmasligini bildiradi. Bir nechta ombori bor ishlab chiqaruvchi raqamni qoʻlda tekshirgani maʼqul.

Misol uchun, novvoyxona uchun un kuniga 20 kg sarflansa va mavjud miqdor 100 kg boʻlsa, zaxira 5 kunga yetadi. Taʼminotchi uni 7 kunda yetkazsa, buyurtma allaqachon kechikdi. Ikkinchi variant shuni oldindan koʻrsatadi, chunki unda sotuv emas, tsexdagi sarf hisobga olinadi.

Prognoz kunlari: bitta maydon, katta taʼsir

Prognoz davri alohida maydonda kiritiladi. Qiymatni oʻzgartirgach, filtrdagi «Найти» tugmasi bosiladi. Hisob chiziqli, yaʼni kunlar ikki baravar koʻpaysa, kerakli zaxira ham ikki baravar oshadi. Yuqoridagi misolda 14 kun uchun 8 dona yetishmasdi, 30 kun deb qoʻyilsa kerakli zaxira 60 dona, buyurtma esa 40 dona boʻladi.

Qaysi qiymatni tanlash kerak? Sahifa bu haqda maslahat bermaydi. Mantiqiy qoidani tahririyat xulosasi deb oling: prognoz kunlari taʼminotchi tovarni yetkazish muddati bilan keyingi buyurtmagacha oʻtadigan kunlar yigʻindisiga teng boʻlsin, aks holda yangi partiya kelguncha ombor boʻshab qoladi.

Formulaning kuchsiz joyi ham shu yerda: kunlik sotuv davrdagi barcha kunlarga boʻlinadi. Tovar oyning yarmida omborda boʻlmagan boʻlsa, kunlik sotuv haqiqiy talabdan past chiqadi. Mavsumiy tovarda ham oʻrtacha qiymat yolgʻon taassurot beradi.

Uch tovar, bitta hisobot

Raqamlarni jadvalda koʻrish osonroq, shuning uchun uch tovarni yonma-yon qoʻyamiz: ular gipotetik, prognoz hamma uchun 14 kun deb olingan, qolgani yuqoridagi formulalar bilan hisoblanadi.

Jadvaldan oddiy qoida chiqadi: zaxira kunlari prognoz kunlaridan kichik boʻlsa, buyurtma kerak. A tovarda zaxira 4 kunga yetadi, prognoz esa 14 kun. B tovarda zaxira 80 kun, formula manfiy son beradi, yaʼni hozircha buyurtma shart emas, sahifa esa manfiy qiymat qanday koʻrsatilishini yozmaydi, shuning uchun uni oʻz hisobingizda tekshirib koʻring. C tovar chegarada turibdi.

Hisobotning ikkinchi foydasi ham shu yerda: u nimani buyurtma qilishni emas, nimani hozircha buyurtma qilmaslikni ham koʻrsatadi, bu esa omborni tovarga toʻldirib, pulni qotirib qoʻymaslikka yordam beradi. B tovar omborda yotgan pul, chunki taxminan ikki yarim oyga yetadigan miqdor aylanmasdan turibdi.

Natijadan taʼminotchiga buyurtmagacha

«Заказать» ustunidagi son asosida taʼminotchiga buyurtma yaratiladi. Ikki yoʻl bor: umumiy buyurtma va taʼminotchilar boʻyicha boʻlingan buyurtmalar. Birinchisida bitta buyurtma «nomaʼlum taʼminotchi» nomiga tuziladi, taʼminotchini keyin qoʻlda koʻrsatasiz. Ikkinchisida buyurtmalar tovar kartochkasidagi taʼminotchi boʻyicha ajratiladi, kartochkada taʼminotchi yoʻq tovarlar yana «nomaʼlum taʼminotchi» ga tushadi.

Bitta buyurtmada 500 tagacha pozitsiya boʻladi. Undan koʻp boʻlsa, tizim buyurtmani bir necha qismga boʻladi. Mantiqiy xulosa: taʼminotchi boʻyicha ajratish ishlashi uchun kartochkalarda taʼminotchi toʻldirilgan boʻlishi shart.

Taʼminotchiga buyurtma ombordagi sonni oʻzgartirmaydi, qoldiq faqat qabul hujjati bilan oshadi. Yordam markazi buyurtma uchun uch manba nomlaydi, bular bu hisobot, minimal qoldiq asosidagi qoldiqlar hisoboti va xaridor buyurtmalari, farqi esa shundaki, bu hisobot sotuv tezligiga, minimal qoldiq esa qotirilgan chegaraga qaraydi. Oʻzbekiston uchun rasmiy sahifa ham xaridlarni rejalashtirish va minimal qoldiqqacha avtomatik toʻldirishni imkoniyat sifatida sanaydi.

Hisobot shabloni nima qoʻshadi

Yordam markazida bu hisobot uchun ikkita tayyor shablon bor. Kengaytirilgan shablon tovar guruhini, taʼminotchini va kartochkadagi minimal qoldiqni qoʻshadi. Qisqartirilgan shablonda rasm, buyurtma qilinadigan miqdor, qoldiq maʼlumoti va kartochkadagi xarid qiymati bor. Qisqartirilgan shablon uchun hisobot modifikatsiyalar boʻyicha boʻlingan boʻlishi kerak. Omborchiga qogʻozda berish uchun ikkinchisi qulayroq, xarid menejeri uchun birinchisi: unda guruh va taʼminotchi boʻyicha saralash mumkin, bu esa bitta qoʻngʻiroq bilan butun guruhni yopishni osonlashtiradi.

Hisobotni bir marta koʻrib chiqish yetmaydi, u odatga aylanishi kerak. Filtr qiymatlari xatchoʻp bilan saqlanadi, hisobotni esa elektron pochtaga avtomatik yuborib turish mumkin. Demak, xarid menejeri har dushanba bir xil shartlar bilan bir xil roʻyxatni oladi. Roʻyxat oʻzgarmasa, farqni koʻrish ham oson: bu hafta nima yangidan yetishmay qoldi?

Yana bir shart bor, u hisobotning oʻzida emas, hisobda yashiringan. Hisobot qoldiqdan, rezervdan va kutishdan foydalanadi, bu uchala son esa faqat oʻtkazilgan hujjatlardan yigʻiladi. Qabul hujjati oʻtkazilmay qolgan yoki joʻnatma notoʻgʻri omborga yozilgan boʻlsa, hisobot toʻgʻri formula bilan notoʻgʻri javob beradi. Raqam shubhali tuyulsa, avval hujjatlarni tekshiring, keyin prognoz kunlarini.

Hisobot nimani bilmaydi

Hisobot faqat oʻtgan sotuvga qaraydi. U taʼminotchining minimal partiyasini, yetkazishning kechikish ehtimolini, yangi mijoz bilan kelishilgan katta shartnomani yoki kelasi oy boshlanadigan aksiyani bilmaydi. Bu uning aybi emas, formulaning tabiati shunday: raqamning ortida mavsum, taʼminotchi bilan kelishuv va mijozlar rejasi turadi, qarorni esa baribir odam qabul qiladi.

Amaliy yoʻl oddiy: hisobot roʻyxatini tayyor qoralama deb qabul qilib, uni xarid menejeri bilan birga rejalardagi ishlarga solishtirib chiqish kerak. Katta aksiya yoki shartnoma kutilsa, raqamni oshiradi, taʼminotchi minimal partiya talab qilsa, yuqoriga yaxlitlaydi. Shu tarzda hisobot ish vaqtini qisqartiradi, lekin fikrlashni almashtirmaydi.

Bundan nima kelib chiqadi

Quyidagilar sahifalardan chiqarilgan tahririyat xulosasi, rasmiy tavsiya emas.

1. Prognoz kunlarini yetkazish muddatiga moslab qoʻying va buni yozib qoʻying, aks holda har xodim oʻz sonini kiritadi.
2. Taʼminotchiga buyurtmada kutish belgisini qoʻying, shunda hisobot yoʻldagi tovarni koʻradi.
3. Tovar kartochkalarida taʼminotchini toʻldiring, shunda buyurtmalar oʻzi ajraladi.
4. Davrni odatiy qilib tanlang: tovar tugagan yoki aksiya boʻlgan oy kunlik sotuvni buzadi.

Birinchi marta ishlatganda besh-oltita tovarni qoʻlda hisoblab chiqing. Raqam toʻgʻri chiqsa, qolgan roʻyxatga ishonish mumkin. Chiqmasa, sabab odatda ikki joyda: mavjud miqdor notoʻgʻri hisoblangan yoki davr haddan tashqari qisqa tanlangan, masalan bitta kunlik aksiya butun oyning oʻrtachasini koʻtarib yuborgan.