Yandex Metrica Oʻzbekiston saytlarida: nima uchun keng tarqalgan

2025-yil 13-mayda yangilangan BuiltWith sahifasida Oʻzbekiston uchun 22 310 ta aniqlash bor. Yandex Metrica 5 457 saytda topilgan, bu aniqlashlarning 24,46 foizi. Google Analytics 4 327 saytda, 19,39 foiz, Google ning umumiy tegi esa 4 088 saytda, 18,32 foiz. WMtips 2026-yil uchun boshqacha oʻlchovni beradi: Oʻzbekiston saytlarining 46,8 foizida veb-analitika bor, ular orasida Metrica 64,5, Google Analytics 59,8 foizni tashkil etadi. Ikkala sahifa ham avtomatik himoya ortida turadi, shuning uchun raqamlar qidiruv natijasidagi parchalardan olindi va taxminiy.

BuiltWith surati 2026-yil oktabr holatiga nisbatan taxminan 17 oy eski, WMtips sahifasida esa aniq oy koʻrsatilmagan. Shuning uchun raqamlar bugungi nisbatni emas, soʻnggi ikki yil tomonini koʻrsatadi.

Birinchi oʻrin qaysi hisobga bogʻliq

BuiltWith ikkita Google belgisini alohida sanagan: Google Analytics va Global Site Tag, ikkinchisi esa aslida Google ning umumiy tegi. Google hujjatiga koʻra, global site tag Google tegiga aylangan, bu teg Google Ads, Google Analytics va Campaign Manager uchun bitta kod beradi. Demak, Global Site Tag aniqlangan saytlarning bir qismida GA4 ham, reklama oʻlchovi ham boʻlishi mumkin.

Ikkita Google belgisini qoʻshsak, 4 327 va 4 088 jami 8 415 aniqlash, yaʼni taxminan 37,7 foiz beradi, bu esa Metricaning 24,46 foizidan ancha koʻp. Lekin qoʻshish xavfli: bir sayt ikkala belgini ham olib yurishi mumkin va u ikki marta sanaladi. Natijada «Metrica yetakchi» degan xulosa hisoblash usuliga bogʻliq: bir sayt, bir vosita deb sanaydigan oʻlchovda Metrica oldinda koʻrinadi, Google ning ikki belgisi birlashtirilsa, oldinda Google boʻlishi mumkin. Qaysi biri toʻgʻri ekanini ochiq maʼlumotdan aniqlab boʻlmaydi.

WMtips da yigʻindi 100 foizdan oshadi, chunki ulushlar sayt boʻyicha hisoblangan va bir sayt bir nechta vositani qoʻyadi. Bu ham ikki vositani birga ishlatish keng tarqalganini koʻrsatadi, lekin uning aniq ulushini sahifa ochmaydi.

Metrica nega koʻp uchraydi: ehtimoliy sabablar

Ochiq kuzatuvchilar tarqalish sababini aytmaydi. Quyida tahririyat farazlari bor, har birining ortida tekshirilgan rasmiy fakt turibdi.

• Qidiruvdagi ulush. StatCounter 2026-yil sentabr uchun Oʻzbekistonda Google ulushi 76,31, Yandex ulushi 21,45 foiz deb koʻrsatgan. Yandex qidiruvidan keladigan trafik katta boʻlgan saytga Yandex vositasi tabiiy koʻrinadi.
• Yandex Direct bilan ulanish. Hisoblagich raqami Direct kampaniyasi sozlamasiga kiritiladi va reklama bosilishi haqidagi maʼlumot Metricaga oʻzi keladi.
• Tayyor xulq vositalari. Bosishlar xaritasi va tashrif yozuvi, yaʼni Yandexning Vebvizor vositasi, hisoblagich sozlamasidagi bitta parametr bilan yoqiladi.
• Universal Analytics ning toʻxtashi. 2023-yil 1-iyuldan oddiy mulklar maʼlumot yigʻishni toʻxtatgan, 360 mulklarga esa 2024-yil 1-iyulgacha choʻzilgan muddat berilgan. Yangi tizimga oʻtish ayrim saytlarni boshqa vositaga yoʻnaltirgan boʻlishi mumkin, bu esa isbotlanmagan.

Bu toʻrt sabab oʻz-oʻzidan Metrica sonini tushuntirmaydi, ular faqat ikkala vositaning ham oʻz oʻrni borligini koʻrsatadi. Qaysi sabab hal qiluvchi ekanini aniqlash uchun sayt egalari oʻrtasida soʻrov oʻtkazish kerak boʻlardi, lekin bunday ochiq soʻrov bizga topilmadi.

Ikki vosita bitta tashrifni turlicha sanaydi

Metrica va GA4 bir xil nomdagi koʻrsatkichni boshqacha hisoblaydi. Metricada tashrif odam saytda harakat qilgan davr, harakat toʻxtaganidan keyin odatda 30 daqiqa oʻtsa tugaydi. Rad etilgan tashrif esa bir martadan koʻp sahifa koʻrmagan, 15 soniyadan kam turgan va «rad etilmagan» belgisi berilmagan tashrif. GA4 da tashrif, yaʼni sessiya, ham 30 daqiqa harakatsizlikdan keyin tugaydi. Metrica odamni brauzer identifikatori boʻyicha taniydi, shuning uchun cookie fayllarini oʻchirib qaytgan odam u yerda yangi hisoblanadi. Faol tashrif esa 10 soniyadan uzoq davom etgan, kamida bitta asosiy hodisaga ega yoki ikki va undan koʻp sahifa koʻrgan tashrif, rad etilgan tashrif esa faol boʻlmagan tashrif.

Gipotetik hisob. Saytga 1 000 ta bir sahifali tashrif keldi: 300 tasi 5 soniya, 200 tasi 12 soniya, 500 tasi 20 soniya turdi. Metrica rad etilgan tashrifni 500 ta, yaʼni 50 foiz deb koʻrsatadi. GA4 faqat 5 soniyalik 300 tani, yaʼni 30 foizni rad etilgan deydi. Sayt bitta, odamlar bitta, lekin ikki hisobotda farq 20 foiz punkt. Bu xato emas. Bu taʼrif farqi.

Qachon ikkalasini birga ishlatish mantiqli

Tanlov «qaysi biri yaxshi» shaklida emas, «qaysi kanal uchun qaysi oʻlchov kerak» shaklida qoʻyiladi. Quyidagi jadval tekshirilgan rasmiy faktlarga asoslangan va tahririyat xulosasi sifatida beriladi, shuning uchun uni oʻz kanallaringiz bilan solishtirib oʻqing.

Ikkala hisoblagichni saytga qoʻyish qoʻshimcha kod degani, uning sayt tezligiga taʼsiri esa bu maqolada oʻlchanmagan, shuning uchun oʻz saytingizda tekshirish kerak. Ikki hisobotdagi raqamni solishtirishdan avval taʼrif farqini, yaʼni yuqoridagi jadvalni eslang, aks holda farqni xato deb oʻylab, toʻgʻri sozlangan hisoblagichni qayta oʻzgartirish xavfi bor.

Ikkalasini ham ishlatsangiz, bitta hisobotni asosiy deb tanlash kerak, buni mijozlar bazasi bilan solishtirish orqali qilish mumkin. Gipotetik misol. Bir oyda CRM ga 120 ta haqiqiy soʻrov tushdi. Metrica maqsadi 131 ta, GA4 asosiy hodisasi 104 ta koʻrsatdi. Birinchi vosita 9 foizga oshirib, ikkinchisi 13 foizga kamaytirib sanagan. Sabab koʻpincha hodisa sozlamasida boʻladi: bir forma ikki marta yuborilgani yoki bir necha tugma bitta maqsadga ulangani. Raqamlar oʻylab topilgan, usul esa umumiy: avval farqning sababini toping, keyin qaysi hisobotga tayanishni hal qiling.

Maxfiylik: ikki vosita ham bir xil chegara qoʻyadi

Yandex Metrica foydalanish shartlari ism, pasport maʼlumoti, bank kartasi, telefon raqami, elektron pochta, aniq joylashuv va soliq raqami kabi aniqlovchi maʼlumotni yuborishni taqiqlaydi. Yuborish mumkin boʻlmagan joylar orasida foydalanuvchi identifikatori, tashrif parametrlari, forma maydonlari, UTM belgilari, sahifa manzili va sarlavhasi bor. Tashrif yozuvi forma maydonlarini yozib olishi mumkin, shuning uchun uning sozlamasini shaxsga doir maʼlumot yozilmaydigan qilib oʻrnatish kerak.

Google Analytics qoidalari ham shunday. Google tizimiga Google aniqlay oladigan shaxsiy maʼlumot yuborilmasligi kerak, sahifa manzili va parametrlari ham maʼlumotdan xoli boʻlishi shart. Elektron pochta manzilini topib oʻchirishga urinadigan sozlama bor, lekin u imkon qadar ishlaydi va hamma holatni ushlashi shart emas. Demak, ikkala vosita uchun asosiy xavf bir joyda: forma va manzilga tushib qolgan shaxsiy maʼlumot.

Xato koʻpincha oddiy joyda yashiringan boʻladi. Aytaylik, forma yuborilgandan keyin «rahmat» sahifasining manzili telefon raqamini oʻz ichiga oladi. Bu manzil ikkala hisoblagichga ham yuboriladi va hisobotlarga tushadi. Yechim shu manzilni qisqa va parametrsiz qilish yoki parametrni hisoblagichga yuborishdan oldin olib tashlash. Ikkala vositaning rasmiy yordami ham sahifa manzilidagi shaxsiy maʼlumotni xatar deb koʻrsatadi.

Oʻzbekiston qonunida shaxsga doir maʼlumot deb muayyan odamga tegishli yoki uni aniqlash imkonini beradigan maʼlumot aytiladi. Biometrik va genetik maʼlumot hamda telekommunikatsiya operatori xizmatidan foydalanuvchilar maʼlumoti Oʻzbekiston hududida saqlanishi shart. Boshqa shaxsga doir maʼlumotni chet elda saqlash uchta shartdan biri bajarilsa mumkin. Shartlardan biri shuki, xorijiy davlat bir xil himoya taʼminlovchi deb tan olingan boʻlishi kerak. Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 29-iyuldagi 415-son qarori bunday davlatlar roʻyxatini tasdiqlagan. Roʻyxatda 49 davlat bor, Rossiya ham, AQSH ham shu roʻyxatda, AQSH esa faqat Data Privacy Framework ostidagi kompaniyalar uchun. Hisoblagich identifikatori shaxsga doir maʼlumot hisoblanadimi va tashrif maʼlumoti telekommunikatsiya toifasiga tushadimi, bu yuridik savol, maqola yuridik maslahat emas. Mavzu alohida maqolada yoritilgan.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagilar manbalardan chiqarilgan tahririyat xulosasi.

1. Ochiq kuzatuvchi raqamini «yetakchi» deb emas, «koʻp uchraydi» deb yozing. Google belgilarini birlashtirish xulosani oʻzgartirishi mumkin.
2. Kanal boʻyicha vosita tanlang: Yandex Direct uchun Metrica, Google Ads uchun Google tegi.
3. Bir hisobotdagi rad etish ulushini boshqasi bilan solishtirmang. Taʼrif farqi 20 foiz punktgacha yetishi mumkin.
4. Ikkala hisoblagichga forma maydoni, UTM belgisi va sahifa manziliga shaxsiy maʼlumot tushmasligini tekshiring.
5. Tashrif yozuvini yoqishdan oldin forma maydonlarini yashirish sozlamasini oʻrnating.
6. Maʼlumot chet elga ketishi mumkin boʻlsa, qonun va qaror talabini yurist bilan solishtiring.

Ikki hisoblagich bitta saytga qarab turlicha raqam koʻrsatsa, bu ularning biri notoʻgʻri degani emas, chunki koʻpincha ular turli savolga javob beradi va javoblarni tenglashtirish uchun avval taʼrifni bilish kerak. Farq nimadan chiqqanini tushunish, uni yashirishdan yaxshiroq.