Chrome uchinchi tomon cookie fayllarini bekor qilmadi. 2025 yilning aprel va oktabr eʼlonlarida Google foydalanuvchi oʻzi tanlaydigan joriy yondashuvni saqlashini va alohida ogohlantirish oynasi chiqarmasligini yozdi. Safari va Firefox esa bu fayllarni allaqachon bloklaydi. Shuning uchun oʻlchovni bu cookie fayllariga bogʻlamaslik xavfsizroq yoʻl.
2020 yil 14 yanvarda Chrome jamoasining blogida maqola chiqdi. Uning sarlavhasi shunday edi: «Building a more private web: A path towards making third party cookies obsolete», yaʼni uchinchi tomon cookie fayllarini keraksiz qilishga yoʻl. Oradan olti yildan koʻproq vaqt oʻtdi, ammo Chrome bu fayllarni oʻchirgani yoʻq. Maqola shu qaror qanday oʻzgarganini rasmiy hujjatlar bilan birin-ketin koʻrsatadi.
Uchinchi tomon cookie nima va nega bahsga aylandi
Cookie sayt brauzerda qoldiradigan kichik yozuv. Uchinchi tomon cookie faylini esa sahifaga joylangan boshqa xizmat, masalan reklama tarmogʻi, oʻrnatadi. Privacy Sandbox hujjatiga koʻra, bunday fayl oʻsha xizmatga bir-biriga aloqasi yoʻq koʻp saytlarda foydalanuvchini tanib olish imkonini beradi va saytlararo kuzatuvga yoʻl ochadi.
Bu imkoniyat reklama bozori uchun qimmatli. Marketing Science jurnalida 2020 yilda chop etilgan tadqiqot AQSH reklama birjasi maʼlumotini koʻrib chiqdi. Kuzatuvdan voz kechgan foydalanuvchilarga koʻrsatilgan reklama oʻxshash reklamadan 52 foiz arzonroq sotilgan, bunday foydalanuvchilar esa reklama koʻrsatishlarining atigi 0,23 foizini tashkil etgan. Tadqiqot AdChoices dasturi haqida, brauzer cookie bloklashi haqida emas. Lekin u ikki narsani koʻrsatadi: kuzatuvga ruxsat berilgan reklama qimmatroq sotilgan, tayyor sozlamani esa juda oz odam oʻzgartirgan. Kuzatuvdan voz kechganlar esa texnik jihatdan koʻproq tajribali odamlar boʻlgan, yaʼni oddiy foydalanuvchi sozlamaga kamdan-kam tegadi.
Chrome qarori qanday oʻzgardi
Rejaning tarixi quyidagicha. Jadvalda faqat Googleʼning oʻz sahifalarida yozilgan sanalar va gaplar keltirilgan.
| Sana | Nima boʻldi | Manba |
|---|---|---|
| 2020 yil 14 yanvar | Chrome blogida uchinchi tomon cookie fayllarini keraksiz qilish yoʻli haqida maqola chiqdi | |
| 2024 yil 4 yanvar | Chrome foydalanuvchilarning 1 foizi uchun bu fayllarni odatiy holda cheklashni boshladi | |
| 2025 yil 22 aprel | Google joriy yondashuvni saqlashini va alohida ogohlantirish oynasi chiqarmasligini yozdi | |
| 2025 yil 17 oktabr | Google xuddi shu yondashuvni takrorladi va koʻp Privacy Sandbox texnologiyalarini toʻxtatishini eʼlon qildi |
2024 yil yanvarda 1 foizlik sinov boshlanganda Google keng joriy qilishni 2024 yilning uchinchi choragiga rejalashtirgan edi. Bu Buyuk Britaniyaning raqobat organi, CMA, bildirgan xavotirlar hal boʻlishiga bogʻliq edi. Keyinchalik bu reja amalga oshmadi, buni 2025 yil aprel eʼloni tasdiqlaydi. Sinov guruhidagi brauzerlar yangi himoya boshqaruvini ham olgan: manzil satrida koʻz belgisi va alohida sozlamalar sahifasi paydo boʻlgan. Yaʼni Google cookie bloklashni foydalanuvchi uchun koʻrinadigan va boshqariladigan qilishga urinib koʻrgan.
2025 yil 22 aprelda Google Privacy Sandbox boʻyicha vitse-prezident Anthony Chavez imzosi bilan yangi eʼlon berdi. Unda Chrome foydalanuvchiga uchinchi tomon cookie faylini tanlash imkonini berish yondashuvini saqlashi, yangi alohida ogohlantirish oynasi chiqarmasligi yozilgan. Foydalanuvchi oʻz tanlovini Chromeʼning maxfiylik va xavfsizlik sozlamalarida oʻzgartirishda davom etadi. Inkognito rejimida esa bu fayllar allaqachon odatiy holda bloklangan.
2025 yil 17 oktabrda Google bu fikrni takrorladi: Chrome foydalanuvchiga uchinchi tomon cookie tanlovini berish yondashuvini saqlaydi. Oddiy tilda: cookie oʻchirilmadi, qaror foydalanuvchida qoldi. Odam sozlamani oʻzgartirmasa, Chrome oʻzining joriy holatida ishlayveradi. Oktabr sahifasi cookie haqida qoʻshimcha tafsilot bermaydi.
Google oʻz sahifalarida qaror sababini batafsil yozmaydi. Aprel eʼlonida sanoat fikrini yigʻish va yoʻl xaritasini keyinroq yangilash aytilgan, 2024 yildagi keng joriy qilish rejasi esa raqobat organining xavotirlari hal boʻlishiga bogʻliq edi. Bu yerda biz sabab haqida taxmin qilmaymiz: marketolog uchun muhimi qaror oʻzgarganda ham, oʻzgarmaganda ham oʻlchov ishlashi.
Marketolog uchun bu qarorning amaliy maʼnosi shunday: Chromeʼdagi auditoriya bir xil holatda emas. Sozlamani oʻzgartirgan odamda cookie yoʻq, oʻzgartirmaganda bor, inkognito rejimidagida esa odatiy holda yoʻq. Qancha odam qaysi guruhga tushishini Google eʼlonlari aytmaydi. Shuning uchun oʻlchovda yoʻqolgan qismni ehtiyotkorlik bilan baholashga, hisobotdagi raqamlarni esa ochiq tahlil bilan qabul qilishga toʻgʻri keladi, ayniqsa kichik auditoriyada.
Safari va Firefox allaqachon bloklaydi
Chrome oʻz qarorini kechiktirib turgan paytda boshqa brauzerlar oʻz yoʻlini allaqachon tanlagan edi. WebKit, yaʼni Safari ostidagi dvigatel, odatiy holda barcha uchinchi tomon cookie fayllarini bloklashini va bu qoidada istisno yoʻqligini yozadi. Firefox 2022 yil 14 iyunda Total Cookie Protection himoyasini barcha kompyuter foydalanuvchilari uchun odatiy qildi: har sayt oʻz cookie qutisiga ega, kuzatuvchilar esa saytlar oʻrtasida izni bogʻlay olmaydi.
Amaliy natija oddiy. Gipotetik misol olaylik: reklama sahifangizga kelganlarning bir qismi Safari yoki Firefox orqali kirdi, ularda esa uchinchi tomon cookie baribir ishlamaydi, shuning uchun Chrome qarori bu odamlarning oʻlchovini yaxshilamaydi. Brauzerlar ulushi har bozorda har xil. Bu raqamni oʻz saytingiz hisobotidan koʻrasiz.
| Brauzer | Uchinchi tomon cookie holati | Manba |
|---|---|---|
| Safari, WebKit dvigateli | Odatiy holda toʻliq bloklanadi, istisno yoʻq | |
| Firefox, kompyuter versiyasi | Har sayt alohida cookie qutisiga ega, saytlararo kuzatuv cheklangan | |
| Chrome | Foydalanuvchi sozlamada oʻzi tanlaydi, alohida ogohlantirish oynasi yoʻq | |
| Chrome inkognito rejimi | Odatiy holda bloklanadi |
Birlamchi cookie ham cheksiz yashamaydi
Uchinchi tomon cookie bloklansa ham, oʻz saytingizning cookie fayli ishlayveradi, deb oʻylash qulay, lekin brauzerlar bu yerda ham chegara qoʻyadi. WebKit yozishicha, sahifadagi kod yaratgan cookie va boshqa shunday saqlash joylari foydalanuvchi saytga 7 kun kirmasa oʻchiriladi. Havolaga kuzatuv belgisi qoʻshilgani aniqlansa, sahifadagi kod yaratgan cookie muddati 24 soatgacha qisqartiriladi.
Gipotetik misol. Mijoz reklamani bosib saytga kirdi, ammo buyurtmani oʻn kundan keyin berdi. Sahifadagi kod yaratgan cookie 7 kun ichida oʻchirilgan boʻlishi mumkin, shu sababli hisobotda ikkinchi tashrif «yangi mijoz» boʻlib koʻrinadi. Bu Chrome qaroriga bogʻliq emas. Shu uchun oʻlchovni brauzerdagi cookie bilan emas, buyurtma va mijoz yozuvi bilan bogʻlash ishonchliroq.
Nima davom etadi
Oktabr eʼlonida koʻp texnologiya toʻxtatilsa ham, bir qismi qoladi. Google CHIPS va FedCM keng qabul qilinganini, Private State Tokens esa saqlanishini yozadi. CHIPS cookie faylini bitta yuqori sayt bilan cheklaydi. Masalan, sayt ichidagi suhbat vidjeti seans holatini eslab qoladi, lekin odam boshqa saytga oʻtganda uni tanimaydi. Qoʻllab-quvvatlash Chrome va Edge 114 dan, Firefox 141 dan, Safari 26.2 dan boshlanadi.
Privacy Sandbox rejasi ham oʻzgardi
Uchinchi tomon cookie oʻrniga taklif qilingan Privacy Sandbox texnologiyalari taqdiri alohida maqolada koʻrib chiqiladi. Bu yerda bitta fakt muhim. 2025 yil aprelda Google bu texnologiyalarning ekotizimdagi roli boshqacha boʻlishi mumkinligini yozgan va yangilangan yoʻl xaritasini keyingi oylarda eʼlon qilishini aytgan edi. Oktabrda esa koʻp texnologiya past qabul sababli toʻxtatilishi eʼlon qilindi.
Bir tafsilot eʼtiborga loyiq: aprel eʼlonida IP Protection himoyasi 2025 yilning uchinchi choragida ishga tushishi rejalashtirilgan deb yozilgan, oktabr roʻyxatida esa u toʻxtatilayotgan texnologiyalar qatorida turibdi. Rejalar olti oy ichida oʻzgargan. Shuning uchun oʻlchov tizimini bitta brauzer rejasiga bogʻlash xavfli.
Qaysi ish cookie ga eng koʻp bogʻliq
Privacy Sandbox hujjati Protected Audience texnologiyasini remarketing va maxsus auditoriyalar uchun moʻljallangan deb tavsiflaydi. Tahririyat xulosasi shunday: uchinchi tomon cookie fayllariga eng koʻp tayangan ish saytga kelgan odamni boshqa saytlarda qayta topish edi. Retargeting qachon ishlashi alohida maqolada koʻriladi. Bu yerda esa oddiy tartib kifoya: auditoriya roʻyxati qancha brauzerda toʻliq ishlashini oldindan tekshirib oling, chunki Safari va Firefoxdagi odamlar bu roʻyxatga umuman tushmasligi mumkin.
Qaror yana oʻzgarsa nima boʻladi
Ikki gipotetik yoʻlni koʻrib chiqaylik. Birinchisida Chrome sozlamani kelajakda oʻzgartirmaydi va foydalanuvchi tanlovi qoladi. Bu holda Chromeʼdagi odamlarning katta qismi uchun cookie ishlayveradi, lekin Safari, Firefox va inkognitodagi qism baribir oʻlchovdan tushib qoladi. Ikkinchisida Chrome kelajakda bu fayllarni odatiy holda bloklaydi va oʻlchovingiz yana kamayadi.
Ikkala yoʻlda ham bir xil chora yaxshi ishlaydi: oʻlchovni birlamchi maʼlumotga tayantirish. Qaror oʻzgarsa, siz hech narsani qayta qurmaysiz. Qaror oʻzgarmasa ham, hisobotingiz brauzerlar aralashmasidan mustaqil boʻladi va Safari yoki Firefox orqali kirgan mijoz Chrome orqali kirgan mijoz bilan bir xil tarzda hisobga olinadi.
Oʻlchov uchun nima qoladi
Quyidagi xulosa tahririyatniki va yuqoridagi rasmiy gaplardan chiqarilgan. Birinchidan, uchinchi tomon cookie fayllariga tayanish endi ham, kelajakda ham ishonchsiz. Safari va Firefox ularni bloklaydi, Chrome esa qarorni foydalanuvchiga topshirgan. Natijada bir auditoriya qismida bu fayllar ishlaydi, boshqasida ishlamaydi.
Ikkinchidan, oʻlchovni oʻzingizning kanallaringizdagi maʼlumotga koʻchirish kerak: sayt buyurtmalari, CRM, obuna roʻyxati. Bu maʼlumotni rozilik bilan va aniq maqsadda yigʻish alohida masala va keyingi maqolalarda koʻrib chiqiladi. Uchinchidan, brauzer qaroriga javob berishdan koʻra, har qanday qaror bilan ishlaydigan oʻlchov qurish chidamliroq: server hodisalari, buyurtma raqami boʻyicha solishtirish, inkrementallik testi.
Amalda nima qilish mumkin
- Reklama hisobotida brauzerlar boʻyicha taqsimotni koʻring va Safari hamda Firefox ulushini yozib qoʻying.
- Oʻlchovingiz uchinchi tomon cookie fayllariga qancha bogʻliqligini tekshiring: qaysi hisobot yoki audit shu fayllarga tayanadi.
- Xaridlar va soʻrovlarni oʻz buyurtmalar jadvalingiz bilan solishtirib turing, shunda brauzer oʻzgarishi hisobotga taʼsir qilgan joyni koʻrasiz.
- Mijoz uzoq vaqt oraliqda qaytsa, uni buyurtma yoki mijoz yozuvi orqali bogʻlash yoʻlini oldindan ishlab chiqing, cookie ga umid qilmang.
- Brauzer rejalari haqidagi yangiliklarni faqat rasmiy sahifalardan kuzating, tashqi sharhlarga emas.
Chrome uchinchi tomon cookie fayllarini oʻchirmadi, qarorni foydalanuvchining oʻziga qoldirdi. Safari va Firefox esa ularni allaqachon bloklaydi. Shuning uchun marketing hisoboti bitta brauzerning rejasiga emas, oʻzingizning maʼlumotingizga tayanishi kerak.
Asosiy atamalar
- Cookie
- Sayt brauzerda qoldiradigan kichik yozuv. U saytga sizni keyingi kirishda tanib olishga yordam beradi.
- Uchinchi tomon cookie
- Siz kirgan saytni emas, sahifaga joylangan boshqa xizmat, masalan reklama tarmogʻi, qoldiradigan yozuv.
- Birlamchi cookie
- Siz kirgan saytning oʻzi qoldiradigan yozuv. Masalan, savatdagi tovarni eslab qolish uchun.
- Saytlararo kuzatuv
- Bitta odamning turli saytlardagi harakatlarini birlashtirib kuzatish.
- Privacy Sandbox
- Google loyihasi: cookie oʻrniga maxfiylikni saqlaydigan reklama va oʻlchash vositalarini yaratish.
- Inkognito rejimi
- Brauzerning vaqtinchalik rejimi. Chromeʼda unda uchinchi tomon cookie odatiy holda bloklanadi.
- Foydalanuvchi tanlovi
- Cookieʼni qabul qilish yoki bloklashni brauzer sozlamalarida odamning oʻzi hal qilishi.
- Opt-out
- Odam kuzatuvdan yoki shaxsiylashtirilgan reklamadan oʻz ixtiyori bilan voz kechishi.
- Birlamchi maʼlumot
- Kompaniya oʻz kanallarida yigʻgan maʼlumot: buyurtmalar, CRM yozuvlari, obuna roʻyxati.
- Atribusiya
- Xarid yoki soʻrov qaysi reklamaga bogʻlanishini aniqlash usuli.
Manbalar
Maqola quyidagi manbalarga tayanadi:
- Anthony Chavez. Next steps for Privacy Sandbox and tracking protections in Chrome. Privacy Sandbox blogi, Google, 2025-04-22. https://privacysandbox.google.com/blog/privacy-sandbox-next-steps (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Anthony Chavez. Update on plans for Privacy Sandbox technologies. Privacy Sandbox blogi, Google, 2025-10-17. https://privacysandbox.google.com/blog/update-on-plans-for-privacy-sandbox-technologies (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Privacy Sandbox. Cookie countdown: 1% sinovi. Google, Privacy Sandbox blogi, 2024 yanvar. https://privacysandbox.google.com/blog/cookie-countdown-2024jan (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Google. Building a more private web: A path towards making third party cookies obsolete. The Chromium Blog, 2020-01-14. Faqat sarlavha va sana tekshirilgan. https://blog.chromium.org/2020/01/building-more-private-web-path-towards.html (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- WebKit. Tracking Prevention in WebKit. Apple WebKit loyihasi. https://webkit.org/tracking-prevention/ (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Mozilla. Firefox rolls out Total Cookie Protection by default to all users worldwide. Mozilla blogi, 2022-06-14. https://blog.mozilla.org/en/products/firefox/firefox-rolls-out-total-cookie-protection-by-default-to-all-users-worldwide/ (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Privacy Sandbox. CHIPS: partitioned cookies. Google, Privacy Sandbox hujjatlari. https://privacysandbox.google.com/cookies/chips (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Johnson G. A., Shriver S. K., Du S. Consumer Privacy Choice in Online Advertising: Who Opts Out and at What Cost to Industry? Marketing Science, 2020, 39(1), 33-51. DOI 10.1287/mksc.2019.1198. https://doi.org/10.1287/mksc.2019.1198 (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)
- Privacy Sandbox. Protected Audience API. Google, Privacy Sandbox hujjatlari. https://privacysandbox.google.com/private-advertising/protected-audience (koʻrilgan: 15-oktabr, 2026)