Odoo Inventory: ombor, joylashuv turlari va operatsiya turi

Odoo hujjati Inventory ni bir vaqtda zaxira hisobi ilovasi va ombor boshqaruv tizimi (WMS) deb ataydi. Shu ikki rol bir-biriga yaqin, lekin bir xil emas. Zaxira hisobi “qancha bor” savoliga javob beradi. Ombor boshqaruvi esa “qayerda turibdi va u yerga qanday yetib keldi” savoliga. Odoo ikkala savolga uch tushuncha bilan javob beradi: ombor, joylashuv va operatsiya turi. Hujjat ilovani yettita asosiy boʻlimga ajratadi: mahsulotni boshqarish, ombor va saqlash, qabul va yetkazish, zaxirani band qilish, terish usullari, yechish strategiyalari va zaxira baholash. Bu maqola ikkinchi boʻlimning asosiga, yaʼni tuzilmaga bagʻishlangan.

Ombor: manzili bor jismoniy joy

Hujjatga koʻra ombor — kompaniya tovarni saqlaydigan, manzili bor jismoniy joy: saqlash obyekti, tarqatish markazi yoki doʻkon. Har bir bazada kompaniya manzili bilan oldindan sozlangan bitta ombor mavjud. Qoʻshimcha omborlar yaratilib, ular oʻrtasida tovar koʻchirish mumkin.

Omborning majburiy maydonlari: nomi, qisqa nomi, manzili va kompaniyasi. Qisqa nom besh belgidan oshmaydi, standart ombor uchun “WH”. U hujjatlarda chiqadi va joylashuv nomlarining boshiga yoziladi (WH/Stock kabi). Shuning uchun hujjat esda qoladigan qisqa nom tanlashni tavsiya qiladi. Kompaniya maydoniga baza egasining kompaniyasi ham, mijoz yoki yetkazib beruvchining kompaniyasi ham yozilishi mumkin.

Qabul va yetkazishni bir, ikki yoki uch bosqichda yuritish tanlovi ham omborning shaklida turadi. Bu tanlov faqat “Multi-Step Routes” sozlamasi yoqilganda koʻrinadi. Shu sozlama yoqilganda “Storage Locations” ham avtomatik faollashadi. Omborning shaklida yana toʻldirish variantlari bor: boshqa ombordan olish (“Resupply From”), xarid qilingan tovarni qabul qilish (“Buy to Resupply”) va shu omborda ishlab chiqarishga ruxsat (“Manufacture to Resupply”). Bosqichlar haqida alohida maqolada yoziladi.

Joylashuv: yetti tur va qiymatga taʼsir

Joylashuv — ombor ichidagi aniq joy: javon, qavat, qator. Odoo da joylashuvlar daraxt shaklida qurilgani uchun nom ketma-ketligi yoʻlni koʻrsatadi: WH/Stock/Zone A/Refrigerator 1 da “Refrigerator 1” joyning nomi, “Zone A” esa ota-joylashuv. Sublokatsiyalarni yaratish uchun sozlamalarda “Storage Locations” yoqiladi. Manba kodiga koʻra joylashuvning toʻliq nomi ota-joylashuv nomi va oʻz nomidan yigʻiladi, lekin Virtual turdagi joylashuv yoʻlning boshi hisoblanadi va oldiga hech narsa qoʻshilmaydi. Shu sababli “WH” deb nomlangan virtual joylashuv ostidagi “Stock” toʻliq nomi “WH/Stock” boʻladi. Shtrix-kod maydoni esa har kompaniya ichida takrorlanmasligi shart.

Joylashuv turlari soni yettita. Ularni manba kodidagi roʻyxat ham tasdiqlaydi. Tur oddiy yorliq emas: tovar qaysi turdagi joylashuvdan qaysi turga oʻtishiga qarab zaxira qiymati oʻzgaradi yoki oʻzgarmaydi.

Muhim qoida: zaxira qiymati tovar ichki joylashuvdan tashqi joylashuvga oʻtganda oʻzgaradi. Hujjat misol keltiradi: tovar WH va WH2 omborlari oʻrtasida koʻchirilganda ular vaqtincha “Inter-warehouse transit” joylashuvida turadi. U “Physical Locations” ostida va tur jihatidan Transit, shuning uchun tovar hech bir omborda emas, ammo kompaniya mulki boʻlib qoladi va baholash oʻzgarmaydi.

Hujjatdagi ikkinchi misol inventarizatsiyaga tegishli. Bazada WH/Stock da 8 birlik koʻrsatilgan, sanoqda esa 4 ta chiqdi. Tuzatish uchun 4 birlik WH/Stock dan “Inventory adjustment” joylashuviga koʻchiriladi. Yaʼni inventarizatsiya farqi tovar yoʻqolishi emas, ichki joydan yoʻqotish turidagi joyga oddiy koʻchirish sifatida yoziladi. Shu sababli har bir farqning izi qoladi.

Joylashuv formasida bir nechta qoʻshimcha sozlama bor: “Storage Category” (sigʻim chegarasi uchun), shtrix-kod, “Replenishments” belgisi (buyurtma yoki ishlab chiqarish orqali kelgan tovar uchun manzil) va davriy sanoq oraligʻi. “Logistics” boʻlimida joylashuvga zaxirani yechish strategiyasi (FIFO, LIFO, FEFO, eng yaqin joylashuv, eng kam paket) ham beriladi. Strategiyalarning tafsiloti keyingi maqolalarda.

Joylashuvga davriy sanoq ham bogʻlanadi. “Inventory Frequency” maydoni standart holda 0, yaʼni rejali sanoq yoʻq. Kunlar soni berilsa, “Last Inventory” oxirgi sanoq sanasini, “Next Expected” keyingisini koʻrsatadi. Hujjat misoli: 30 kunlik oraliq va 13 noyabrdagi sanoqdan keyin navbatdagisi 13 dekabrga tushadi. Manba kodida oraliq manfiy boʻlmasligi tekshiriladi.

Joylashuvni sigʻim bilan cheklash uchun “Storage Category” ishlatiladi. U putaway qoidalari bilan birga ishlaydi: sigʻim ogʻirlik, mahsulot yoki paket turi boʻyicha beriladi. Muhim ogohlantirish: Odoo kelgan miqdorni bir nechta joyga oʻzi boʻlib yubormaydi. Joy 10 birlikni sigʻdirsa va 12 birlik kelsa, hammasi baribir oʻsha joyga yoʻnaltiriladi. Putaway qoidalari keyingi maqolada koʻriladi.

Bitta kichik nomuvofiqlik bor. Hujjat Virtual joylashuvda tovar boʻlmasligi kerakligini, lekin tovarni u yerga koʻchirish mumkinligini yozadi. Manba kodidagi izohda esa bu tur bevosita tovar saqlay olmasligi aytiladi. Amaliyotda Virtual joylashuvni faqat guruhlash uchun ishlatish xavfsizroq. Bu tahririyat xulosasi.

Operatsiya turi: har harakat qaysi qolipga tushadi

Odoo zaxirani ombor va joylashuv boʻyicha yuritadi, keyin tovar bilan sodir boʻlgan hamma narsani, yaʼni qabul, joylashtirish, ichki koʻchirish, terish va yetkazishni, tuzilgan harakat (stock move) sifatida yozadi. Bu harakatlar operatsiya deb ataladi, har operatsiya esa aniq bir operatsiya turiga tegishli.

Operatsiya turi shakldagi sozlamalar harakat qoidasini belgilaydi. “Type of Operation” turini aniqlaydi. “Sequence Prefix” hujjat raqamining boshini beradi. “Create Backorder” toʻliq bajarilmagan yetkazishda nima boʻlishini hal qiladi: “Ask” soʻraydi, “Always” har doim ikkinchi hujjat yaratadi, “Never” qolgan miqdorni bekor qiladi. “Returns Type” qaysi operatsiya bu turdagi hujjat uchun qaytarish yaratishini koʻrsatadi.

Lot va seriya raqamlari yoqilgan boʻlsa, operatsiya turida lotni shu joyda yaratish yoki mavjudlaridan tanlash ruxsati ham beriladi. Joylashuvlar yoqilgan boʻlsa, standart manba va manzil joylashuvi koʻrsatiladi. Paketlar, batch va wave harakatlari uchun alohida boʻlimlar ham bor: “Automatic Batches” tasdiqlangan terishlarni imkon boricha avtomatik partiyaga birlashtiradi. Qurilmalar uchun “Hardware” yorligʻida tasdiqlashda nima bosilishi va qaysi tarozi ulanishi koʻrsatiladi. “Barcode App” yorligʻi esa skanerlash qachon va qanchalik tez-tez talab qilinishini, mahsulotlar guruhlanishini va operatsiya qachon tasdiqlanishini belgilaydi; “Move Entire Packages” butun paketlarni koʻchirishni koʻrsatadi.

Demak operatsiya turi bir nechta qarorni bitta joyga yigʻadi: hujjat raqami, standart joylashuvlar, qoldiq chiqishi, lot talabi, barcha qurilmalar. Bitta turdagi hujjatlar bir xil yuradi. Bu tahririyat xulosasi.

Odoo 19 va 20 da ombor tuzilmasida nima oʻzgargan

Odoo 19 release notes (2025 yil sentyabr) joylashuv sozlamasi soddalashtirilganini va sukut boʻyicha yaratiladigan keraksiz virtual joylashuvlar olib tashlanganini yozadi. Paketni boshqa paket ichiga solish mumkin boʻldi. Batch va wave larni bir turdagi operatsiya ichida birlashtirish va yetkazishlar tartibini xarita koʻrinishida oʻzgartirish qoʻshilgan. Mahsulot kartasidagi maydon orqali qoldiqni oʻzgartirish ham mumkin.

Odoo 20 release notes (2026 yil sentyabr) ombor hisobotini boyitadi. Stock hisobotida aniq vaqt belgisi bilan oʻtgan sanadagi qoldiqni koʻrish mumkin va filtrlar saqlanadi. Kompaniyalararo oqimlar yaxshilangan: bir kompaniyani boshqasi omboridan toʻldirish, sotuv buyurtmasini boshqa kompaniya omboridan yetkazish. Yangi “Stock aging” hisoboti ham qoʻshilgan, qaytarish oynasi (wizard) esa olib tashlanib, jarayon soddalashtirilgan. Joylashuv shtrix-kodlari ZPL formatida mavjud. Operatsiya turi shaklida operatorga koʻrsatiladigan shtrix-kod yoʻriqnomasini oldindan koʻrish mumkin, transfer holati haqidagi bildirishnomaga obuna boʻlish ham imkoni bor.

Ikki ombor: gipotetik tavsif

Quyidagi misol hujjat qoidalarining oddiy qoʻllanishi, haqiqiy kompaniya emas. Faraz qilaylik, markaziy ombor va doʻkon ombori bor. Odoo da ikkita ombor yaratiladi, ularning qisqa nomlari, aytaylik, WH va WHD. Doʻkon omboriga “Resupply From” maydonida markaziy ombor koʻrsatiladi. Tovar markazdan doʻkonga yuborilganda “Inter-warehouse transit” joylashuviga tushadi va qiymati oʻzgarmaydi, doʻkonda qabul qilinganda ichki joylashuvga oʻtadi. Doʻkondagi sanoqda 8 oʻrniga 4 birlik chiqsa, 4 birlik “Inventory adjustment” ga koʻchiriladi. Har qadam oʻz joylashuv turi va operatsiya turiga ega boʻlgani uchun izni keyin tiklash mumkin. Bu tahririyat xulosasi.

Omborni loyihalashdan oldin

Hujjat sozlamalarni tushuntiradi, tuzilmani esa kompaniya oʻzi loyihalaydi. Manbalardan chiqarilgan amaliy mulohaza: avval savol, keyin joylashuv. Agar zaxirani faqat omborlar boʻyicha koʻrish yetarli boʻlsa, joylashuvlar kerak emas va “Storage Locations” yoqilmaydi. Agar javon yoki zona darajasida izlash kerak boʻlsa, joylashuvlar yoqiladi. Shunda har bir yangi daraja kimningdir kundalik ishiga, yaʼni qabul, terish yoki sanoqqa taʼsir qiladi.

Ikkinchi qaror joylashuv nomlari haqida. Nom daraxtdagi yoʻl sifatida chop etiladi va odamlar uni hujjatlarda oʻqiydi. Qisqa ombor nomi va javon raqami bir xil qoidaga boʻysunsa, hujjatdagi har satr tushunarli boʻladi. Uchinchisi: yetti turdan qaysi biri tovarning qiymatiga taʼsir qilishini oldindan bilish. Yoʻldagi tovarni “Transit” oʻrniga oddiy ichki joylashuvga qoʻyish, yuqoridagi qoidaga koʻra, qiymatni hisobotda notoʻgʻri koʻrsatishi mumkin. Bu ham tahririyat mulohazasi.