Inventarizatsiya turlari: toʻliq sanoq va tsiklik sanoq farqi

MoySklad yordam markazi inventarizatsiya haqida bitta shartni aniq aytadi: sanoq vaqtida sotuv va qabul toʻxtatilishi kerak. Kichik doʻkonda bu bir kechalik ish. Minglab pozitsiyali omborda toʻxtash kunlab davom etadi, tizimning oʻzi esa bitta hujjatga 10 000 tadan ortiq pozitsiya qoʻshishga yoʻl qoʻymaydi. Shu sababli savol sanoqni qanday oʻtkazishdan oldin, uni qancha qismga boʻlishdan boshlanadi.

Toʻliq va tsiklik sanoq: farq nimada

Toʻliq sanoqda butun ombor bir paytda sanaladi. Odatda u yilda bir marta, hisobot sanasida yoki muhim voqeadan keyin oʻtkaziladi. Tsiklik sanoqda esa ombor boʻlaklarga boʻlinadi va har bir boʻlak jadval boʻyicha navbatma-navbat sanaladi. Odoo 19 hujjati buni tanlangan joylarda zaxirani yilda bir martadan tez-tez tekshirish usuli deb taʼriflaydi.

MoySklad blogi inventarizatsiyani boshqacha tasniflaydi: toʻliq, qisman, yaʼni boʻlim, toifa, brend, javon yoki taʼminotchi boʻyicha, va tanlama. Alohida tur sifatida doimiy qisman sanoq ham tilga olinadi. Blog «tsiklik» soʻzini ishlatmaydi, lekin mantiq bir xil: kichik qism, tez-tez, doimiy ravishda.

Blog toʻliq sanoq zarur boʻlgan hollarni ham sanaydi: yillik hisobot sanasi, moddiy javobgar xodim almashishi va yoʻqotish aniqlanishi. Bu Rossiya amaliyoti va kompaniyaning oʻz nashri. Oʻzbekiston talablari bu maqolada koʻrib chiqilmagan.

MoySklad da toʻliq sanoq qanday koʻrinadi

Inventarizatsiya har bir ombor uchun alohida tuziladi, yacheykali omborda esa yacheyka boʻyicha. Hujjat sanasiga hisoblangan qoldiq «Расчетный остаток» ustunida turadi, farq «Разница» ustunida, pul qiymatida esa «Избыток/Недостача» ustunida chiqadi. Hujjatning oʻzi qoldiqni oʻzgartirmaydi: kamomad hisobdan chiqarish, ortiqcha esa kirim qilish hujjati bilan yopiladi.

Toʻliq sanoqning cheklovlari hujjatning oʻzidan koʻrinadi. Birinchisi 10 000 pozitsiya chegarasi, ikkinchisi sanoq vaqtida sotuv va qabulni toʻxtatish zarurati. Sotuv ozgina boʻlsa, hisoblangan qoldiq qoʻlda qayta hisoblanadi, koʻp boʻlsa takroriy inventarizatsiya tavsiya qilinadi.

Gipotetik hisob. Omborda 24 000 pozitsiya bor. Bitta hujjatga koʻpi bilan 10 000 ta sigʻadi, demak kamida uchta hujjat kerak. Bir necha xodim sanasa, hujjatlarni keyin birlashtirish mumkin, lekin faqat ombor boʻyicha hujjatlar birlashadi, yacheyka boʻyicha hujjatlarni esa birlashtirib boʻlmaydi. Shu bilan toʻliq sanoq ham amalda boʻlaklarga boʻlinadi, faqat boʻlaklar bir vaqtda yopiladi.

Sanoq oynasi qisqa boʻlsa, farq ishonchliroq

Hujjatdagi hisoblangan qoldiq hujjat sanasiga qotib qoladi, sanoq esa soatlab yoki kunlab davom etadi. Shu vaqt ichida bir dona tovar sotilsa, hujjat uni kamomad deb koʻrsatadi. Sanoq qancha uzun boʻlsa, shunday soxta kamomad shuncha koʻp chiqadi. Hujjat buni toʻgʻridan-toʻgʻri aytmaydi, lekin tuzatish yoʻlini sotuv kam boʻlgan holat bilan cheklaydi: sotuv koʻp boʻlsa, takroriy inventarizatsiya tavsiya etiladi.

Tahririyat xulosasi shunday: kichik boʻlak qisqa vaqtda sanaladi, oyna qisqa boʻlgani uchun sanoq paytidagi sotuv kam boʻladi va hujjatdagi farq haqiqiy yoʻqotishga yaqinlashadi. Bundan tashqari, xato topilganda sababni qidirish oson: bir guruh va bir hafta, butun ombor va butun yil emas. Toʻliq sanoq shunday aniqlikni bermaydi.

MoySklad da qisman sanoq: guruh boʻyicha

Hujjatga tovar guruh boʻyicha qoʻshiladi: «Дополнить из номенклатуры» oynasida guruh tanlanadi va faqat shu guruh hujjatga tushadi. Qoldiqdan toʻldirilganda musbat va manfiy qoldiqli tovarlar roʻyxatga tushadi, nol qoldiqli tovarlar tushmaydi. Demak, qisman sanoq uchun maxsus rejim kerak emas, oddiy hujjat yetarli.

Gipotetik reja. Tovarlar oltita guruhga boʻlingan, har dushanba bitta guruh sanaladi, shunda olti haftada butun ombor bir marta tekshirilgan boʻladi, har bir hujjat esa umumiy hajmning oltidan biri boʻladi. Bu tsiklik sanoqning eng sodda koʻrinishi, va u uchun tovarlar tartibli guruhlangan boʻlishi kerak. MoySklad blogi buni sanoqning nolinchi qadami deb ataydi va tayyorgarlikka bir-ikki kun ajratishni maslahat beradi.

Jadvalni tizim oʻzi yuritmaydi: oʻqilgan yordam sahifalarida tsiklik sanoqni avtomatik boshlaydigan sozlama topilmadi. Ilovalar katalogida uchinchi tomon ishlab chiqaruvchining «Цикличная инвентаризация» ilovasi bor. Uning tavsifiga koʻra qoidalar belgilanadi va ilova sanash uchun tovar tanlab inventarizatsiya hujjatini oʻzi yaratadi, javobgar xodim belgilanadi, qoldiq koʻrsatilmaydigan koʻr sanoq varagʻi chop etiladi. Bu ishlab chiqaruvchining oʻz tavsifi, ilovaning oʻzi tekshirilmagan.

Odoo 19 da jadval tizimning ichida

Odoo 19 da tsiklik sanoq joylashuv sozlamasida beriladi. Har bir joy uchun kunlarda ifodalangan chastota yoziladi, standart qiymat nol, hujjatdagi misolda esa 30 kun, tuzatish qoʻllanganidan keyin esa keyingi sanoq sanasi shu chastotadan avtomatik qoʻyiladi. Demak, tizim oʻzi eslatadi: sanoqni kim va qachon boshlashi alohida jadvalda emas, joylashuv kartochkasida turadi.

Yillik toʻliq sanoq kuni ham sozlanadi: standart qiymat 31 dekabr, uni avvalroq sanaga koʻchirish mumkin, keyinroqqa esa mumkin emas. Sanoqning oʻzi jismoniy inventarizatsiya sahifasida oʻtadi, bu yerda hisobdagi miqdor, sanalgan miqdor va farq yonma-yon turadi, sanalgan miqdor kiritilgach esa tuzatish qoʻllanadi. Sahifada har bir qator uchun alohida masʼul xodim va oxirgi sanoq sanasi ham saqlanadi.

Farq jadvalda va qadamlar sonida. MoySklad da sanoq bir hujjatda, tuzatish boshqasida bajariladi. Odoo da sanalgan miqdor shu sahifaning oʻzida qoʻllanadi. Tahririyat fikri: qaysi biri yaxshi, degan savol notoʻgʻri. MoySklad da tuzatishdan oldin natijani tekshirish uchun alohida qadam bor, Odoo da esa sanoq jadvali tizimning oʻzida yuradi.

Qaysi birini tanlash kerak

Sanoq oraligʻining ahamiyati blogda aniq aytiladi: har uch oyda bir marta sanalganda farq shunchalik kattalashadiki, uni yumshatib boʻlmaydi. Blog kamida oyda bir marta sanashni, muhim toifalar uchun esa haftalik qisman sanoqni maslahat beradi, lekin bu kompaniyaning tavsiyasi, standart emas, va u har bir ombor uchun mos kelmasligi mumkin.

Zaxira nazariyasida tovarlar muhimligi boʻyicha sinflarga ajratiladi. Silver, Pyke va Peterson kitobi boʻyicha kurs dasturida A va C sinf tovarlari alohida mavzu sifatida koʻrsatilgan. Tahririyat mulohazasi: qimmat va tez harakatlanadigan guruhni tez-tez, arzon va sekin guruhni kamroq sanash mantiqan toʻgʻri, lekin bu chastotani aniq nazariy manbadan olmadik.

Amalda nima qilish mumkin

Bu tartib hujjatlar mantigʻidan chiqarilgan va tahririyat fikri hisoblanadi.

1. Birinchi savol: sizga qaysi sanada toʻliq sanoq majburiy. Shu sanani oldindan belgilang, qolgan vaqtda tsiklik sanoqni yuriting.
2. Tovarlarni guruhlarga boʻlib, har bir guruhga sanoq kunini bogʻlang. Guruh hajmi bitta hujjat chegarasidan ancha kichik boʻlsin.
3. Sanoqni sotuv kam boʻladigan paytga qoʻying va hujjat ochilgandan keyin imkon qadar tez yoping.
4. Kamomadni hisobdan chiqarishdan oldin hujjatdagi farq ustunini tekshiring, chunki sanalmagan tovar ham kamomad boʻlib koʻrinishi mumkin.
5. Sanoq tarixini yuriting: qaysi guruhda farq koʻp chiqsa, uni tez-tez sanang.