Rossiya «Честный знак» va Oʻzbekiston Asl Belgisi: MoySklad da farq nimada

Rossiyada doʻkondor kodni skanerlaydi, chek fiskal maʼlumot operatori orqali «Честный знак» tizimiga boradi va tovar aylanmadan chiqadi. Oʻzbekistonda kassir ham kodni skanerlaydi, lekin chek bilan kod soliq xizmatiga hamda Asl Belgisiga yuboriladi, kodning oʻzi esa sotuvchining virtual hisobidan yechiladi. Tashqaridan ikkalasi bir xil koʻrinadi. MoySklad ichida esa bu ikki alohida yoʻl boʻlib, ularning sozlamalari, hujjatlari va talablari bir-biriga oʻxshamaydi.

Yordam markazidagi «Маркировка» boʻlimining deyarli hamma sahifasi Rossiya uchun yozilgan. Oʻzbekistonlik foydalanuvchi shu sahifalarni ochsa, oʻz hisobida umuman mavjud boʻlmagan tugmani, opsiyani va hujjatni qidirib, koʻp vaqt sarflashi mumkin. Maqola qaysi imkoniyat qaysi hisobga tegishli ekanini ajratib beradi.

Birinchi toʻsiq: hisobning mamlakat konfiguratsiyasi

Funksiyalar jadvalidan oldin bitta qoida turadi: markirovka sozlamalari hisob roʻyxatdan oʻtgan mamlakatga bogʻlanadi. Oʻzbekiston uchun «Oʻzbekiston» konfiguratsiyasi kerak, uni esa faqat texnik yordam orqali almashtirish mumkin. «Маркировка» opsiyasi faqat Rossiya konfiguratsiyasida mavjud, «Честный знак» ilovasi esa yechimlar katalogidan olib tashlangan. Demak, oʻzbek hisobida bu opsiyani izlash befoyda.

Qozogʻiston va Qirgʻiziston misoli mantiqni yaxshi ochadi. Agar kartochkada markirovkalanadigan mahsulot turini belgilash va kodni hujjatda saqlash kerak boʻlsa, Rossiyadan boshqa konfiguratsiya talab qilinadi. Agar «Честный знак» bilan integratsiya kerak boʻlsa, Rossiyada yuridik shaxs va roʻyxatdan oʻtish boʻlishi, hisobda esa Rossiya konfiguratsiyasi bilan ulangan opsiya turishi shart. Yaʼni integratsiyani hisobning oʻzi emas, yuridik shaxsning joyi belgilaydi. Bu tahririyat xulosasi. Ammo u sahifadagi shartlardan toʻgʻridan-toʻgʻri chiqadi, shu sababli uni oʻzbek hisobida tekshirish oson.

Ikki zanjir yonma-yon

Quyidagi jadval yordam markazining shu ikki yoʻnalishdagi sahifalarini taqqoslaydi. «Sahifada tasvirlanmagan» yozuvi funksiya yoʻq degani emas, faqat yordam markazi uni yozmagan.

Sanoq oddiy: Rossiya tomonida 32 guruh va 22 chiqarish sababi bor, Oʻzbekiston sahifasida esa beshta guruh va bitta sotuv tartibi. Bu farqning bir qismi funksiyadan emas, hujjat qamrovidan kelib chiqishi mumkin, chunki oʻzbek sahifasi faqat chakana sotuvni tasvirlaydi. Biroq ishlab chiqaruvchi yoki import qiluvchi uchun u yerdan javob topilmaydi, bu aniq.

Rossiyada hujjat koʻp, chunki kod holati hujjat bilan oʻzgaradi

Rossiya tizimida kod bosqichma-bosqich holatini almashtiradi: avval chiqariladi, keyin tovarga yopishtiriladi, soʻng aylanishga kiritiladi va sotilgach aylanishdan chiqadi. Har bosqich uchun MoySklad da alohida hujjat yoki amal bor. Qaytarish ham hisobga olinadi, chunki tovarni aylanishga qaytarishdan oldin kodning «Выбыл» holati tekshiriladi.

Chakana doʻkonda ishning koʻpini kassa oʻzi bajaradi, chunki cheklarni operator uzatadi. Internet orqali sotilgan tovar boshqacha: yordam markazi uni qoʻlda, alohida hujjat bilan aylanishdan chiqarishni talab qiladi. Misol uchun bir kunda internet-doʻkondan kiyim va poyabzal joʻnatildi, deylik. Joʻnatishlarni belgilab bitta amal bajarilsa, tizim har mahsulot guruhi uchun alohida hujjat yaratadi, bu holda ikkita. Kun gipotetik, hujjatlar soni guruhlar soniga tengligi esa yordam markazida yozilgan.

Chiqarish sabablari roʻyxati ham uzun. Unda chakana sotuv, masofaviy sotuv, namuna boʻyicha sotuv, yoʻqotish, yaroqlilik muddatining oʻtishi va utilizatsiya kabi sabablar bor, har biri alohida toʻldiriladi, baʼzilarida esa asos hujjat ham koʻrsatiladi. Oʻzbek sahifasida bunday roʻyxat uchramaydi, sotuv tartibi bitta.

Tovar kartochkasi: ikki maydon va koʻp maydon

Farq kartochkadan boshlanadi. Rossiyada markirovka boʻlimida avval mahsulot turi tanlanadi, soʻng tanlangan turga qarab qoʻshimcha maydonlar ochiladi: tashqi iqtisodiy faoliyat tovar nomenklaturasi kodi, ishlab chiqarish turi, moʻljallangan jins, yosh cheklovi va boʻlaklab sotish. Kiyim va koʻrpa-toʻshak uchun toʻplam sifatida sotish ham belgilanadi. Poyabzal oʻlchami kabi modifikatsiyalar oʻz GTIN va qadogʻiga ega boʻlishi mumkin.

Oʻzbekiston sahifasi kartochkada ikki narsani soʻraydi: markirovkalangan mahsulot turini va GTIN ni. GTIN ni topish uchun kod oddiy matn dasturiga skanerlanadi va odatda uning dastlabki 14 belgisi olinadi, boshida «01» kabi xizmat belgilari boʻlsa, ular hisobga kirmaydi. Oʻzbek kartochkasi soddaroq, rus kartochkasi esa koʻproq maʼlumotni talab qiladi, chunki rus hisobi aylanishga kiritish va chiqarish hujjatlarini ham yuritadi. Oxirgi sabab tahririyat taxmini.

Qabulda kodlarni tekshirish: Rossiyada hisob ichida

Rossiyada tovar qabuli ham kodlarga tayanadi. Yetkazuvchining hujjati avval elektron hujjat tizimidan yuklanadi, soʻng uni imzolashdan oldin kodlar hamda tovar komplektatsiyasi tekshiriladi. Tekshiruvdan oʻtgan kodning tugmasi yashil, yaroqsiz holatdagisi qizil, hali koʻrilmaganiki kulrang boʻladi.

Yordam markazi komplektatsiyani tekshirishning uch yoʻlini beradi. Birinchisida yetkazuvchiga ishonib, faqat miqdor solishtiriladi. Ikkinchisida tovarning koʻpi odatdagicha, ayrimlari esa kod boʻyicha tekshiriladi. Uchinchisida hamma kod skanerlanadi. Qaysi yoʻl tanlansa ham, tizim farqni «Не хватает», «Лишнее» va «Сошлось» holatlari bilan koʻrsatadi.

Masalan, hujjatda 100 qadoq yozilgan, kassir esa 98 kodni skanerlagan, deylik. Ikki qadoq «Не хватает» holatida qoladi va farq asosiy hujjatga oʻzgartirish sifatida kiritilishi mumkin. Bitta qoida diqqatga loyiq: ortiqcha skanerlangan kod oʻchirilmaydi, u baribir tizimga qoʻshiladi, chunki kod muhim maʼlumot hisoblanadi. Misol gipotetik, qoidalar esa sahifadan olingan.

Oʻzbekiston sahifasida bu qadam MoySklad da emas, elektron hisob-faktura xizmatida bajariladi, aynan shu qabul esa kodlarni yetkazuvchi balansidan sizning balansingizga oʻtkazadi. MoySklad dagi qabul hujjati haqida sahifa jim. Shu sababli ikki qabulning bir-biriga mosligini, yaʼni omborga kirgan miqdor bilan balansga oʻtgan kodlar sonini, oʻzingiz nazorat qilasiz.

Ruxsat berish rejimi: tekshiruv kassada turadi

Rossiyada 2024-yil 1-apreldan chakana sotuvda kodni «Честный знак» da tekshirish majburiy boʻldi. Tekshiruvni kassa dasturi bajaradi va kod bazada bormi, tovar aylanmadami, yaroqlilik muddati oʻtmaganmi, shularni soʻraydi. Operator buni 2023-yil 21-noyabrdagi Hukumat qaroriga bogʻlaydi.

MoySklad da tekshiruv yoqilishi uchun yuridik shaxs kartochkasiga kassa tokeni kiritiladi, token boʻlmasa kassa odatdagidek ishlaydi va kodni tekshirmaydi. Tokenni «Честный знак» kabinetidan har bir soliq raqami uchun bir marta olish kerak. Aloqa uzilsa ikki variantdan biri tanlanadi: faqat onlayn sotuv yoki oflayn tekshiruv bilan sotishni davom ettirish.

Tekshiruv nega aynan kassa dasturida joylashgan? Operator ikki kanalni farqlaydi. Kassa apparati maʼlumotni fiskal hujjat va operator zanjiri orqali uzatadi, dastur esa tizimga toʻgʻridan-toʻgʻri soʻrov yuboradi, shu sababli dastur koʻproq parametrni, masalan yaroqlilik muddatini va tovar holatini tekshira oladi. Demak, tovarning aylanmadagi holatini aniq biladigan va sotuvni toʻxtata oladigan qatlam kassa dasturi boʻladi. Bu tahririyat xulosasi.

Aloqa sekin boʻlsa, tovar toʻsiqsiz chekka qoʻshiladi, ammo har tovarga 1,5 soniyagacha kechikish tushadi. Agar sotuvchi ikki soat tizimga chiqa olmasa, buni qayd etishi va 72 soat ichida sababni bartaraf etishi kerak. Bu qoidalar Rossiya operatorining tushuntirishidan olingan va Oʻzbekistonga tegishli emas.

Chekdagi «M+» belgisining mazmuni tor. Operator tushuntiradiki, bu belgi kod mavjudligini, tuzilishini va tekshiruv qismini tasdiqlaydi, xolos, tovar esa baribir aylanmada boʻlmasligi, chiqarilgan yoki bloklangan boʻlishi mumkin. Demak, belgi tovarning sotuvga yaroqli ekanini tasdiqlamaydi.

Sahifada bitta eskirgan joy ham bor. MoySklad sahifasida token 2026-yil 1-martgacha amal qiladi deb yozilgan, 2026-yil oktyabr holatida esa bu muddat oʻtib boʻlgan. Yangi token muddatini «Честный знак» kabinetidan oʻqish kerak, sahifaga tayanib boʻlmaydi.

Oʻzbekistonda nazorat boshqa joyda

Soliq qoʻmitasi 2026-yil 1-iyuldan qoʻshimcha talablar joriy etilishini eʼlon qildi. Elektron hisob-fakturada tizim sotuvchining ruxsatnomasini, Asl Belgisida roʻyxatdan oʻtganligini va kodlarning toʻgʻri koʻrsatilganini avtomatik tekshiradi. Onlayn kassa chekida esa kod Asl Belgisida bor-yoʻqligi va tovarning MXIK kodi markirovka kodiga mosligi tekshiriladi.

Bu Rossiya tartibidan farq qiladi: u yerda tekshiruvni kassa dasturi sotuvdan oldin bajaradi, bu yerda esa eʼlon qilingan tekshiruvlar davlat tizimi ichida turadi. Eʼlon tekshiruv sotuvni toʻxtatadimi yoki keyin ogohlantirish yuboradimi, buni yozmaydi. Soliq toʻlovchi savolini shaxsiy kabinetdagi «Raqamli markirovka bilan ishlash» xizmatiga berishi mumkin. Ikki tartib orasidagi bu taqqoslash tahririyat oʻqishi.

Natija amaliy. Rossiyada kassir xatosini kassa toʻxtatadi, Oʻzbekistonda esa xato birinchi boʻlib soliq tizimida koʻrinishi mumkin. Sotuvchi tomonidagi asosiy intizom shundan iborat: kodni toʻgʻri skanerlash, MXIK ni xatosiz kiritish va qabulni elektron hisob-fakturada oʻz vaqtida bajarish. Kassadagi qadamlar va kod balansi boshqa maqolada yoritilgan.

Qayerda xato qilinadi

• Rossiya uchun yozilgan sahifa oʻzbek hisobi qoʻllanmasi deb oʻqiladi va yoʻq sozlama qidiriladi.
• Hisobning mamlakat konfiguratsiyasi tekshirilmaydi, shu sabab markirovka sozlamalari ochilmaydi.
• «Честный знак» ilovasi katalogdan qidiriladi, holbuki u olib tashlangan.
• Rossiya sanalari Oʻzbekistonga koʻchiriladi. 2024-yil 1-aprel Rossiya qaroriga tegishli, oʻzbek sanalari esa Soliq qoʻmitasi eʼlonlarida.
• Asl Belgisi sahifasida Windows, macOS va Linux yozilgan, lekin E-POS faqat Windowsda ishlaydi. Qurilma shu boʻyicha tanlanadi.

Amalda nima qilish mumkin

1. Avval hisobning mamlakat konfiguratsiyasini koʻring. Oʻzbekiston boʻlmasa, texnik yordam orqali almashtirish kerak.
2. Oʻzbek sahifalarini manba qilib oling: Asl Belgisi boʻyicha sahifa, E-POS sahifasi va Soliq qoʻmitasi eʼlonlari.
3. Rossiya sahifalarini mantiqni tushunish uchun oʻqing, lekin ulardagi tugma, muddat va opsiyani oʻzbek hisobiga koʻchirmang.
4. Mahsulot guruhingizni yordam markazidagi beshta guruh bilan solishtiring. Guruh roʻyxatda boʻlmasa, qaror oldidan yuridik manbani tekshiring.
5. Qabul va kassa sotuvi ikkita alohida hisob ekanini kassirlarga tushuntiring: ombor qoldigʻi va kod balansi alohida yuradi.