Markirovkali tovarning har qadogʻi oʻz kodiga ega, kod esa ombor qoldigʻidan alohida Asl Belgisi balansida yuradi. Kassada kod skanerlanadi, toʻlovdan keyin chek va kod soliq xizmati hamda Asl Belgisi tizimiga yuboriladi. 2026-yilda kod hisobiga nazorat kuchaydi: soliq xizmati sotib olingan va sotilgan kodlarni solishtiradi. MoySklad sahifasi beshta guruhni qoʻllab-quvvatlaydi, qonun esa kengroq.
Masalan, doʻkonda ikki quti sigaret bir xil nom va bir xil shtrix-kod bilan turadi, ammo ularning markirovka kodlari har xil. Qaror ilovasidagi taʼrifga koʻra identifikatsiya kodi mahsulot namunasining raqamini oʻz ichiga oladi. MoySklad ning yordam markazi esa kodning boshidagi 14 belgini tovarning GTIN raqami deb koʻrsatadi. Demak, kassir qutini sotganda shtrix-kod bilan tovar turini, markirovka kodi bilan esa aynan shu qutini hisobga oladi. Shu sababli kassadagi skanerlash baʼzan ikki bosqichli boʻladi: avval tovar turi, soʻng aynan shu quti.
Bu maqola kassadagi qadamlarni sanab chiqish bilan cheklanmaydi. Asosiy savol boshqa: kod ombor qoldigʻidan qanday farq qiladi va ikki hisob bir-biridan uzoqlashsa nima boʻladi.
Qaysi tovar markirovkalanadi va qachondan
Raqamli markirovka isteʼmol qadogʻiga maxsus kod, aniqrogʻi Data Matrix belgisi, qoʻllash jarayoni sifatida taʼriflanadi. Soliq qoʻmitasi sahifasi tovar guruhlarini kiritilgan sanalari bilan beradi, MoySklad sahifasi esa kassada qaysi guruhlar sotilishini sanaydi. Ikki roʻyxat toʻliq mos tushmaydi.
| Tovar guruhi | Kiritilgan sana | MoySklad sahifasida |
|---|---|---|
| Tamaki mahsulotlari | 2021-yil 1-yanvar | Bor |
| Alkogol mahsulotlari | 2021-yil 1-yanvar | Bor |
| Pivo mahsulotlari | 2021-yil 1-aprel | Bor |
| Maishiy texnika | 2022-yil 15-aprel | Bor |
| Dori vositalari va tibbiy buyumlar | 2022-yil 1-sentabr | Sahifada yoʻq |
| Suv va salqin ichimliklar | 2024-yil 1-mart | Bor, «suv va ichimliklar» nomi bilan |
Dori vositalari va tibbiy buyumlar MoySklad ning kassa sahifasida sanalmagan, lekin soliq qoʻmitasi ularni markirovka guruhi deb koʻrsatadi. Dorixona yoki tibbiy buyum sotuvchisi sahifaning oʻziga tayanib qaror qilmasligi kerak. Bundan tashqari, oʻsimlik yogʻi uchun tajriba loyihasi tasdiqlangan. Soliq qoʻmitasi sahifasi huquqiy asos koʻrsatmaydi, shuning uchun keyingi boʻlimlarda 2026-yildagi qaror matnlariga tayaniladi.
Kod tovar bilan birga yuradi: ikki hisob
Markirovkali tovar taʼminotchidan elektron hisob-faktura xizmati orqali qabul qilinadi. Qabul paytida kodlar taʼminotchining virtual balansidan sizning balansingizga oʻtadi. Demak, sizda endi ikkita hisob bor. Birinchisi MoySklad dagi qoldiq, ikkinchisi Asl Belgisidagi kod balansi. Sotuv ikkalasini ham kamaytirishi kerak: toʻlovdan keyin kod sizning virtual hisobingizdan yechiladi.
Sahifa kodlarni qabul qilish elektron hisob-faktura xizmatida bajarilishini yozadi, MoySklad dagi qabul hujjati haqida esa soʻz yuritmaydi. Demak, bitta yetkazib berish ikki joyda qabul qilinadi: xizmatda kodlar, MoySklad da esa tovar miqdori. Ikki qabulning bir xil miqdorda va bir kunda bajarilishi ichki tartib masalasiga aylanadi, bu tahririyat xulosasi.
| Amal | Qaysi hisobni oʻzgartiradi |
|---|---|
| Xizmatda taʼminotchidan qabul | Kod balansi oshadi |
| MoySklad da qabul hujjati | Ombor qoldigʻi oshadi, kod balansiga taʼsir qilmaydi |
| Kassada kod bilan sotuv | Ikkalasi ham kamayadi |
| Qaytarish, yoʻqotish, brak | Sahifada tasvirlanmagan |
Quyidagi jadval gipotetik. Unda 100 qadoq qabul qilinadi, soʻng 60 tasi kod skanerlanib sotiladi, 5 tasi esa xato bilan kodsiz hisobga yoziladi.
| Hodisa | MoySklad qoldigʻi | Kod balansi |
|---|---|---|
| 100 qadoq qabul qilindi | 100 | 100 |
| 60 qadoq kod skanerlanib sotildi | 40 | 40 |
| 5 qadoq kodsiz hisobga yozildi | 35 | 40 |
Oxirgi qatorda ombor 35 qadoqni koʻrsatadi, balansda esa 40 kod turibdi. Besh kodlik farq. Bunday farq haqiqiy hayotda ham paydo boʻlishi mumkin va u nazoratchiga koʻrinadi. 2026-yil qaroriga koʻra soliq xizmatining hududlararo inspeksiyasi ulgurji va chakana korxonalar sotib olgan kodlarni onlayn kassa cheklari va elektron hisob-fakturalarda sotilgan kodlar bilan solishtiradi. Bundan tashqari, chekda kodi aks etmagan sotuvlarni ham alohida tahlil qiladi.
Ikki hisob nega bir-biridan farq qiladi, buni oddiy misol tushuntiradi. MoySklad da «sigaret» bitta tovar va qoldiq bitta raqam bilan yoziladi. Asl Belgisida esa shu raqam ortida har biri alohida kod boʻlgan yuzlab qadoq turadi. Tovar turi boʻyicha hisob qoldiqni koʻrsatadi, qadoq boʻyicha hisob esa har bir qutining taqdirini kuzatadi. Bu tahririyat talqini, ammo u kod va GTIN farqidan kelib chiqadi.
Kassada: skanerdan toʻlovgacha
Kartochkada ikki narsa koʻrsatiladi: markirovkalangan mahsulot turi va GTIN. GTIN ni topish uchun kod oddiy matn dasturiga skanerlanadi va odatda uning dastlabki 14 belgisi olinadi, faqat boshida «01» kabi xizmat belgilari boʻlsa, ular hisobga olinmaydi. GTIN xato kiritilsa nima boʻlishini sahifa yozmaydi.
Chekka tovar uch yoʻl bilan qoʻshiladi: tovar sotilayotganda kodni skanerlash, roʻyxatdan tovarni tanlab keyin kodni skanerlash yoki avval shtrix-kodni, soʻng kodni skanerlash. Kassada E-POS ulangan boʻlishi kerak. Toʻlovdan keyin kodlar va chek soliq xizmati hamda Asl Belgisi tizimiga yuboriladi, kodlar esa virtual hisobdan yechiladi.
Qonun ikkita qoʻshimcha talab qoʻyadi. Onlayn kassa 2D skaner bilan ishlashi shart, yaʼni oddiy shtrix-kod oʻqigich bu yerda yetarli boʻlmaydi. Ishlab chiqarilgan sanasi koʻrsatilmagan yoki yaroqlilik muddati oʻtgan markirovkali tovarni sotishga urinilsa, skaner signali asosida chek chop etilishi cheklanadi. MoySklad ning kassa jadvalida partiya va yaroqlilik muddati qatori barcha platformada qoʻllab-quvvatlanmaydigan deb belgilangan. Bu bloklash qaysi qatlamda ishlashi sahifalarda yozilmagan.
Tajriba loyihasi nizomi chakana ishtirokchidan elektron imzo, elektron hujjat tuzib Asl Belgisidan hujjat qabul qila oladigan kompyuter tizimi, shuningdek nazorat-kassa va kodlarni oʻqiydigan skaner talab qiladi. Bu roʻyxat hozirgi guruhlar uchun emas, ammo MoySklad sahifasidagi tayyorgarlik bandlariga deyarli mos tushadi, yaʼni talablar guruhdan guruhga koʻchib yuradi, bu tahririyat kuzatuvi.
2026-yilda nazorat qanday kuchaydi
Qaror oʻz maqsadini ochiq aytadi: aholini sifatli va ishonchli mahsulot bilan taʼminlash hamda markirovka qoidalariga zid ravishda olib kirish, ishlab chiqarish va sotishning oldini olib, teng raqobat muhitini yaratish. Sotuvchi uchun bundan chiqadigan xulosa shunday: nazorat endi faqat ishlab chiqaruvchi va importchida emas, chakana kassada ham boʻladi, bu tahririyat oʻqishi.
Qaror 2026-yil 1-iyuldan ikki yangi tartibni belgilaydi. Birinchisi: markirovkali tovar sotilganda elektron hisob-faktura shakllanayotganda tizim ruxsatnoma, Asl Belgisida roʻyxatdan oʻtganlik va kodlarning toʻgʻri koʻrsatilganini avtomatik tekshiradi. Chakana sotuvchiga hisob-faktura faqat u kodlarni toʻgʻri oʻqiy oladigan qurilma bilan jihozlangan boʻlsa shakllanadi. Ikkinchisi: onlayn kassa chekida kod kiritilganda unga bogʻlangan tovarning IKPU maʼlumoti avtomatik hosil boʻladi va Asl Belgisidagi kodlar chekda majburiy aks ettiriladi.
Nazoratni hududlararo inspeksiya olib boradi. U markirovkali tovar harakatini tizim orqali kuzatadi, qoidabuzarlikni topsa soliq toʻlovchiga ogohlantirish yuboradi va qonunda belgilangan tartibda soliq tekshiruvini oʻtkazadi, shuningdek qoidalar buzilish xavfini baholash uchun alohida mezonlar ishlab chiqadi. Soliq toʻlovchi kabinetida esa «Raqamli markirovka bilan ishlash» boʻlimi ochilgan va savolga uch ish kuni ichida javob berilishi belgilangan.
Istisno ham bor. 2026-yil 26-maydagi farmonga koʻra mehmonxona va umumiy ovqatlanish korxonalari uchun sotib olingan alkogol oʻsha paytdayoq isteʼmolga sotilgan hisoblanadi, kodlar esa sotib olish paytida aylanmadan chiqqan deb olinadi. Bunday korxona alkogolni onlayn kassa orqali sotganda kodni skanerlashi va chekda koʻrsatishi shart emas. Bu istisno 1-iyundan amalda.
Kodni xaridor ham tekshira oladi
Tajriba loyihasi nizomi isteʼmolchiga bepul mobil ilova beradi. Ilova orqali xaridor mahsulot qayerda ishlab chiqarilgani, qayerda qadoqlangani va hozir qanday holatda ekanini koʻra oladi. Maʼlumot haqiqiy mahsulotga mos kelmasa, xaridor «Asl belgisi» yoki «Soliq» ilovasi orqali xabarnoma yuboradi. Bu tartib tajriba loyihasi uchun yozilgan, shuning uchun u hozirgi beshta guruhga aynan shunday tatbiq etilishini sahifalar tasdiqlamaydi. Ammo kassir uchun xulosa baribir aniq: sotilgan kod keyinroq tashqaridan tekshirilishi mumkin, demak u kassada haqiqatan skanerlangan boʻlishi kerak.
MoySklad da toʻsiq qayerda
Birinchi toʻsiq mamlakat konfiguratsiyasi. Oʻzbekiston uchun hisobda aynan Oʻzbekiston konfiguratsiyasi turishi kerak, uni almashtirish uchun texnik yordamga murojaat qilinadi, Rossiyaga xos «Marking» opsiyasi esa faqat Rossiya konfiguratsiyasida ishlaydi va «Честный знак» ilovasi katalogdan olib tashlangan.
Ikkinchi toʻsiq qurilma. MoySklad sahifasi markirovkali savdo Oʻzbekiston konfiguratsiyasida Windows, macOS va Linux da mumkinligini yozadi, lekin kassada E-POS ulanishi shart va E-POS faqat Windowsda ishlaydi. Tahririyat xulosasi: amalda markirovkali savdo uchun Windows kerak, chunki E-POS roʻyxatdagi boshqa tizimlarda yoʻq.
Uchinchi toʻsiq sahifaning oʻzi. U sotuvni tasvirlaydi, ammo markirovkali tovarni qaytarish, yoʻqotish yoki brak sifatida chiqarish tartibini yozmaydi. Tajriba loyihasi nizomida sotuvdan boshqa sabab bilan chiqarilgan tovar uchun tizimga alohida xabarnoma yuborilishi belgilangan. Shu sababli bunday holat chiqsa, MoySklad dagi amal Asl Belgisida ham aks etishi kerakmi, buni oldindan aniqlash lozim.
Qayerda xato qilinadi
- Kartochkaga GTIN xizmat belgilari bilan kiritiladi va kod kartochkadagi tovarga mos kelmay qolishi mumkin.
- Tovar elektron hisob-faktura orqali qabul qilinmaydi va kodlar balansga oʻtmaydi.
- Hisob Oʻzbekiston konfiguratsiyasiga oʻtkazilmaydi va markirovka sozlamalari ochilmaydi.
- Dori yoki tibbiy buyum sotuvchisi sahifadagi besh guruhga qarab, oʻz guruhi markirovkalanmaydi deb oʻylaydi.
- Yaroqlilik muddati oʻtgan tovar skanerlanganda chek bloklanadi, kassir esa sababni bilmaydi.
Amalda nima qilish mumkin
- Tovar guruhingiz soliq qoʻmitasi roʻyxatida bormi, tekshiring. MoySklad roʻyxatiga yolgʻiz tayanmang.
- Hisobning Oʻzbekiston konfiguratsiyasini, elektron imzo va Asl Belgisidagi roʻyxatdan oʻtishni savdodan oldin tayyorlang.
- Haftada bir marta MoySklad qoldigʻini Asl Belgisidagi kod balansi bilan solishtiring: farq chiqsa, sababini toping.
- Kassirga qoida bering: kod skanerlanmagan qadoq sotilmaydi, tovar turini faqat shtrix-kod bilan hisobga olish yetarli emas.
- Qaytarish va yoʻqotish tartibini oldindan yozing va texnik yordam yoki soliq kabinetidagi boʻlim orqali tasdiqlating.
- Taʼminotchidan qabulni elektron hisob-faktura xizmatida va MoySklad da bir kunda bajaring, ikkala miqdor teng chiqsin.
Markirovkali tovarda ikki hisob parallel yuradi: omborda nechta qadoq borligi va balansda nechta kod borligi. Ular har doim teng boʻlishi kerak, farq esa nazoratda birinchi boʻlib koʻrinadi. Shuning uchun sotuv qoidasi shunday: kod skanerlanmagan qadoq sotilmagan hisoblanadi.
Asosiy atamalar
- Markirovka
- Qadoqqa maxsus kod yopishtirish. Kod tovarni zavoddan javonigacha kuzatish uchun kerak.
- Asl Belgisi
- Markirovkali tovarlarni kuzatadigan milliy axborot tizimi. Unda har bir kod va uning egasi yoziladi.
- Markirovka kodi
- Qadoqdagi kvadrat belgi ichiga yozilgan noyob kod. U oddiy shtrix-koddan farq qiladi.
- GTIN
- Tovar turining xalqaro raqami. Markirovka kodining boshidagi 14 belgi odatda shu raqam boʻladi.
- Virtual balans
- Asl Belgisi tizimidagi kodlar hisobi. Tovar qabul qilinganda kodlar taʼminotchi balansidan sizning balansingizga oʻtadi.
- Elektron imzo
- Hujjatni va tizimga kirishni tasdiqlaydigan raqamli imzo. Asl Belgisida ishlash uchun u kerak.
- Elektron hisob-faktura
- Soliq tizimida rasmiylashtiriladigan elektron yuk hujjati. Markirovkali tovar taʼminotchidan shu orqali qabul qilinadi.
- 2D skaner
- Kvadrat belgilarni oʻqiy oladigan skaner. Oddiy shtrix-kod skaneri bunday kodni oʻqimaydi.
- Tajriba loyihasi
- Yangi tovar guruhida markirovka hali sinovdan oʻtayotgan davr. Qoidalar toʻliq joriy qilinishidan oldin shunday boshlanadi.
- Mamlakat konfiguratsiyasi
- MoySklad hisobining qaysi mamlakat qoidasiga moslangani. Markirovka uchun Oʻzbekiston konfiguratsiyasi kerak.
Manbalar
Maqola quyidagi manbalarga tayanadi:
- Продажа маркированных товаров через ASL BELGIS на E-POS. Служба поддержки МоегоСклада (yordam markazi). https://support.moysklad.ru/hc/ru/касса%20и%20розница/работа%20в%20кассе/продажа_маркированных_товаров_через_asl_belgis_на_e_pos (koʻrilgan: 23-oktabr, 2026)
- Oʻzbekiston Respublikasi Soliq qoʻmitasi: Raqamli markirovka (Aslbelgisi). gov.uz. https://gov.uz/ru/soliq/activity_page/raqamli-markirovka (koʻrilgan: 23-oktabr, 2026)
- Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 23-yanvardagi 23-son qarori: Majburiy raqamli markirovkalash tizimi samaradorligini oshirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida. lex.uz. https://lex.uz/docs/8012407 (koʻrilgan: 23-oktabr, 2026)
- Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-noyabrdagi 943-son qarori, 1-ilova: onlayn nazorat-kassa mashinalari va virtual kassa tizimini qoʻllash tartibi toʻgʻrisida nizom (2026-yil 22-oktabr tahriri). lex.uz. https://lex.uz/docs/4603329 (koʻrilgan: 23-oktabr, 2026)
- Oʻzbekiston Respublikasi Soliq qoʻmitasi: Упрощены процедуры работы с маркированной продукцией (yangilik, 2026-yil 9-iyun). gov.uz. https://gov.uz/ru/soliq/news/view/175592 (koʻrilgan: 23-oktabr, 2026)
- Работа с маркированными товарами в МоемСкладе за пределами РФ. Служба поддержки МоегоСклада. https://support.moysklad.ru/hc/ru/маркировка%20товаров/работа_с_маркированными_товарами_в_моемскладе_за_пределами_рф (koʻrilgan: 23-oktabr, 2026)
- Сравнение возможностей Кассы МойСклад для разных платформ. Служба поддержки МоегоСклада. https://support.moysklad.ru/hc/ru/касса%20и%20розница/работа%20в%20кассе/сравнение_возможностеи_кассы_моисклад_для_разных_платформ (koʻrilgan: 23-oktabr, 2026)
- ККТ E-POS для Узбекистана. Служба поддержки МоегоСклада. https://support.moysklad.ru/hc/ru/касса%20и%20розница/оборудование%20в%20кассе/ккт_e_pos_для_узбекистана (koʻrilgan: 23-oktabr, 2026)