API limitlari va foydalanish statistikasi: kim va qachon yuklaydi

MoySklad yordam markazi API yuklamasini bitta oddiy misol bilan tushuntiradi: hisobda tovar, buyurtma yoki boshqa hujjatlarni har soatning nol-daqiqasida sinxronlaydigan ulanish bor boʻlsa, qolgan ulanishlarni shu choʻqqidan keyin ishga tushirish kerak. Gap soat sozlamasida emas, soʻrovlar limitida: u tugasa, dastur xato oladi va ulanishning ishi uzilib qoladi, maʼlumot esa ikkinchi tizimga oʻtmay turadi. Quyida limit qanday sarflanishi, uni kim sarflayotganini topish yoʻli va yuklamani kamaytirish usullari hujjat asosida berilgan.

Savat: har uch soniyada 45 birlik

Dasturchilar hujjati soʻrovlar sonini uch soniyalik davr bilan cheklaydi. Oddiy tilda: har uch soniyada 45 birlikdan iborat savat ajratiladi va har soʻrov undan bir necha birlik oladi, bu son esa soʻrovning ogʻirligi deyiladi. Ogʻir soʻrov savatni tezroq boʻshatadi, shuning uchun bir xil limitda yengil ulanish koʻp, ogʻir ulanish kam soʻrov yubora oladi.

Ogʻirlik kirish usuliga bogʻliq: chop etilgan yoki shaxsiy yechim tokeni bilan ishlaganda u standart boʻlib qoladi va uch soniyada 45 soʻrov oʻtadi. Login va parol yoki foydalanuvchi tokeni bilan ishlaydigan ulanishlar uchun ogʻirlik 2026-yilda bosqichma-bosqich oshirilmoqda: 12-maydan 2 birlik, 1-sentyabrdan 3 birlik, 1-dekabrdan 4 birlik. Demak, bugun, 24-oktyabrda, bunday ulanish uch soniyada 15 soʻrov yubora oladi. 1-dekabrdan bu son 11 ga tushadi, chunki 45 ni 4 ga boʻlganda 11,25 chiqadi va hujjat butun songa pastga yaxlitlashni talab qiladi.

Ikki qoldiq hisoboti alohida sanaladi: toʻliq qoldiq hisoboti va ombor kesimidagi qoldiq hisoboti. Ularning har soʻrovi kirish usulidan qatʼi nazar 5 birlik oladi, shuning uchun uch soniyada koʻpi bilan toʻqqizta shunday soʻrov oʻtadi va savat boshqa soʻrovlarga qaraganda ancha tez tugaydi.

Kim bilan raqobatlashasiz

2026-yil 16-fevraldan savat butun hisob uchun emas, har foydalanuvchi va har yechim uchun alohida hisoblanadi. Avval bir hisobdagi ulanishlar bitta umumiy limitni boʻlishardi, endi esa turli foydalanuvchi yoki turli yechim nomidan ishlaydigan ulanishlar bir-biriga xalaqit bermaydi.

Bundan amaliy xulosa chiqadi. Agar saytni, bozor ilovasini va oʻzingiz yozgan skriptni bitta xodimning login va paroli bilan ulagan boʻlsangiz, ular hamon bitta savatni boʻlishadi, ulanishlarni turli foydalanuvchilarga ajratish esa savatni ham ajratadi. Bu tahririyat xulosasi, ammo u hujjat qoidasidan toʻgʻridan-toʻgʻri kelib chiqadi.

Savatdan tashqari parallel soʻrovlar chegarasi ham bor: bir foydalanuvchi yoki yechimdan 5 ta, butun hisobdan 20 ta soʻrov bir vaqtda ishlashi mumkin. Bu chegara oshganda ham 429 xato qaytadi, lekin sarlavhalardagi hisoblagich uni koʻrsatmaydi, hujjat esa bunday holat uchun alohida 1073 raqamli xatoni beradi. Savat boʻsh turgan paytda ham 429 olish mumkin ekan.

Yechim yaratuvchilari uchun yana bir qoida bor: qoralama holatidagi yoki moderatsiyadagi yechim tokeni 2026-yil 13-apreldan ogʻir hisoblanadi va uch soniyada 11 soʻrov beradi. Test paytidagi tezlik chop etilgan yechimdagidan past boʻlishi mumkin, buni oldindan bilgan yaxshi.

Javob sarlavhalari: qancha qoldi va qachon tiklanadi

Har javob bilan limit haqida beshta qiymat keladi. Ular savat hajmini, davr uzunligini millisekundlarda, 429 xatogacha qolgan soʻrovlar sonini va limit qachon tiklanishini bildiradi. Bu qiymatlar har javobda yangilanadi, shuning uchun dastur savat holatini alohida soʻramasdan, oddiy ish jarayonida kuzatib borishi mumkin. Yaxshi yozilgan dastur ularni oʻqiydi, qolgan soʻrov nolga yaqinlashsa oʻzi toʻxtab turadi va 429 xato kamayadi.

429 raqamini MoySklad oʻylab topmagan, u umumiy veb-standartdan olingan: standartda bu kod foydalanuvchi berilgan vaqt ichida juda koʻp soʻrov yuborganini bildiradi. Standart javobga qancha kutish kerakligini aytuvchi sarlavhani qoʻshishga ruxsat beradi, ammo uni majburiy qilmaydi. MoySklad tiklanish vaqtini oʻz sarlavhalarida beradi.

Kutgandan keyin hamma dastur bir lahzada qaytsa, ular yana toʻqnashadi. Amazon muhandisi Marc Brooker 2015-yilda shuni tajribada koʻrsatdi: faqat kutishni uzaytirish yetmaydi, kutish vaqtiga tasodifiy qoʻshimcha kerak, shunda qayta urinishlar vaqt boʻyicha yoyiladi. Uning maqolasi maʼlumotlar bazasidagi toʻqnashuvlar haqida, ammo mantiq API ga ham mos keladi, bu tahririyat xulosasi.

Xatoda toʻxtamaydigan sikl esa xavfli. Agar foydalanuvchi oxirgi soatda daqiqasiga 200 dan ortiq bir xil muvaffaqiyatsiz soʻrov yuborsa, MoySklad uning API ga kirishini oʻzi oʻchiradi, xabar esa hisob egasining pochtasiga boradi. Kirishni qaytarish uchun qoʻllab-quvvatlash xizmatiga xabar berish kerak.

Statistika hisoboti: kim, qachon, qayerga

Yuklamani taxmin qilish shart emas, uni oʻlchash mumkin. MoySklad da buning uchun alohida hisobot bor: uni Sozlamalar, Maʼlumot almashinuvi, Eksport yoʻli bilan ochib, «API soʻrovlari statistikasi» tanlanadi va natija CSV fayl boʻlib kompyuterga yuklanadi. Hisobotni hisob administratori koʻra oladi. Faylda yettita ustun bor, ularning mazmuni quyida berilgan.

• Ishlov boshlangan vaqt, yaʼni soʻrovni qayta ishlash qachon boshlangani.
• Foydalanuvchi, yaʼni soʻrov kimning nomidan yuborilgani.
• Usul, yaʼni soʻrov turi: oʻqish, yozish yoki oʻchirish.
• Yoʻl, yaʼni soʻrov yuborilgan manzil.
• Ishlov vaqti millisekundlarda.
• Javob kodi, masalan muvaffaqiyat yoki 429 xato.
• Remap kodi, hujjatda alohida izohlanmagan ustun.

Yordam markazi hisobotning ikki vazifasini koʻrsatadi. Birinchisi, API ni ishlatayotgan hamma yozuvni topish: xodim akkauntini oʻchirish yoki parolni almashtirishdan oldin bu tekshiruv kerak, aks holda unga bogʻliq ulanish toʻxtaydi. Ikkinchisi, API eng faol boʻladigan vaqtni aniqlash va intensiv sinxronlashlarni vaqt boʻyicha taqsimlash.

Faylni oʻqish uchun qatorlarni avval foydalanuvchi, keyin soatning daqiqasi boʻyicha sanash kifoya, uchinchi hisobni esa 429 javob kodlari uchun yuritish mumkin, chunki ular xatolar qaysi daqiqada toʻplanganini koʻrsatadi. Bu tahririyat tavsiyasi: hisobotning oʻzi faqat xom qatorlarni beradi, xulosani ularni sanagan odam chiqaradi.

Misol, gipotetik. Fayldagi qatorlarni foydalanuvchi va soat daqiqasi boʻyicha sanadik, deylik, natija jadvaldagidek chiqdi.

Jami 42 soʻrov bir vaqtda ketmoqda. Bugungi ogʻirlikda har soʻrov 3 birlik oladi, demak jami 126 birlik kerak, savat esa uch soniyada atigi 45 birlik beradi. Shuning uchun soʻrovlar kamida uch davrga, yaʼni toʻqqiz soniyaga choʻziladi, kutmaydigan dastur esa birinchi davrdayoq 429 xato oladi. 1-dekabrdan ogʻirlik 4 birlikka chiqadi, jami 168 birlik kerak boʻladi va bu kamida toʻrt davr, yaʼni 12 soniya.

Endi bozor ilovasini 20-daqiqaga, skriptni 40-daqiqaga siljitamiz. Har ulanish yolgʻiz ishlaydi: sayt katalogining 12 soʻrovi bir davrga sigʻadi, skriptning 10 tasi ham, bozor ilovasining 20 soʻrovi esa ikki davr oladi, chunki bir davrda 15 soʻrov oʻtadi. 1-dekabrdan bir davrda 11 soʻrov oʻtadi va katalogning 12 soʻrovi ham ikki davrga chiqadi. Ammo ulanishlar endi bir-birining savatini toʻldirmaydi.

Yuklamani kamaytirish: soʻrashdan xabar olishga

Qoldiq hisoboti hujjati qaror qoidasini oʻzi beradi. Qoldiq tez-tez oʻzgarsa va uni har necha daqiqada soʻramoqchi boʻlsangiz, API dan foydalaning, qoldiq daqiqalardan siyrakroq oʻzgarsa va faqat xabar olish kifoya qilsa, vebxuk ishlating. Uchala yoʻlni yonma-yon qoʻyamiz.

Qisqa qoldiq hisoboti tez-tez yangilash uchun yaratilgan. Unda faqat tovar identifikatori hamda uning qoldigʻi, rezervi yoki kutilayotgani bor, natija esa bitta javobda keladi va sahifalash kerak emas. Hujjat uni har 5–15 daqiqada soʻrashni tavsiya qiladi. Oʻzgarish vaqti parametri bilan faqat oʻzgargan tovarlarni olish mumkin, bunda ortga koʻpi bilan 24 soat koʻrsatiladi.

Hujjat intervallarni biroz ustma-ust qoʻyishni maslahat beradi: har 30 daqiqada soʻrab, oʻtgan 35 daqiqani olish kerak, shunda chegarada yangilanish yoʻqolmaydi. Toʻliq sinxronlash esa oʻzgarish vaqti parametrisiz, kamida kuniga bir marta bajariladi. Yana bir nozik joy bor: javobdagi son davr ichidagi oʻzgarish emas, oʻzgargan tovarning hozirgi haqiqiy qoldigʻi.

Hisob-kitob misoli, gipotetik. Katalogda 8000 turdagi tovar bor va toʻliq hisobot sahifasi 1000 tagacha qator beradi, demak hammasini olish uchun 8 soʻrov kerak. Har biri 5 birlik oladi, jami 40 birlik, bu bitta savatning deyarli hammasi. Shuni har daqiqada soʻrasangiz, savat har daqiqada boʻshaydi va boshqa ulanishlarga joy qolmaydi. Beshta birlik qoidasi faqat ikki manzilni nomlaydi, qisqa hisobot manzili ular orasida yoʻq, uning haqiqiy sarfini esa javob sarlavhalari koʻrsatadi.

Qoldiq oʻzgarishi uchun alohida vebxuk ham bor. Oʻzgarish boʻlsa, xabar har 1–5 daqiqada yuboriladi va qisqa hisobotga tayyor havolani olib keladi. Dastur shu havola boʻyicha bitta soʻrov yuboradi, yaʼni soʻrov har daqiqada emas, faqat oʻzgarish boʻlganda ketadi va savatni deyarli sarflamaydi. Bu tahririyat xulosasi, ammo u hujjatdagi mexanizmdan kelib chiqadi.

Qayerda xato qilinadi

• Hamma ulanish bitta xodimning login va paroli bilan ishlaydi va bitta savatni boʻlishadi.
• Hamma ulanish soatning nol-daqiqasida birdaniga ishga tushadi.
• Toʻliq qoldiq hisoboti tez-tez soʻraladi, holbuki har sahifa 5 birlik oladi.
• Parallel soʻrovlar chegarasi unutiladi, shuning uchun 429 xato sarlavhalardagi hisoblagichsiz keladi.
• Xodim ketgach akkaunt oʻchiriladi, statistika tekshirilmagani uchun unga bogʻliq ulanish toʻxtaydi.

Amalda nima qilish mumkin

1. Statistika hisobotini yuklab, foydalanuvchilar boʻyicha guruhlang va qaysi ulanish qaysi login bilan ishlayotganini yozib chiqing.
2. Qatorlarni soatning daqiqasi boʻyicha sanab, choʻqqilarni toping va ulanishlar jadvalini bir necha daqiqaga siljiting.
3. Imkon boʻlsa, ulanishlarni turli foydalanuvchilarga ajrating, shunda savat ham ajraladi.
4. Tez-tez oʻqiladigan qoldiq uchun qisqa hisobotdan foydalaning, toʻliq sinxronlashni esa kuniga bir marta qoldiring.
5. 429 xatoda sarlavhadagi tiklanish vaqtini kuting va unga tasodifiy qoʻshimcha qoʻshing.

Limit jadvali 2026-yilda bir necha bor oʻzgardi: 12-mayda, 1-sentyabrda, 1-dekabrda esa yana oʻzgaradi. Hujjat bu qoidalar ogohlantirishsiz oʻzgarishi mumkinligini ochiq aytadi, shuning uchun hozirgi qiymatni emas, oʻlchash va moslashish tartibini yodda saqlash foydaliroq.