Inventarizatsiya va sikl hisobi: ABC tahlil bilan sanash tartibi

Bir chakana savdo kompaniyasining 37 ta doʻkonidagi 370 mingga yaqin tovar yozuvi tekshirilganda, ularning 65 foizida kompyuterdagi qoldiq haqiqiy qoldiqqa mos kelmagan. Bu Nicole DeHoratius va Ananth Raman tadqiqotining asosiy natijasi. Demak, qoldiq hisobidagi xato kamdan-kam uchraydigan hodisa emas, odatiy holat.

Xato doʻkondan koʻra tovar turiga bogʻliq

Mualliflar xato ulushining tarqalishini ham tahlil qildi. Farqning 26,4 foizi tovar toifalari orasida, atigi 2,7 foizi esa doʻkonlar orasida chiqqan. Boshqacha aytganda, xato koʻproq tovar turiga bogʻliq: bir toifa hamma doʻkonda xatoga moyil boʻladi, boshqasi esa deyarli hamma joyda toʻgʻri hisoblanadi, shuning uchun sanoq rejasini doʻkon boʻyicha emas, tovar toifasi boʻyicha tuzish mantiqiyroq.

Tadqiqot nima xatoni kamaytirishini ham koʻrsatadi. Inventarizatsiya tekshiruvi kabi amaliyotlar xatoni kamaytiradi, doʻkon muhitining murakkabligi va taqsimot tuzilmasi esa uni oshiradi. Bu natija bitta kompaniyaga tegishli, lekin yoʻnalishni aniq koʻrsatadi.

ABC tahlil: nimaga koʻproq eʼtibor berish kerak

ABC tahlilning dastlabki yozuvi 1951 yilga, General Electric menejeri H. Ford Dickie maqolasiga bogʻlanadi. Maqola nomi tiyinni emas, dollarni nishonga oladi, degan maʼnoni beradi. Gʻoya sodda: tovarlar muhimligi boʻyicha saralanadi va uch guruhga boʻlinadi.

A guruhda tovar kam, taʼsiri katta, shuning uchun unga eng koʻp eʼtibor kerak. C guruhda tovar koʻp, har birining taʼsiri kichik, nazorat tizimi esa iloji boricha sodda boʻlishi lozim. Bir kursdagi maʼruza bu guruhlarning chegarasi shartli ekanini ochiq aytadi. Guruhlash mezoni ham pul bilan cheklanmaydi: yillik pul aylanmasi, tovar chiqish chastotasi, yetkazish muddati yoki muhimlik ham olinishi mumkin.

Sikl hisobi: xatoni topish va sababini aniqlash

Sikl hisobi butun omborni bir kunda emas, tovarlarni qismlab, jadval boʻyicha sanashdir. Rossetti va hamkasblari sharhiga koʻra, uning maqsadi faqat sonni tuzatish emas. Maqsad xatoning sababini topish, uni keltirib chiqargan holatni tuzatish, yozuv aniqligini yuqori saqlash va aktivlarning toʻgʻri hisobini berishdir.

Sharh sikl hisobining bir necha turini sanaydi: tasodifiy tanlama, ABC boʻyicha, jarayon nazorati boʻyicha, voqea boʻyicha, operatsiyalar soni boʻyicha va joylashuv boʻyicha. ABC boʻyicha sanashda muhim tovar koʻproq sanaladi. Odatiy chastota A guruh uchun yilda 4, B uchun 2, C uchun 1 marta, lekin bu tashkilotning oʻz ustuvorligiga bogʻliq.

Oddiy gipotetik hisob koʻraylik. Omborda 1 200 tovar boʻlsin: 120 tasi A, 300 tasi B, 780 tasi C. Yuqoridagi chastotalar bilan 120 ni 4 ga, 300 ni 2 ga, 780 ni 1 ga koʻpaytirib qoʻshsak, yilda 1 860 ta sanoq chiqadi. Yilda 250 ish kuni boʻlsa, kuniga taxminan 7 yoki 8 tovar sanaladi. Omborni bir kechaga toʻxtatib sanashdan farqi shundaki, xodim har kuni qisqa roʻyxat bilan ishlaydi, A guruhdagi tovar esa yilda toʻrt marta tekshiriladi.

Bu qoidaning zaif tomoni ham yozilgan. ABC tasnifi asosan pulga tayanadi, ishlab chiqarish yoki yetkazishni toʻxtatib qoʻyish nuqtasidan esa C guruhdagi mayda detal ham A kabi muhim boʻlishi mumkin. Shuning uchun ayrim mualliflar sinfni bir necha mezon bilan, masalan yetkazish muddati va tanqisligi bilan, belgilashni taklif qiladi.

Dala tajribasi bu xavfni koʻrsatadi. Elektron ishlab chiqaruvchida oʻtkazilgan bir tadqiqotda Sheppard va Brown xato ehtimoliga tovar qiymati, ombordagi umumiy qiymat va qoldiq miqdori taʼsir qilishini topgan, arzon, lekin koʻp aylanadigan tovarlarda esa aniqlik pastroq boʻlgan. Demak, faqat pulga qarab tuzilgan ABC roʻyxati xatosi koʻp tovarni chetda qoldirishi mumkin.

Boshqa yondashuv butunlay boshqacha. Orozco xato faqat tovar harakati boʻlganda paydo boʻladi, shuning uchun faqat harakat boʻlgan tovarni sanash kerak, degan fikrni bildirgan. Sanoqda ruxsat etilgan chetlanish ham belgilanadi. APICS tavsiyasiga koʻra A, B va C guruhlar uchun u 0,5, 1 va 5 foiz.

Sharhda bir soʻrov natijasi ham keltirilgan. 410 ishlab chiqaruvchi korxonadan sikl hisobidan foydalanganlarning 20 foizi 98 foiz va undan yuqori aniqlikka, 60 foizdan koʻpi 90 dan 97 foizgacha aniqlikka erishgan. Bu ikkilamchi bayon, soʻrovning oʻzi ochilmadi.

Qanday sanash kerak: koʻr sanoq, nazorat guruhi, joylashuv

Sanoqning oʻzi ham xato berishi mumkin, shuning uchun uni qanday oʻtkazish muhim. Rossetti sharhida jarayon nazorati usulining kamchiligi aytilgan: sanoqchiga hisobdagi miqdor koʻrsatiladi va sanash-sanamashni oʻzi hal qiladi, shu sababli sanoq koʻr boʻlmaydi va tanlama xolis chiqmaydi. Odoo da sanoq soʻrovi berilganda masʼul xodim kutilgan miqdorni koʻradimi yoki yoʻqmi, buni belgilash mumkin.

Sharhda yana ikki usul tilga olingan. Birinchisi nazorat guruhi: dasturni toʻliq yoqishdan oldin tovarning kichik, vakillik qiladigan guruhi muntazam sanaladi va jarayondagi xatolar topiladi. Ikkinchisi joylashuv boʻyicha sanash, bunda sanoqchi hisobdagi sonni koʻrmaydi, tanlangan joydagi hamma narsa sanaladi va yurish yoʻli yaxshi rejalashtiriladi.

Usul tanlovi omborning oʻzgarishi bilan ham oʻzgaradi. Sharhdagi bir misolda elektron avtoqismlar ishlab chiqaruvchisi sodda boʻlgani uchun ABC bilan boshlagan. Qismlar ishlab chiqarish liniyasi yoniga koʻchirilgach, u joylashuv boʻyicha sanashga oʻtgan. Demak, bir marta tanlangan tartib doimiy emas.

Aniqlik nima uchun shunchalik muhim? Ishlab chiqarishni rejalovchi tizim qoldiqqa qarab ish tuzgani sababli, unda yozuv aniqligi 95 foiz va undan yuqori boʻlishi shart deb hisoblanadi. Bir ishlab chiqaruvchida aniqlik sikl hisobi bilan 65 foizdan 95 foizga koʻtarilgani yozilgan.

Odoo 20 da sikl hisobi va tuzatish

Odoo 20 hujjatida sikl hisobi joylashuv boʻyicha tashkil etiladi. Joylashuv sozlamasida sanoq oraligʻi kunlarda yoziladi, standart qiymat nol, hujjat misolida esa 30 kun. Tuzatish qoʻllanganidan keyin keyingi sanoq sanasi shu oraliqdan avtomatik hisoblanadi. Yillik toʻliq sanoqning standart kuni 31 dekabr, uni oldinroq sanaga koʻchirish mumkin.

Sanoq Jismoniy inventarizatsiya sahifasida oʻtadi. Sanalgan miqdor kiritiladi, tizim esa hisobdagi va sanalgan miqdor farqini hisoblab beradi. Tuzatish qoʻllanmaguncha yozuv oʻzgarmaydi. Qoʻllanganda tizim harakat yozuvi yaratadi, farq nol boʻlsa ham harakat qayd etiladi. Sanoq bilan qoʻllash orasida zaxira oʻzgarsa, Odoo qoʻllashdan oldin tasdiq soʻraydi. Kerak boʻlsa, masʼul xodim va sana belgilab, sanoq soʻrash mumkin.

Tuzatishni qoʻllashda sabab ham soʻraladi, standart sabab Jismoniy inventarizatsiya deb yoziladi, tuzatishni keyin qaytarsa ham boʻladi, ammo asl yozuv oʻchirilmaydi, uning yoniga qaytarilgan deb belgilangan yangi qator qoʻshiladi. Shu tufayli tuzatish tarixi saqlanib qoladi.

Koʻrilgan hujjat sahifalarida ABC tasnifi tilga olinmagan, sanoq chastotasi esa joylashuvga beriladi, mahsulotga emas. Demak, ABC tartibini yuritish uchun A guruhdagi tovarni alohida joylashuvga yigʻish yoki tasnifni tashqarida yuritib, sanoq soʻrovlarini shu roʻyxat boʻyicha berish mumkin. Bu tahririyat mulohazasi, hujjatda bunday yoʻriqnoma yoʻq.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagi qadamlar yuqoridagi manbalardan chiqarilgan, ular tahririyat mulohazasi:

1. Avval oʻz omboringizda xato ulushini oʻlchang: tasodifiy yuz tovarni sanab, nechtasi hisobga mos kelmasligini yozing.
2. Tovarlarni pul aylanmasi boʻyicha A, B va C guruhlarga boʻling, lekin ishni toʻxtatib qoʻyadigan mayda detallarni qoʻlda A ga oʻtkazing.
3. Har guruh uchun sanoq oraligʻini va ruxsat etilgan chetlanishni oldindan yozib qoʻying.
4. Farq topilganda sonni tuzatish bilan cheklanmang, sababini ham yozing: kirimdagi, chiqimdagi yoki joylashuvdagi xatomi.
5. Yillik toʻliq sanoqni hisobot sanasi uchun saqlang, qolgan vaqtda sikl hisobi bilan ishlang.