Odoo va 1C: arxitektura, litsenziya va lokalizatsiya boʻyicha taqqoslash

2026 yil 14 oktabrda 1C ning ITS deb ataladigan axborot portalida “Oʻzbekiston uchun buxgalteriya” konfiguratsiyasining yangi relizi eʼlon qilindi, sakkiz kun oldin, 6 oktabrda, oldingi reliz chiqqan edi. Odoo da esa Oʻzbekiston lokalizatsiyasi 19.0 versiyasidan beri bor. Ikkala tizim ham bu bozorda ishlaydi, shuning uchun savol “qaysi biri yaxshi” emas, “qaysi mezon boʻyicha ular boshqacha” boʻlishi kerak. Maqola faqat hujjatda tekshirilgan farqlarni sanaydi va ustunlik daʼvo qilmaydi.

Ikki xil qurilish: platforma bilan konfiguratsiya, yadro bilan modul

1C da ikki qatlam bor. Platforma tizimning umumiy asosi, konfiguratsiya esa shu asosda ishlaydigan tayyor yechim, masalan buxgalteriya yoki savdo boshqaruvi. Asosiy yetkazma platformani, bitta konfiguratsiyani va bitta ish oʻrni litsenziyasini birga beradi. Maʼlumotlar ikki rejimda saqlanadi: kichik jamoa uchun bitta faylda yoki mijoz, 1C serveri va maʼlumotlar bazasi serveridan iborat uch qatlamli tuzilmada. Ikkinchi rejimda baza sifatida Microsoft SQL Server, PostgreSQL, IBM Db2 yoki Oracle ishlatiladi. Yechimning xatti-harakati ikkala rejimda bir xil deb yozilgan.

Odoo ning tuzilishi boshqacha. 20.0 versiyasi Python tilida yozilgan, 3.12 dan 3.14 gacha boʻlgan versiyalarni qoʻllaydi va PostgreSQL 16 yoki undan yangisini talab qiladi. Ilovalar veb-brauzerda ishlaydi, har biri esa alohida modul sifatida oʻrnatiladi. Community nashrining kodi GitHub da ochiq turadi. 1C ham oʻzini ochiq tizim deb ataydi, lekin bu ochiq standartlar bilan ishlashni bildiradi, dastur kodining ochiqligini emas.

Funksiyalar ham turlicha boʻlinadi. Odoo omborining README faylida asosiy ilovalar sanalgan: CRM, veb-sayt, elektron tijorat, ombor, loyiha, buxgalteriya, kassa, kadrlar, marketing va ishlab chiqarish. 1C da boʻlinish konfiguratsiya boʻyicha ketadi. ITS ning Oʻzbekiston roʻyxatida buxgalteriya, savdo boshqaruvi va ish haqi bilan kadrlar alohida konfiguratsiyalar sifatida chiqadi. Birida ilovalar bir bazaga qoʻshiladi, ikkinchisida har konfiguratsiya oʻzining relizlari bilan yuradi.

Litsenziya: ish oʻrni yoki foydalanuvchi soni

Ikkala tizim ham litsenziyani sanaydi, lekin turli narsani. 1C da hisob ish oʻrni bilan yuradi: asosiy yetkazma bir ish oʻrnini beradi, qoʻshimcha ish oʻrinlari uchun mijoz litsenziyalari olinadi, ularning soni esa bir vaqtda ishlaydigan foydalanuvchilar soniga qarab belgilanadi. Server variantida serverning oʻz litsenziyasi kerak: bitta server cheksiz sonli bazaga xizmat qiladi, klasterda esa har bir kompyuter uchun alohida server litsenziyasi talab qilinadi.

Veb orqali kirish litsenziya sonini kamaytirmaydi. Veb-xizmatlar ham alohida litsenziyalanmaydi: bazaga murojaat qiladigan har bir ish oʻrni mijoz litsenziyasini talab qiladi. Daraja chegarasi ham bor. PRO litsenziyalari bir vaqtda 500 tagacha seans yoki 12 tagacha protsessor yadrosi bilan ishlaydigan bazalar uchun, undan kattasi uchun KORP daraja kerak. Himoya turi dasturiy PIN-kod yoki apparat kalit boʻlishi mumkin.

Odoo da mantiq boshqa. Community LGPLv3 ostida tarqatiladi va hujjat foydalanuvchi soni haqida shart keltirmaydi. Enterprise esa faqat toʻgʻri foydalanuvchilar soniga mos Enterprise obunasi bilan ishga tushiriladi va oʻzgartiriladi. “Toʻgʻri son” qanday sanalishini hujjat ochmaydi, bu shartnomada yoziladi.

Bundan tahririyat xulosasi chiqadi: taqqoslashni xarajatdan emas, hisoblash birligidan boshlash kerak. Sizda nechta odam bir vaqtda ishlaydi va nechta hisob ochiladi? Shu ikki son ikkala litsenziya modeliga turlicha tegadi.

Moslashtirish va yangilash: ikkala tomonda bir xil tuzoq

1C dasturchilari 2019 yilgi maqolasida ochiq yozadi: standart yechimning manba kodiga tegadigan maxsus API yangilashni murakkablashtirishi mumkin, uni konfiguratsiya kengaytmasiga koʻchirish esa bu muammoni kamaytiradi. Odoo hujjatida xuddi shu mantiq bor: bazada maxsus modul boʻlsa, uning yangi versiyaga mos varianti tayyor boʻlmaguncha baza yangilanmaydi. Odoo Online maxsus modullarni umuman qabul qilmaydi. Demak, ikkala tomonda ham moslashtirishning haqiqiy xarajati yangilash kuni koʻrinadi.

Yangilash ritmi farq qiladi. Odoo da har bir asosiy versiya uch yil standart qoʻllab-quvvatlanadi, 20.0 uchun muddat 2029 yil sentyabrga rejalashtirilgan. Odoo Online da asosiy versiyadagi baza ikki yilda bir marta majburiy yangilanadi. 1C ning buxgalteriya konfiguratsiyasi oktabrda ikki marta yangilangan, lekin 1C ning rasmiy qoʻllab-quvvatlash muddati qoidasi ochiq sahifalardan topilmadi.

Gipotetik hisob yangilash vaqtini koʻrsatadi. Faraz qilaylik, loyiha 2027 yil aprelda boshlanadi va oʻn ikki oy davom etadi, ishga tushish 2028 yil aprelga toʻgʻri keladi. Odoo 20.0 ning standart muddati 2029 yil sentyabrda tugaydi, yaʼni ishga tushgandan keyin taxminan oʻn yetti oy qoladi. Maxsus modullar boʻlsa, keyingi versiyaga oʻtish ishi shu oylarga sigʻishi kerak. 1C uchun bunday hisobni hujjatdan chiqarib boʻlmadi, chunki qoʻllab-quvvatlash muddati qoidasi topilmadi.

Tashqi ulanish: REST bir yoʻl, JSON-2 boshqa yoʻl

1C 8.3.5 versiyasidan boshlab butun ilova uchun REST interfeysini avtomatik yarata oladi. 2019 yilgi maqolada u OData 3.0 protokoliga tayanishi va eʼlon qilish uchun dasturlash shart emasligi yozilgan. Shu bilan birga ilova oʻz HTTP va veb-xizmatlarini yaratadi va XML yoki JSON orqali maʼlumot almashadi. Yana tayyor almashinuv formati bor: u biznes maʼnosiga yoʻnaltirilgan XML boʻlib, konfiguratsiya kodini oʻzgartirmasdan, faqat sozlama bilan ishlaydi. Maʼlumot katalog, FTP, veb-xizmat yoki elektron pochta orqali oʻtadi va qabul qilingani tasdiqlanadi.

Odoo da boshqa tizim 19.0 dan beri JSON-2 API orqali ulanadi: soʻrov JSON koʻrinishida yuboriladi, kirish API kaliti bilan amalga oshadi. Muvaffaqiyatli soʻrovga 200 holati va natija qaytadi, xatoda esa 4xx yoki 5xx holat bilan xato tavsifi chiqadi. Hujjatda tashqi API ga kirish ayrim reja turlarida yopiq deb qayd etilgan. Ikkala tomonda ham ulanish usuli bor. Faqat ehtiyot boʻlish kerak: 1C ning maqolasi 2019 yilniki, shuning uchun uni joriy platforma hujjatidan qayta tekshirish lozim.

Oʻzbekiston lokalizatsiyasi: ikki tomonda nima tasdiqlandi

Odoo 20.0 hujjati soliq stavkalarini sanaydi: standart QQS 12 foiz, eksport uchun 0 foiz va ozod etilgan operatsiyalar. Hisoblar rejasi bor, balans va foyda-zarar hisoboti esa IFRS ga oʻxshash tuzilishda. Kod omborida bu paket 19.0 shoxidan koʻrinadi, 18.0 da yoʻq.

1C tomonida dalil boshqa joyda turibdi. ITS portalining Oʻzbekiston boʻlimida sentyabr va oktabr relizlari koʻrinadi: buxgalteriya, savdo boshqaruvi, ish haqi va kadrlar konfiguratsiyalari. 1C firmasi “1С:Бухгалтерия 8 для Узбекистана” boʻyicha sertifikatsiya imtihoni savollari toʻplamini 2025 yil sentyabrda nashr etgan, uning oʻzbek tilidagi nashri ham bor. “1С:Управление компанией 8 для Узбекистана” uchun ham shunday toʻplam chiqqan. Bu mahsulotlar mavjudligini va yangilanib turishini tasdiqlaydi, ammo ularning ichida nima borligini emas.

Ichidagini ochiq manbadan tekshirib boʻlmadi. ITS materiallariga kirish shartnoma boʻyicha yoki yetti kunlik bepul sinov bilan beriladi, shuning uchun konfiguratsiya tarkibi, elektron faktura yoki hisobot shakllari haqida bu maqola hukm chiqarmaydi. Odoo uchun ham elektron faktura va ish haqi sahifada tilga olinmagan, yaʼni ular ham tasdiqlanmagan holda qoladi.

2021 yil aprelda Spot.uz da reklama belgisi bilan chiqqan maqolada Venkon kompaniyasi “1С:Бухгалтерия для Узбекистана” ning yangi mahsulotini taqdim etgani va qutidagi versiyani Venkon hamda uning hamkorlaridan olish mumkinligi yozilgan. Bu kuchsiz manba, chunki reklama va mahsulot muallifini koʻrsatmaydi. U faqat 2021 yilda mahsulot hamkor orqali sotilganini koʻrsatadi.

Joylashtirish: bulut yoki oʻz serveri

Odoo uchta joylashtirish yoʻlini beradi: Odoo Online, Odoo.sh va oʻz serveri. Oʻz serveri uchun rasmiy paketlar Debian va Ubuntu, Fedora va RHEL oilalari hamda Windows uchun bor. Lekin Windows paketi sinov va bir foydalanuvchili mahalliy ish uchun moʻljallangan, ishlab chiqarishda tavsiya etilmaydi. 1C ning litsenziya sahifasi bulut xizmatini tilga oladi, ammo oxirgi foydalanuvchi uchun shartlarini bermaydi. Boshqalarga ommaviy xizmat koʻrsatadigan hamkor esa hamkorlik shartnomasi bilan birga alohida ijara litsenziya shartnomasini ham imzolashi kerak.

Yonma-yon jadval

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagi qadamlar manbalardan chiqarilgan tahririyat fikri, rasmiy daʼvo emas.

1. Hisoblash birligini aniqlang: bir vaqtda ishlaydigan odamlar soni va tizimda hisob ochiladigan foydalanuvchilar soni.
2. Mahalliy hisobot talabini yozma roʻyxatga aylantiring va ikkala sotuvchidan tarkibni hujjat bilan tasdiqlashni soʻrang.
3. Moslashtirish rejangiz boʻlsa, yangilash qoidasini soʻrang: Odoo da maxsus modul tayyor boʻlmaguncha baza yangilanmaydi, 1C da standart konfiguratsiya kodiga tegish yangilashni qiyinlashtiradi.
4. Integratsiya kerak boʻlsa, ulanish usuli sizning shartnomangizda ochiqligini va joriy platforma hujjatini tekshiring.
5. Demoni oʻz maʼlumotingizda oʻtkazing va hisobotlarni mahalliy shakllar bilan solishtiring.