Bank koʻchirmalari va reconciliation: Odoo 19 va 20 da jarayon

Odoo da bank yozuvi darhol oʻz hisobiga tushmaydi. Har bir tranzaksiya jurnal yozuviga bogʻlanadi: bu yozuv bank jurnalining asosiy hisobini va muvaqqat hisobni debet yoki kredit qiladi, yaʼni buxgalteriya yozuvining ikki tomoniga yozadi. Muvaqqat hisob pul kimga tegishli ekani aniqlanmaguncha turadigan vaqtinchalik joy. Tranzaksiya toʻliq mos qilinmaguncha pul shu hisobda turadi. Mos qilingach, muvaqqat hisob oʻrniga juftlangan yozuvning hisobi qoʻyiladi, qoʻlda tanlangan holda esa siz koʻrsatgan hisob qoʻyiladi. Reconciliation, yaʼni mos qilish aynan shu almashtirishni bajaradi: bank tranzaksiyasini invoys, yetkazib beruvchi hisobi yoki toʻlov bilan bogʻlaydi.

Invoys mijozga yozilgan hisob-faktura, yetkazib beruvchi hisobi esa sizga yuborilgan hisob-faktura. Pul hisobga tushganda yoki chiqqanda ikkalasi ham shu pul bilan bogʻlanishi kerak.

Bank tranzaksiyalari qaysi oynada koʻriladi

Mos qilish ishi «Bank Matching» oynasida bajariladi. Unga Accounting boshqaruv panelidan kiriladi: jurnal nomi yoki «Transactions» tugmasi barcha tranzaksiyalarni, «x to reconcile» tugmasi esa faqat mos qilinmaganlarini koʻrsatadi. Mos qilinganlarini koʻrish uchun qidiruvdagi «Not Matched» filtrini olib tashlash kerak. Har qatorda sana, izoh, hamkor, summa va ikkita tavsiya etilgan tugma turadi, qolgan amallar uch nuqta menyusida.

Qoʻllanma amallarni shunday sanaydi:

• «Set Partner» tranzaksiyaga hamkorni, yaʼni mijoz yoki yetkazib beruvchini biriktiradi.
• «Set Account» summaning hammasini tanlangan hisobga hisobdan chiqaradi. Qismini chiqarish uchun qatorni tahrirlash kerak.
• «Receivable» va «Payable» summani hamkorning debitorlik yoki kreditorlik hisobiga yozadi. Debitorlik hisobi mijozdan olinadigan pulni, kreditorlik hisobi yetkazib beruvchiga toʻlanadigan pulni bildiradi.
• «Reconcile» mavjud invoys, hisob va toʻlovlar orasidan bir yoki bir nechtasini tanlashga imkon beradi.
• «Batches» guruhli toʻlovni tanlaydi, uning har bir toʻlovi uchun juftlik yozuvi qoʻshiladi.

Ikkita tugma alohida eslatishga arziydi. «Sales» tugmasi hamkorning sotuv buyurtmalarini ochadi: oʻtkazma keldi, lekin invoys hali yoʻq boʻlsa, buyurtmadan invoys yaratib, soʻng «Reconcile» bilan juftlash mumkin. «Upload bills» esa hisoblarni raqamlashtirish uchun yuklaydi, ammo yuklangan hisob faol tranzaksiya bilan oʻzi mos qilinmaydi, uni keyin «Reconcile» orqali tanlash kerak.

Xato mos qilish ham qaytariladi. Qatorni ochib, qalam belgisi bilan tahrirlash yoki axlat qutisi belgisi bilan barcha juftlik yozuvlarini oʻchirish mumkin, oxirgisi tranzaksiyani mos qilinmagan holatga qaytaradi. Mavjud yozuvga juftlangan qatorning ayrim maydonlari esa faqat oʻqish uchun boʻladi.

Avtomatik moslash: Odoo nimani solishtiradi

Odoo avval tranzaksiyadagi hamkor va izohga qaraydi. Hamkor koʻrsatilmagan boʻlsa, izoh mavjud hujjatlarning raqami, mijoz koʻrsatgan havola raqami, hisobdagi havola raqami va toʻlovdagi havola raqami bilan solishtiriladi. Hamkor bor boʻlsa, Odoo faqat shu hamkorning hujjatlarini summa boʻyicha qidiradi va uchta qoidani ketma-ket qoʻllaydi: toʻliq mos kelish, chegirmali mos kelish va hujjat summasining izohda uchrashi. Chegirmali mos kelish erta toʻlov chegirmasi bor toʻlov shartlari uchun ishlaydi.

Demak, avtomatik moslash izohdagi matn va hamkorga tayanadi. Mijoz oʻtkazma izohiga invoys raqamini yozsa, Odoo ishni oʻzi bajaradi. Izohda faqat «toʻlov» yozilgan boʻlsa va hamkor ham aniqlanmagan boʻlsa, tranzaksiya odamni kutadi.

Gipotetik misol. Mijoz bitta oʻtkazma bilan ikki invoysni toʻlagan: biri 600, ikkinchisi 400 birlik. Bank qatorida bitta kirim, 1 000 koʻrinadi. Hamkor aniqlangan boʻlsa, «Reconcile» tugmasi bilan shu hamkorning ikkala invoysi bir martada tanlanadi va qator yopiladi. Hamkor aniqlanmagan boʻlsa, avval «Set Partner» bilan uni koʻrsatish kerak, shundan keyingina ochiq hujjatlar roʻyxati shu hamkorga filtrlanadi.

Qisman toʻlov, farq va hisobdan chiqarish

Summa invoysga teng kelmasa, Odoo farqni ikki xil hal qiladi. Tranzaksiya summasi invoysdan kichik boʻlsa, tranzaksiya toʻliq mos qilingan hisoblanadi, farq esa invoysda ochiq qoladi. Uni keyingi toʻlovga qoldirish yoki qatorni tahrirlab «fully paid» belgisini qoʻyish mumkin. Summa invoysdan katta boʻlsa, tranzaksiya qisman mos qilinadi va qoldiq boshqa yozuv bilan yopiladi.

Qoʻllanma misolida 103 birlikli chiqim 100 birlikli yetkazib beruvchi hisobi bilan juftlanadi. Qolgan 3 birlikni «Bank Fees» nomli model alohida juftlik yozuvi sifatida yopadi. Bir hamkor bilan ham kirim, ham chiqim qarzi boʻlsa, ularni oʻzaro qoplash ham shu oyna orqali bajariladi: bank oʻtkazmasi boʻlsa «Reconcile» tugmasi bilan, boʻlmasa «Accounting > Accounting > Reconcile» oynasida.

Mos qilish modellari: takrorlanadigan amalni qoidaga aylantirish

Model takrorlanadigan amalni bir marta yozib qoʻyish usuli. U ikki xil boʻladi: qoʻlda ishlatiladigani tranzaksiya yonida tugma boʻlib chiqadi, avtomatik modeli esa shartlarga mos tranzaksiyaga oʻzi qoʻllanadi. Shartlar toʻrtta: jurnal, hamkor, summa va izoh. Summa uchun «kichik yoki teng», «katta yoki teng» va «oraliqda» variantlari bor. Izoh uchun uch variant bor: tarkibida shu soʻz bor, tarkibida shu soʻz yoʻq va maxsus andoza boʻyicha mos kelish. Interfeysda ular «Contains», «Not Contains» va «Match Regex» deb yoziladi.

Bir tranzaksiyaga bir nechta avtomatik model mos kelsa, ketma-ketlikda birinchisi qoʻllanadi, tartibni tutqich belgisini surib oʻzgartirish mumkin. Model yaratadigan yozuvlar hamkor, hisob, summa turi, soliq, analitika va izohdan iborat. Hamkor yoki hisobdan kamida bittasi toʻldirilishi shart. Summa turi toʻrt xil boʻladi:

• «Fixed»: qatʼiy summa.
• Qoldiqning foizi.
• Tranzaksiya summasining foizi.
• «From label»: summa izohning oʻzidan olinadi.

Gipotetik misol. Bank har oy «komissiya» soʻzi bilan chiqim yozsa, izoh sharti «Contains» va «komissiya» qoʻyilgan model bu qatorni bank xarajati hisobiga oʻzi yozadi. Buxgalter shu qatorlarga vaqt sarflamaydi, faqat istisnolarni koʻradi.

Fayl importi va bank sinxronlash

Tranzaksiyalarni bankdan olishning ikki yoʻli bor: fayl yuklash va toʻgʻridan-toʻgʻri sinxronlash. Birinchisi fayl importi. Odoo SEPA CAMT.053, CSV, XLSX, OFX, QIF va faqat Belgiyada CODA formatlarini qabul qiladi. Bular banklar beradigan fayl turlari. CSV va XLSX da ustunlarni Odoo maydonlariga qoʻlda moslash kerak, qolgan formatlarda moslash avtomatik boʻladi. Takroriy yozuvlarni «Find Duplicate Transactions» amali topadi: u summa, sana va hisob raqami bir xil qatorlarni, sinxronlangan yozuvlarda esa tranzaksiya identifikatori bir xil qatorlarni belgilaydi.

Koʻchirma bank hujjati boʻlib, maʼlum davr uchun hisobdagi harakatlarni sanaydi. Odoo tranzaksiyalarni koʻchirma boʻyicha guruhlashni majburiy emas, ixtiyoriy deb koʻrsatadi. Odoo 19 da koʻchirma OCR orqali, yaʼni rasm yoki skanerdan matnni avtomatik oʻqish yoʻli bilan olingandan keyin boshlangʻich va yakuniy qoldiqni PDF ustida qoʻlda tuzatish imkoni qoʻshildi. Hujjat biriktirilgan boʻlsa, uni tranzaksiyalar roʻyxatida oldindan koʻrish mumkin. Odoo 20 da koʻchirmani tasdiqlashdagi xabarlar qoldiq nomuvofiqligini tezroq topadigan qilib aniqlashtirildi, tranzaksiyalarni toʻplamlab kiritish esa tezlashtirildi.

Ikkinchi yoʻl bank sinxronlash. Hujjat bu xizmat dunyo boʻyicha 26 000 dan ortiq muassasani qamrab olishini yozadi, buning uchun Odoo Enterprise obunasi talab qilinadi. Birinchi sinxrondan keyin jurnallar har oʻn ikki soatda yangilanadi, qoʻlda esa «Fetch Transactions» tugmasi bilan olinadi. Ayrim muassasalar faqat oxirgi uch oylik yozuvni beradi, eski yozuvlarni fayl bilan import qilish kerak boʻladi. Bank bilan aloqani uchinchi tomon provayderlar oʻrnatadi va ular mintaqalar boʻyicha boʻlingan:

• Plaid: AQSH va Kanada.
• Yodlee va Ponto: Yevropa.
• Enable Banking: Skandinaviya.
• Basiq: Avstraliya.
• Salt Edge: butun dunyo.

Oʻzbekiston provayderlar roʻyxatida nomlanmaydi. Hujjat bankning qoʻllab-quvvatlanishini Odoo Accounting Features sahifasidagi muassasalar roʻyxati orqali tekshirishni tavsiya qiladi. Ayrim banklar «Beta» holatida boʻlib, texnik yordamsiz ishlaydi. Shuning uchun mahalliy bank uchun sinxronlashga ishonishdan oldin aynan shu bank roʻyxatda borligini koʻrish kerak.

Odoo 19 va 20 da nima oʻzgargan

Odoo 19 mos qilish oynasini soddalashtirdi va klaviatura yorliqlarini qoʻshdi, avtomatik modellar tranzaksiyani aniqroq tanishi uchun yaxshilandi. Endi qoralama yozuvlarni ham mos qilish mumkin: kurs farqi yoki soliqni pul kelgan paytda hisobga olish tartibi, yaʼni cash basis kabi avtomatik yozuvlar mos qilish bilan bir vaqtda qoralamada yaratiladi. Asl yozuv tasdiqlanganda mos qilish ham tasdiqlanadi. Qisman mos qilingan qatorlarni toʻliq mos qilish yoki hisobdan chiqarish ham mumkin boʻldi.

Odoo 20 yangiliklari mos qilish bilan bevosita bogʻliq:

«Bank reconciliation summary» hisoboti davr oxiriga holatni koʻrsatadi, shuning uchun oy yopilganda «shu sanaga qaysi tranzaksiyalar ochiq edi» degan savolga javob beradi. Hisobot Accounting hisobotlar boʻlimida turadi, qoʻllanma uni «Bank Matching» oynasidan havola sifatida koʻrsatadi.

Holatlarning qayta nomlanishi eski qoʻllanmalarni chalgʻitishi mumkin. Yangiliklar roʻyxatiga koʻra bu oʻzgarish toʻlovni haqiqiy bank yozuvi bilan bogʻlashga undash uchun qilingan: qoʻlda belgilash tugmasi, yaʼni «Mark as Reconciled», amallar menyusiga koʻchirilgan. Bank sinxronlash boʻyicha 20 da Lotin Amerikasi uchun Syncfy va Avstraliya uchun Basiq orqali yangi integratsiya qoʻshilgan, ikkalasi ham Oʻzbekistonga tegishli emas.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagilar tahririyat xulosasi, qoʻllanma matni emas.

1. Muvaqqat hisobning qoldigʻini kuzating. Har bir mos qilinmagan tranzaksiya shu hisobda turgani uchun, uning qoldigʻi mos qilinmagan hajmning tez koʻrsatkichi boʻladi. Oy oxirida u nolga yaqin boʻlmasa, ish tugamagan.
2. Mijozlarga toʻlov izohiga invoys raqamini yozishni tushuntiring. Avtomatik moslash izoh va havola raqamiga tayanadi, shuning uchun bu buxgalter vaqtini tejaydi.
3. Har oy takrorlanadigan chiqimlarni, masalan bank komissiyasini va hisob yuritish haqini, modelga aylantiring. Aks holda qoʻlda hisobdan chiqarish odat boʻlib qoladi.
4. Odoo 20 ga oʻtishda tuzatish usulini oldindan eslatib qoʻying. Bank hisobiga taʼsir qiladigan yozuvni qoʻlda jurnal yozuvi bilan tuzatib boʻlmaydi, tuzatish tranzaksiya orqali qilinadi.

Oxirgi band ayniqsa jamoa jurnal yozuvini tuzatishga odatlangan boʻlsa kerak: bunday jamoada ish tartibi oʻzgaradi.