Savdo nuqtasi sozlamalari: chegirma, qaytarish, smena, buyurtma

Kassir mijozga «yana oʻn foiz chegirma qilaman» deydi va tugmani bosadi. Chegirma oʻtadimi yoki yoʻqmi, bu kassirning xohishiga emas, savdo nuqtasi sozlamasiga bogʻliq. Shu sababli nuqta sozlamalarini oʻqish kassirni oʻrgatishdan oldin kelishi kerak: qoida bir joyda turadi, kassir esa uni faqat bajaradi.

Nega qoida kassirda emas, nuqtada turadi

Kassa ilovasi sozlamalarni nuqtadan oladi: ega yoki administrator xizmatning chakana savdo boʻlimida nuqtani ochib maydonlarni oʻzgartiradi va saqlaydi, oʻzgarish esa kassaga sinxronlashdan keyin kuchga kiradi. Demak, qoida bitta joyda yoziladi va hamma kassaga bir xil tarqaladi.

Yordam markazi Oʻzbekiston uchun alohida sahifa beradi, chunki u yerda nuqta sozlamalari farq qiladi. Quyida faqat Oʻzbekiston sahifasidagi maydonlar koʻrib chiqiladi. Rossiyaga xos soliq tizimi, markirovka va QR terminal maydonlari bu yerda yoʻq.

Kassirlarga tegishli ikki maydon ham shu yerda turadi: kassirlar roʻyxati kimning nuqtada sotuv qilishini belgilaydi, kassir tanlash sozlamasi esa sotuv kimning nomidan yozilishini hal qiladi. Sozlama yoqilsa, sotuv paytida kassirni almashtirish mumkin, oʻchirilsa hamma sotuv kassaga kirgan xodim nomidan yoziladi. Hisobot uchun ikkinchi variant aniqroq, chunki smenada kim sotganini qidirishga hojat qolmaydi.

Qaysi tovar sotiladi: ombor, qoldiq va rezerv

Birinchi maydon omborni belgilaydi, nuqta faqat shu ombordagi tovarni sotadi. Undan keyingi uch maydon tovar kassada qanday sotilishini hal qiladi, ular bir-biriga bogʻliq, shuning uchun jadvalda birga koʻrish qulay.

Jadvaldan bir narsa koʻrinadi: qoldiq nazorati va tovar yaratishga ruxsat bir vaqtda ishlamaydi. Birinchisi qatʼiy rejim, ikkinchisi erkin rejim: qatʼiy rejimda kassa ombor haqiqatiga boʻysunadi, erkin rejimda esa kassir hamma narsani sota oladi, ammo hisob qoldiqni kuzatmaydi.

Gipotetik misol. Ikki nuqta bor: markaziy doʻkon va bozordagi peshtaxta. Doʻkonda ombor tartibli yuritiladi va minusga sotuv xato hisoblanadi, shuning uchun qoldiq nazorati yoqilgan. Peshtaxtada tovar tez-tez kassaning oʻzida yaratiladi, shu sababli u yerda qoldiq nazorati oʻchirilgan va tovar yaratishga ruxsat berilgan. Ikkala qaror ham maʼqul, ammo ikkinchisida peshtaxta qoldigʻini hisobdan emas, inventarizatsiyadan bilish kerak.

Yordam markazining xatolar sahifasi buni savol shaklida tasdiqlaydi: kassa nega tovarni minusga sotyapti? Javob oddiy, nuqtada qoldiq nazorati yoqilmagan. Bitta istisno bor. Agar faqat mavjud tovarni yuklash ham yoqilgan boʻlsa, omborda yoʻq tovar kassaga umuman yuklanmaydi, shu sababli uning qoldigʻini aniqlab boʻlmaydi va tovarni buyurtma asosida sotish mumkin boʻladi, bunda javobgarlik kassirga yuklanadi.

Rezerv ayrim hollarda adashtiradi. U oʻzi sotuvni toʻxtatmaydi, faqat tovarni aniq buyurtma uchun ajratib qoʻyadi. Chakana savdoda rezervni sotuvdan himoyalash uchun aynan nuqtada rezerv nazoratini yoqish kerak, buyurtma asosida chakana sotuv oʻtganda esa rezerv avtomatik yechiladi.

Yana bir maydon tovar guruhlari bilan ishlaydi. Kassaga faqat tanlangan guruhlardagi tovarlarni yuklash mumkin, guruh koʻrsatilmasa hammasi yuklanadi, ota va bola guruhni bir vaqtda tanlab boʻlmaydi.

Narx va chegirma: kassir nimani oʻzgartira oladi

Narx turi nuqta uchun bir marta tanlanadi va kassir uni oʻzgartira olmaydi, kassirga narxni tahrirlash huquqi kerak boʻlsa, alohida erkin narx sozlamasi yoqiladi. Chegirmada mantiq shunday: avval chegirma ruxsati yoqiladi, soʻng eng yuqori foiz yoziladi, chegirmalarga ruxsat esa odatda yoqilgan holda turadi.

Misol uchun, nuqtada eng yuqori chegirma besh foiz qilib belgilangan. Kassir doimiy xaridorga yetti foiz bermoqchi boʻlsa, ilova buni qabul qilmaydi. Egasi yoki masʼul xodim chegarani vaqtincha koʻtarmaguncha, katta chegirma faqat xizmatdagi shaxsiy yoki jamgʻarma chegirma orqali beriladi.

Cheklashning yana bir turi tovarni chekdan oʻchirishga tegishli. Ruxsat olib tashlansa, kassir chekdagi alohida qatorni oʻchira olmaydi, miqdor yoki ogʻirlikni kamaytira olmaydi, faqat butun chekni tozalaydi. Yordam markazi buni kassadan pul oʻgʻirlashning keng tarqalgan usuliga qarshi chora deb tushuntiradi: xaridor naqd toʻlab chekni kutmasa, kassir tovarning bir qismini oʻchirib, kamroq summa kiritadi.

Chegirmani tovar darajasida ham taqiqlash mumkin. Tovar kartochkasida chakana sotuvda chegirmani bloklash belgisi bor, yordam markazi misol sifatida qonun bilan chegirma taqiqlangan tamaki mahsulotini va tannarxda sotiladigan tovarni keltiradi. Bu belgi qoʻlda kiritilgan chegirmani ham, avtomatik chegirmani ham toʻxtatadi.

Nuqtadagi umumiy taqiq esa boshqacha ishlaydi. U faqat kassada qoʻlda kiritilgan chegirmaga tegishli, xizmatda sozlangan maxsus narx, shaxsiy va jamgʻarma chegirmalar baribir amal qiladi. Shu sababli nuqtada taqiqni yoqib qoʻygan ega ham chegirma baribir chiqishini koʻrishi mumkin.

Chek: yuridik shaxs, fiskal chek va tovar cheki

Nuqtadagi tashkilot maydoni chekning yuqori qismini belgilaydi: sotuv va toʻlov hujjatlari shu yuridik shaxs nomiga yoziladi, uning nomi va rekvizitlari tovar chekiga tushadi. Manzil maydoniga doʻkonning haqiqiy manzili yoziladi, u ham rekvizitlar ostida bosiladi.

Fiskal chek bilan bogʻliq ikki sozlama bir-biriga qarama-qarshi ishlaydi. Birinchisi majburiy kassa cheki: u yoqilsa, nuqtada faqat kassa apparati orqali ishlash mumkin. Ikkinchisi chek chop etish rejimlarini sinash: u yoqilsa, kassada fiskalizatsiyasiz naqd toʻlov tugmasi paydo boʻladi. Bu tahririyat xulosasi: ikkinchi sozlama sinov uchun, doʻkon kundalik ishga kirgach u oʻchirilishi kerak, aks holda sotuv soliq xizmatiga yetib bormaydi.

Tovar chekini avtomatik chop etish ham sozlanadi: amallar roʻyxatidan qaysi birida chek darrov chiqishi belgilanadi. Xaridorlar uchun majburiy maydonlar ham shu yerda tanlanadi, masalan ism, telefon, bonus karta raqami, elektron pochta, tugʻilgan sana va jins. Mijozlar roʻyxatini internetsiz ishlash uchun yuklash alohida yoqiladi.

Smena va pul: yopilganda nima yaratiladi

Smena sozlamalari kassa yopilganda hujjatlar qanday paydo boʻlishini belgilaydi. Birinchi sozlama kiruvchi toʻlov yaratadi: butun naqdsiz tushum doʻkon hisobiga yoziladi, bank komissiyasi kiritilgan boʻlsa esa toʻlov karta tushumi bilan komissiya orasidagi farqqa yaratiladi.

Ikkinchi sozlama kirim orderi yaratadi: kassada doʻkon kassasida qancha pul qolishi va qancha qismi tashkilot kassasiga oʻtkazilishi koʻrsatiladi. Smenaning oʻzi alohida maqolada yoritilgan, bu yerda faqat sozlama qayerdan boshlanishi muhim.

Qaytarish: ikkita eshik

Qaytarishda ikkita sozlama bor va ikkalasi ham eshik ochadi. Birinchisi yopilgan smenadagi qaytarishga ruxsat beradi: boshqa smenada sotilgan tovarni qaytarish uchun u kerak. Ikkinchisi asossiz qaytarishga ruxsat beradi, yaʼni sotuvga bogʻlanmagan qaytarishni, unga istalgan tovarni qoʻyish mumkin. Ruxsat yoqilmasa, kassadagi tegishli tugma koʻrinmaydi.

Asossiz qaytarish faqat kompyuter platformalarida, yaʼni Windows, Linux va macOS da mavjud. Yordam markazi nazorat boʻlimida soxta qaytarishni alohida xavf sifatida koʻrsatadi: xaridor ketgach, kassir qaytarish rasmiylashtirib pulni oladi, kamomad esa inventarizatsiyada chiqadi. Shuning uchun bu ikki ruxsatni zarurat boʻlmaguncha yoqmaslik mantiqan toʻgʻri.

Buyurtma asosida sotuv

Buyurtma bilan ishlash nuqtada alohida bloklarda sozlanadi. Buyurtmalar bilan ishlash yoqilsa, kassada buyurtma asosida sotuv va oldindan toʻlov rasmiylashtiriladi. Sotuvdan keyin buyurtmaga yangi status berish, kassaga faqat tanlangan statusdagi buyurtmalarni yuklash va oldindan toʻlovda buyurtmani avtomatik yaratish ham sozlanadi. Toʻlangan tovar boshqa buyurtmaga sotilmasligi uchun alohida rezerv belgisi bor.

Gipotetik misol. Mijoz telefon orqali buyurtma berdi, xodim buyurtmani xizmatda yaratib, «tasdiqlangan» statusini qoʻydi. Nuqta sozlamasida faqat shu statusdagi buyurtmalar yuklanadigan qilib belgilangan, shuning uchun kassir buyurtmani kassada koʻradi. Mijoz kelganda sotuv bir bosish bilan yaratiladi va buyurtma statusi avtomatik «topshirildi» ga oʻzgaradi.

Buyurtma kassaga yetib kelishi uchun bir nechta shart bajariladi. Buyurtmadagi boʻlim, ombor, tashkilot va status nuqtadagiga mos kelishi kerak, xaridor sifatida standart chakana xaridor yoki oʻz yuridik shaxsingiz tanlanmagan boʻlishi lozim. Kassaga faqat soʻnggi yuz buyurtma yuklanadi.

Sozlama oʻzgargach: qanday tekshiriladi

Sozlamani saqlash yetarli emas, chunki kassa uni sinxronlashdan keyingina oladi. Shuning uchun har oʻzgarishdan keyin oddiy tekshiruv tartibi kerak. Nuqta kartochkasida oxirgi sinxronlash vaqti va holati koʻrinadi, bu vaqt esa nuqtaning oxirgi faolligidan farq qilishi mumkin, chunki nuqta tarmoqqa chiqqan, ammo yuklanadigan yangi maʼlumot boʻlmagan boʻlishi ehtimol.

1. Sozlamani xizmatda oʻzgartiring va saqlang.
2. Kassa ilovasida maʼlumotni yangilashni boshlang.
3. Nuqta kartochkasida oxirgi sinxronlash vaqtini oʻzgarishdan keyingi vaqt bilan solishtiring.
4. Bitta sinov sotuvida yangi qoida ishlayotganini koʻring: chegirma chegarasi, tovarni oʻchirish yoki qaytarish tugmasi.

Bundan nima kelib chiqadi

Quyidagi qadamlar yordam markazi sahifalaridan chiqarilgan tahririyat xulosasi, rasmiy tavsiya emas.

1. Nuqta sozlamalarini bir marta oʻqib chiqing va har bir ruxsatni sababi bilan yozib qoʻying: nima uchun bu yoqilgan yoki oʻchirilgan.
2. Qoldiq nazoratini yoqish yoki yoqmaslik haqida ongli qaror qiling, chunki u kassada tovar yaratish imkonini ham belgilaydi.
3. Chegirma taqiqini tovar darajasida va nuqta darajasida alohida tekshiring, ular har xil ishlaydi.
4. Asossiz qaytarish va yopilgan smenadagi qaytarishni kerak boʻlmaguncha oʻchirib qoʻying.
5. Sozlamalarni oʻzgartirish kassirning ishi emasligini jamoaga bir marta aytib qoʻying: qoida nuqtada, egasi yoki masʼul xodimda turadi.