Qarzga sotuv Kassa MoySklad da: «qarz daftari» oʻrnini qanday bosadi

Doʻkonga tanish mijoz kiradi, tovarni oladi va «ertaga toʻlayman» deydi. Koʻp joyda bu daftarga yoziladi. Kassa MoySklad shu daftar oʻrnini bosishni taklif qiladi: tovar ombordan chiqadi, xaridor esa qarzdorlar bazasiga tushadi. Daftar bilan tizim oʻrtasidagi farq asosan hujjat tilida koʻrinadi, shuning uchun maqola avval funksiyaning nima qilishini, soʻng nimani qilmasligini koʻrsatadi.

Funksiya nima qiladi

Qarzga sotuv Qozogʻiston va Oʻzbekiston mamlakat konfiguratsiyasidagi hisoblar uchun mavjud. Sotuv paytida tovar ombor qoldigʻidan yechiladi, qarzdor xaridorlar bazasi shakllanadi va qarz operatsiyalari tarixi saqlanadi. Yordam markazi bu imkoniyatni «qarz daftari» oʻrnini bosadigan va chakana sotuvni shaffofroq qiladigan vosita deb ataydi. Funksiya Windows, Linux, macOS va Android dagi kassa ilovasida bor.

Sozlash ikki qadamdan iborat. Savdo nuqtasi sahifasida qarzga sotuvga ruxsat beriladi va nuqta saqlanadi, soʻng kassa ilovasi sinxronlanadi. Kassada kassir tovar qoʻshadi, xaridorni tanlaydi yoki yangisini yaratadi, jami summaga oʻtib toʻlov usuli sifatida «qarzga» ni belgilaydi, soʻng tovar bilan tovar chekini beradi. Hamma qarzga sotuvlar smena yopilganda hisobotda koʻrinadi.

Bir nuqta eʼtiborni tortadi. Oʻzbekiston uchun yozilgan savdo nuqtasi sahifasida qarzga sotuv boʻlimi tilga olinmaydi. Qarzga sotuv sahifasi esa shu boʻlimni mavjud deb tasvirlaydi. Sozlama aynan qayerda turishi oʻz hisobingizda koʻrinadi, sahifalar oʻrtasida bu farq saqlanib qolgan.

Qarzni qaytarish ham kassadan oʻtadi. Windows, Linux va macOS da kassir xaridor tugmasini bosadi, qidiruvga ism, e-pochta, telefon yoki karta raqamini yozadi, xaridor qatoridagi uch nuqtadan qarzni toʻlashni tanlaydi, summani kiritadi va toʻlovni qabul qiladi, shundan soʻng xaridor balansi yangilanadi. Androidda yoʻl boshqacha: sotuv ekranidagi uch nuqtadan xaridorlar roʻyxati ochiladi, qolgan qadamlar oʻxshash, tarix esa alohida tarix va qaytarish ekranida koʻrinadi.

Smena yopilganda hisobotda qarzga sotuvlar ham, qarz qaytarishlari ham koʻrinadi. Shu sababli smena oxirida kassadagi naqd pul faqat oʻsha kungi sotuvdan emas, avvalgi qarzlardan tushgan summadan ham yigʻiladi. Kassir hisobotni ikki qismga ajratib oʻqishi kerak, aks holda kunlik savdo bilan kunlik naqd pul bir-biriga aralashib ketadi va kassadagi farqning sababini topish qiyinlashadi, bu tahririyat xulosasi.

Qarzdor xaridor oddiy xaridor kartochkasi boʻlib saqlanadi. Savdo nuqtasida kassada roʻyxatdan oʻtishda majburiy boʻladigan maydonlarni tanlash mumkin: ism, telefon, bonus karta raqami, e-pochta, tugʻilgan sana va jins. Qarz qaytarilganda xaridor aynan ism, e-pochta, telefon yoki karta raqami boʻyicha qidirilgani uchun, telefon raqamini majburiy qilish mantiqli, bu tahririyat xulosasi. Internet boʻlmagan paytda ham roʻyxat kassada turishi uchun xaridorlarni oflayn ishlash uchun yuklash sozlamasi bor.

Hozir ishlaydigan va ishlab chiqilayotgan narsalar

Sahifa ochiq yozadi: ayrim imkoniyatlar hali yoʻq. Quyidagi jadval hujjatdagi roʻyxatni bir joyga yigʻadi.

Hujjat oʻzi bilan kelishmaydi

Bir sahifaning ikki joyida ikki xil gap bor. Birinchisi qarzni qaytarish haqida: hozir faqat naqd bilan qaytarish qoʻllab-quvvatlanadi, boshqa usullar ishlab chiqilmoqda. Keyingi boʻlimda esa Windows, Linux va macOS dagi kassada qarzni naqd, bank kartasi yoki aralash usulda toʻlash mumkinligi yoziladi, Androidda ham shunday. Ikki gap bir-biriga zid, va qaysi biri amaldagi ekanini sahifaning oʻzidan aniqlab boʻlmaydi.

Ikkinchi ziddiyat hisobot haqida. Qarzni kuzatish roʻyxatida moliyaviy hisobotlar va sotuvlar reestri «ishlab chiqilmoqda» deb belgilangan. Sahifa oxirida esa qarzga sotuv haqidagi maʼlumotni MoySklad dagi sotuvlar reestrida va smena hisobotida koʻrish mumkinligi yoziladi. Ehtimol, roʻyxat eskirgan, ammo bu taxmin, chunki sahifa sanasi koʻrinmaydi. Tavsiya oddiy: toʻlov usullarini va reestrni jonli hisobda oʻzingiz tekshiring. Karta bilan toʻlov fiskal tomonga qanday taʼsir qilishini esa sahifa yozmaydi.

Hisobda nima oʻzgaradi: gipotetik misol

Mijoz 100 shartli birlik turadigan 4 dona tovarni qarzga oldi. Keyin u qarzni ikki marta naqd bilan toʻladi. Jadvalda har qadamda ombor, qarz va kassadagi pul qanday oʻzgargani koʻrsatilgan.

Jadvaldan ikki xulosa chiqadi. Birinchisi: omborda tovar birinchi kuniyoq kamayadi, pul esa faqat toʻlov kunlarida keladi, shuning uchun qoldiqqa qarab xaridorning haqiqiy ahvolini bilib boʻlmaydi va qarzni alohida kuzatish kerak. Ikkinchisi: sahifa qarz muddati, mijoz limiti yoki eslatma funksiyasini tilga olmaydi. Daftar odatda muddatni ham yozib boradi, tizimda esa bu qatlam hujjatlarda koʻrinmaydi.

Daftar bilan taqqos

Daftar oʻrniga tizim kelganda nima yaxshilanishi va nima yetishmasligini jadval koʻrsatadi. Chap ustun oddiy daftar amaliyotini tavsiflaydi, oʻng ustun yordam markazidagi maʼlumotga tayanadi.

Jadvaldan koʻrinadiki, tizim tovar hisobi va qarzdorlar roʻyxatida daftardan ustun, muddat va qaytarish qatlamida esa hozircha uni toʻliq almashtirmaydi.

Qonun nuqtayi nazaridan: nasiya shartnomasi

Fuqarolik kodeksi qarzga sotuvni nasiya deydi va uning qoidalarini aniq yozadi. Agar shartnomada tovar haqi tovar berilgandan keyin toʻlanishi nazarda tutilgan boʻlsa, xaridor uni shartnomadagi muddatda toʻlaydi, muddat yoʻq boʻlsa Kodeksning 242-moddasidagi muddat qoʻllanadi. Xaridor toʻlamasa, sotuvchi pulni yoki haqi toʻlanmagan tovarni qaytarib berishni talab qila oladi.

Kechikish uchun foiz toʻlanadi, agar qonun yoki shartnoma boshqacha qoida bermagan boʻlsa. Tovar xaridorga topshirilgandan to haqi toʻlangunga qadar sotuvchida garovda turgan hisoblanadi. Boʻlib-boʻlib toʻlash alohida modda bilan tartibga solingan: shartnomada baho, toʻlov tartibi, muddatlari va miqdori koʻrsatilgan boʻlsa, bunday shartnoma tuzilgan hisoblanadi. Shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa, xaridor tovarning haqi toʻlangan ulushini majburiyat taʼminoti sifatida berishi ham mumkin.

Baho masalasi ham mos tushadi. Nasiyaga sotish sotilgan kundagi bahoda amalga oshadi, kassa ilovasida esa baho savdo nuqtasiga biriktirilgan baho turidan olinadi va kassir uni faqat erkin bahoda sotishga ruxsat boʻlsagina oʻzgartira oladi. Demak, qarz summasi sotuv kunidagi bahoda qotadi va keyin baho oʻzgarsa ham oʻzgarmaydi, bu tahririyat oʻqishi.

Bundan oddiy xulosa chiqadi. Kassa ilovasidagi qarz yozuvi qarzni koʻrsatadi, ammo muddat, miqdor va toʻlov tartibi yozilgan kelishuv oʻrnini bosishi MoySklad sahifasida aytilmagan. Qarz summasi katta boʻlsa, tadbirkor Kodeksning 421 va 422-moddalariga tayanadigan yozma kelishuvni alohida tuzishi kerak, bu tahririyat xulosasi.

Chek masalasi: manbalar jim

Yordam markazi barcha qarz operatsiyalari fiskallanmasligini yozadi. Onlayn kassa nizomida esa chek turlari orasida boʻlib toʻlash va kredit bor, ularning cheklarida QR-kod va fiskal belgi boʻlmaydi. Nizomning yana bir talabi bor: xaridorga pul qabul qilinganini tasdiqlovchi chek berilishi shart. Qarzga sotuvda sotuv paytida pul qabul qilinmaydi, qarz qaytarilganda esa qilinadi.

Qarzga sotuv va qarz qaytarilishi uchun qanday chek kerak, buni ochilgan manbalar aniq aytmaydi. MoySklad sahifasi chek haqida faqat fiskallanmaslikni yozadi, E-POS sahifasi qarz mavzusini tilga olmaydi, Soliq kodeksi esa kerakli joyda chek bermaslik uchun javobgarlik belgilaydi. Shu sababli tahririyat javob uydirmaydi. Savol soliq xizmatiga yoki buxgalterga yozma beriladi.

Platforma va jadvallar

Qarzga sotuv toʻrt platformada bor, E-POS esa faqat Windowsda ishlaydi. Platformalar jadvalida qarzga sotuv alohida qator emas. U yerdagi «Кредиты» qatori hamma platformada belgilanmagan, ammo jadval asosan Rossiya sharoiti uchun yozilgan va uning qarzga sotuvga aloqasi koʻrinmaydi. Shu sababli jadvalni qarz funksiyasining tasdigʻi yoki inkori sifatida oʻqimaslik kerak.

Qarzni tekshirish: oddiy hisob

Qarzni tekshirishning oddiy usuli bor. Smena hisobotlaridagi qarzga sotuvlar yigʻindisidan qaytarilgan qarzlar yigʻindisi ayirilsa, qarzdorlar bazasidagi jami qarz chiqishi kerak. Gipotetik misol: besh smenada qarzga sotuvlar 100, 80, 0, 120 va 50 birlik, qaytarishlar esa 40, 0, 60, 0 va 90 birlik boʻlsin. Sotuvlar 350, qaytarishlar 190, demak bazadagi jami qarz 160 birlik boʻlishi shart. Farq chiqsa, qaysidir toʻlov notoʻgʻri xaridorga yozilgan, bu tahririyat tavsiyasi.

Qayerda xato qilinadi

• Sotuvda xaridor tanlanmaydi va qarz kimga yozilishi nomaʼlum qoladi.
• Savdo nuqtasida ruxsat yoqilgach kassa ilovasi sinxronlanmaydi.
• Qarz muddati va limiti kassada nazorat qilinadi deb oʻylanadi, sahifada bunday imkoniyat yoʻq.
• Qarzga sotilgan tovar qaytarilsa, tayyor tartib yoʻq va qaytarish qoʻlda hal etiladi.
• Qarz moliyaviy hisobotlarda koʻrinadi deb kutiladi, sahifada bu imkoniyat hali ishlab chiqilmoqda deyilgan.

Amalda nima qilish mumkin

1. Funksiyani yoqishdan oldin jonli hisobda sotuv, qarz qaytarish va smena hisobotini birga tekshiring.
2. Qarz muddati va mijoz limitini MoySklad dan tashqarida, alohida roʻyxatda yuriting.
3. Muhim qarzlar uchun muddat, summa va toʻlov tartibi yozilgan kelishuv tuzing, Kodeksning 421 va 422-moddalariga tayaning.
4. Qarzga sotuv va qarz qaytarishi uchun chek talabini soliq xizmati yoki buxgalter bilan yozma aniqlang.
5. Qaytarish tartibini oldindan yozing, chunki bu imkoniyat hali ishlab chiqilmoqda.
6. Erkin bahoda sotishga ruxsatni cheklang, chunki qarz summasi kassirning tanlagan bahosi bilan yoziladi.