Mobil-birinchi sayt: Oʻzbekiston internet konteksti

2026 yil 1 yanvarda Oʻzbekistonda mobil aloqa orqali internetga ulangan abonentlar soni 33,3 million boʻldi. 2015 yil uchun bu raqam 7,8 million edi, yaʼni oʻn yilda taxminan 4,3 baravar oshgan. Sayt egasi uchun bundan oddiy savol chiqadi: saytni kimning qoʻlidagi qurilmada ochishadi? Javob uchun ochiq raqamlarni, Googleʼning rasmiy qoidalarini va ularning sayt qurilishiga taʼsirini birma-bir koʻrib chiqamiz.

Raqamlar nimani koʻrsatadi va nimani koʻrsatmaydi

Milliy statistika qoʻmitasi jadvalida 2015 yil uchun 7,8 million, 2025 yil uchun 33,3 million abonent yozilgan, oxirgi raqam esa 2026 yil 1 yanvar holatiga berilgan. 2024 yilgi 29,2 millionga qaraganda bu taxminan 14 foiz oʻsish. Lekin bu abonentlar soni, odamlar soni emas. Bir kishida ikkita SIM-karta boʻlishi mumkin, shuning uchun haqiqiy foydalanuvchilar bundan kamroq boʻlishi ehtimoli bor. Bu tahririyat izohi.

Boshqa oʻlchov Kepios hisobida. 2025 yil oktyabrida Oʻzbekistonda 33,1 million internet foydalanuvchisi bor, bu aholining 89,0 foizi, internetdan foydalanmaydigan 4,09 million kishi esa 11,0 foizni tashkil qiladi. Kepios oʻzi ogohlantiradi: eʼlon qilingan foydalanuvchi sonlari hozirgi holatni kam koʻrsatishi mumkin, yillar oʻrtasidagi oʻzgarishni esa eski hisobotlardagi raqamlardan hisoblash tavsiya etilmaydi.

GSMA Intelligence maʼlumotiga koʻra, 2025 yil oxirida 33,9 million mobil ulanish bor, bu aholining 91,1 foizi. Ularning 95,6 foizi 3G, 4G yoki 5G tarmogʻida. Ammo DataReportal bu raqamni mobil internetdan haqiqatan foydalanish oʻlchovi deb olmaslikni yozadi.

89 foiz katta raqam, ammo qolgan 11 foiz saytga umuman kirmaydi. Ular uchun doʻkon, telefon qoʻngʻirogʻi va ogʻzaki tavsiya asosiy yoʻl boʻlib qoladi. Demak, sayt va mobil sayt ham hamma mijozni qamrab olmaydi. Bu tahririyat xulosasi.

Ochiq manbalarda bitta narsa yoʻq: telefon va kompyuter ulushi. DataReportal sahifasida qurilma boʻyicha taqsimot berilmagan. Shuning uchun “mijozlarimning yarmi telefondan kiradi” deb yozishdan koʻra, oʻz saytingizning analitikasiga qarash toʻgʻriroq.

Tezlik: median hamma uchun bir xil emas

DataReportal Ookla maʼlumotiga tayanib mobil tarmoqning median yuklash tezligini 55,51 Mbps deb yozadi, bu bir yil oldingiga qaraganda 53,4 foiz tez. Statsionar internetda median 86,71 Mbps. Kursiv Media esa Ookla indeksi asosida 2025 yil dekabri uchun mobil tezlikni 51,47 Mbps, dunyoda 76-oʻrin deb yozgan. Ikki raqam yaqin, lekin bir xil emas. Sababini manbalar aytmaydi, ehtimol davr va hisoblash usuli boshqa.

Median oʻrtadagi qiymat, yaʼni oʻlchovlarning yarmi bundan sekin boʻlgan. Sahifangiz oʻrtacha tarmoqda tez ochilsa ham, mijozlaringizning ancha qismi sekinroq ulanishda boʻlishi mumkin. Google sahifa tezligini tashriflarning 75 foizi uchun baholaydi va telefon bilan kompyuterni alohida koʻradi. U oʻrtachaga emas, sekinroq chetga qaraydi.

Bir gipotetik hisobni koʻraylik. Sahifa 3 megabayt boʻlsin, bu 24 megabitga teng. 55 Mbps tezlikda faqat uzatishning oʻzi 0,4 soniya oladi, 10 Mbps da 2,4 soniya, 5 Mbps da esa 4,8 soniya ketadi. Tarmoq kechikishi va brauzerning ishlov vaqti bu hisobga kirmagan, shuning uchun real vaqt koʻproq boʻladi. Xulosa oddiy: sahifa ogʻirligi tezkor tarmoqda deyarli sezilmaydi, sekin tarmoqda esa hal qiluvchi boʻladi.

Core Web Vitals chegaralari va tezlik bilan sotuv aloqasi alohida maqolalarda yoritilgan. Bu yerda bir fikr yetarli: tezlikni uydagi Wi-Fi bilan emas, oddiy mobil tarmoqda tekshirish kerak.

Google telefondagi nusxani asosiy deb oʻqiydi

Google 2015 yildan telefonga mos sahifalarga eʼtibor bera boshladi, 2016 yilda sahifalarni telefon orqali skanerlash va indekslashni boshladi, 2023 yil 31 oktyabrda esa bu yoʻl tugaganini eʼlon qildi. Oʻzgarishning mohiyati oddiy: telefon uchun yaratilgan sahifa endi kompyuter versiyasi kabi toʻliq boʻlishi kerak.

“Mobil-birinchi” ikki xil maʼnoda ishlatiladi. Birinchisi dizayn yondashuvi: sahifa avval kichik ekran uchun oʻylanadi. Ikkinchisi Googleʼning indekslash qoidasi: qidiruv telefon nusxasini oʻqiydi. Birinchisini tanlash mumkin, ikkinchisini tanlab boʻlmaydi.

Googleʼning qoʻllanmasida telefon uchun uchta yoʻl sanalgan. Responsiv dizaynda manzil va kod bir xil, ekran oʻlchamiga qarab faqat koʻrinish oʻzgaradi. Dinamik taqdim etishda manzil bir xil, lekin kod qurilmaga qarab boshqacha beriladi. Alohida manzillarda esa telefon uchun boshqa sahifa yaratiladi. Hujjat birinchisini tavsiya qiladi. Alohida manzil yoʻlida xato koʻp: masalan, koʻp sahifani telefon versiyasining bosh sahifasiga yoʻnaltirish tavsiya etilmaydi.

Qidiruvning rasmiy qoʻllanmasi amaliy talablarni sanaydi:

• Telefon va kompyuter versiyasida asosiy mazmun bir xil boʻlsin.
• Asosiy mazmunni foydalanuvchi biror narsani bosgandan keyingina yuklaydigan qilmang.
• Sarlavha, qisqa tavsif va sahifa haqidagi mashina oʻqiydigan belgilar ikkala versiyada teng boʻlsin.
• Rasmlar sifatli boʻlsin, ularning izohi kompyuterdagi bilan bir xil boʻlsin.
• Telefon uchun kerakli fayllarni qidiruv robotiga yopib qoʻymang.
• Sahifa tepasidagi katta reklama bloki telefon tajribasiga va reytingga zarar berishi mumkin.

Kichik ekranga sigʻdirish uchun yigʻiladigan boʻlimlar va tablardan foydalanish mumkin. Hujjat telefon versiyasi shart emasligini ham yozadi, lekin uni juda kuchli tavsiya etadi. Telefonda umuman ishlamaydigan saytlar oz. 2023 yilgi eʼlonga koʻra, Google ularni eski kompyuter roboti bilan skanerlashda davom etadi va roʻyxatni yilda bir necha marta qayta koʻradi.

Gipotetik misol. Mebel doʻkoni kompyuter versiyasida har mahsulotning oʻlchamlar jadvalini koʻrsatadi, telefon versiyasida esa joy tejash uchun uni olib tashlaydi. Google indekslashda telefon versiyasini asos qilib oladi, demak jadvaldagi soʻzlar qidiruvga kirmay qoladi. Yechim jadvalni olib tashlash emas, uni yigʻiladigan boʻlimga solish.

Telefon ekrani dizayndan nimani talab qiladi

Rasmiy hujjatlar bu masalada kam narsa talab qiladi, shuning uchun bu boʻlimning bir qismi tahririyat xulosasi. Aniq talab bittasi: veb-kontentga kirish qoidalarining 2.2 versiyasi tugma va havolalar kamida 24 ga 24 piksel boʻlishini yozadi. Istisnolar bor: tugma atrofida yetarli boʻsh joy boʻlsa yoki havola matn ichida turgan boʻlsa, shart kuchga kirmaydi. Sababi ham yozilgan: jismoniy imkoniyati cheklangan odamlar bir-biriga yaqin turgan mayda tugmalarni bosa olmaydi.

Qoida imkoniyati cheklangan odamlar uchun yozilgan, lekin amalda hammaga foyda beradi. Yoʻlda, tebranayotgan transportda yoki bir qoʻl band paytda telefon ishlatgan har kim mayda tugmadan adashadi. Bu ham tahririyat fikri.

Jadval, uzun forma va xarita kichik ekranda eng koʻp muammo beradi. Jadval uchun yon tomonga aylantirish yoki kartochka shakli, formada esa kamroq maydon ishlashi mumkin, deb taxmin qilish mumkin. Biroq bu taxmin, isbot emas. Uni sahifa analitikasi va oddiy foydalanuvchi sinovi bilan tekshirish kerak.

Mazmun formati va ijtimoiy tarmoqdan kelgan havola

Har bir blok uchun bitta savol yetarli: u kichik ekranda oʻz vazifasini bajaradimi? Googleʼning qoʻllanmasi rasm va videoga aniq talab qoʻyadi. Rasmlar sifatli va barqaror manzilda turishi, videolar qoʻllab-quvvatlanadigan formatda boʻlishi va telefon sahifasida topish oson joyda joylashishi kerak. Matn uchun alohida talab yoʻq, faqat kompyuterdagi bilan bir xil sarlavhalar saqlansin.

Gipotetik misol. Stomatologiya klinikasi bosh sahifasida kompyuterda toʻrt ustunli xizmatlar jadvali bor. Telefonda bu jadval ekrandan chiqib ketadi yoki juda mayda shriftga aylanadi. Toʻrt ustunni ketma-ket kartochkalarga aylantirish yoki yigʻiladigan roʻyxatga solish mumkin. Qaysi biri yaxshi ishlashini faqat sinov koʻrsatadi, shuning uchun ikki variantni A/B sinovda solishtirish kerak.

Ijtimoiy tarmoq ham telefon masalasiga yaqin. Kepios hisobida ijtimoiy tarmoq hisoblari 14,1 million, bu aholining 37,9 foizi va internet foydalanuvchilari sonining 42,6 foiziga teng. Bu hisoblar soni, odamlar soni emas, va Kepios oldingi yillar bilan taqqoslashda ehtiyot boʻlishni yozadi. Tahririyat taxmini: post va reklamadagi havolalar koʻpincha telefonda ochiladi. Shuning uchun reklamani bosgandan keyingi sahifani birinchi navbatda telefonda tekshirish mantiqli.

Telefon doʻkon ichida ham ochiladi

Mobil sayt faqat onlayn savdo uchun emas. Verhoef, Kannan va Inman 2015 yilda yozganidek, xaridorlar koʻpincha doʻkonda turib telefondan boshqa takliflarni qidiradi va qulayroq variantni topishi mumkin. Bu hodisa showrooming deyiladi: mahsulotni doʻkonda koʻrib, onlayn sotib olish. Teskarisi ham bor, yaʼni avval onlayn qidirib, keyin doʻkonda olish. Shu sonda chop etilgan bir tadqiqot mobil kanal hali koʻproq qidiruv bosqichida muhim ekanini topgan.

Bundan chiqadigan xulosa: telefondagi sahifa koʻpincha doʻkonga kelishdan oldingi yoki doʻkon ichidagi qarorning bir qismi. Manzil, ish vaqti, mavjud tovar va yoʻl-yoʻriq shu sahifada tez topilishi kerak. Doʻkon va saytni bitta yoʻl sifatida boshqarish alohida maqolada koʻrib chiqiladi. Bu tahririyat xulosasi.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagi qadamlar manbalardan chiqarilgan, rasmiy talab emas:

1. Oʻz saytingiz analitikasida telefon va kompyuter ulushini koʻring. Ochiq statistikada bu raqam yoʻq.
2. Saytni oddiy mobil tarmoqda, oʻrtacha telefonda ochib, qancha vaqtda ishga tushishini oʻlchang.
3. Kompyuter versiyasidagi har bir muhim blok telefon versiyasida ham borligini tekshiring. Joy yetmasa, yigʻiladigan boʻlimdan foydalaning.
4. Hamma tugma va havolaning 24 ga 24 pikseldan kichik emasligini yoki atrofida boʻsh joy borligini tekshiring.
5. Manzil, ish vaqti va aloqa yoʻlini birinchi ekranga chiqaring.