Odoo bazasida mijoz va xodimlarning ismi, telefoni, manzili saqlanadi, bu esa shaxsga doir maʼlumot hisoblanadi. 2026 yil martidan beri Oʻzbekiston qonuni faqat biometrik, genetik va telekommunikatsiya operatorlaridagi maʼlumotni mamlakat ichida saqlashni shart qiladi. Qolgan maʼlumotni chet elda saqlash uchta shartdan biri bajarilganda mumkin, shartlardan biri esa 49 davlatlik rasmiy roʻyxat. Odoo Online hududi, Odoo.sh loyihasi yoki oʻz serveri tanlovi shu roʻyxat bilan solishtirilishi kerak, yakuniy baho esa yuristga tegishli.
Odoo bazasida xodimlar va mijozlarning ismi, telefoni, manzili saqlanadi. Bu baza qaysi mamlakatdagi serverda turishi endi oddiy texnik masala emas. 2021 yildan 2026 yil martigacha qonun Oʻzbekiston fuqarolari maʼlumotini mamlakat ichida saqlashni umumiy qoida qilib qoʻygan edi. Mart oʻzgarishidan keyin bu talab uch turdagi maʼlumotga toraydi, qolganini muayyan shartlarda chet elda ham saqlash mumkin. Maqola yuridik maslahat emas: u qonun matni bilan Odoo hujjatlari yonma-yon qoʻyilganda nima koʻrinishini koʻrsatadi.
2021 va 2026: qonun nima deydi
«Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi qonun 2019 yil 2 iyulda qabul qilingan va shu yilning 1 oktyabridan kuchga kirgan. Mahalliy saqlash talabi unda dastlab boʻlmagan. U 2021 yil yanvarda qoʻshildi: Prezident tuzatishni 14 yanvarda imzoladi, u uch oydan keyin, aprel oʻrtasida kuchga kirdi. Yangi 27¹-modda fuqarolar maʼlumotini axborot texnologiyalari bilan qayta ishlovchi egalar va operatorlardan shu maʼlumotni mamlakat hududidagi texnik vositalarda saqlashni, bazani esa davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazishni talab qildi.
Qonun asosiy tushunchalarni 4-moddada beradi. Shaxsga doir maʼlumotlar bazasi, bu tarkibida shunday maʼlumot boʻlgan axborot tizimi. Baza egasi, bu bazaga egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqiga ega davlat organi, jismoniy yoki yuridik shaxs. Operator esa maʼlumotga ishlov beruvchi shunday shaxs. Odoo bazasini yuritayotgan kompaniya amalda uning egasi sifatida koʻrinadi, hosting esa bazaning serverini taqdim etadi. Bu ajratishning huquqiy oqibatini qonun matnidan aniq oʻqish kerak, maqola uni belgilamaydi.
2026 yil martida modda qayta yozildi. Lex.uz oʻzgarish sanasini 27 mart deb koʻrsatadi, Spot.uz esa Prezident qonunni 26 martda imzolaganini yozadi. Hozirgi moddaning asosiy qismlari quyidagicha.
- Birinchi qism: fuqarolar maʼlumoti qonunning asosiy tamoyillari taʼminlangan holda saqlanishi lozim.
- Ikkinchi qism: biometrik maʼlumot, genetik maʼlumot va Oʻzbekistonda ishlayotgan telekommunikatsiya operatorlaridagi foydalanuvchilar maʼlumoti mamlakat hududida saqlanishi shart.
- Uchinchi qism: boshqa maʼlumotni chet elda saqlash va qayta ishlash mumkin, agar uch shartdan biri bajarilsa.
- Toʻrtinchi qism: bir xil himoya beradigan chet davlatlar roʻyxatini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
Uchinchi qismdagi shartlar muqobil, yaʼni bittasi yetarli.
- Maʼlumot yuboriladigan davlat bir xil himoya beruvchi deb tan olingan.
- Operator vakolatli organ talablariga mos standart shartnoma qoidalari yoki majburiy korporativ qoidalarni qabul qilgan va ularga amal qiladi.
- Operator vakolatli organ tasdiqlagan roʻyxatdagi xalqaro standartlarga amal qiladi.
Reyestr talabi ham torayib qoldi. Davlat reyestrida endi faqat ikkinchi qismga tushadigan, yaʼni mamlakat ichida saqlanishi shart boʻlgan bazalar roʻyxatdan oʻtadi. Reyestrdagi maʼlumot oʻzgarsa, baza egasi 10 kalendar kun ichida vakolatli organga xabar beradi.
49 davlatlik roʻyxat: chet elda saqlash qachon osonlashadi
Birinchi shart davlat «bir xil himoya» taʼminlovchi deb tan olinishini talab qiladi. Bunday davlatlar roʻyxati Vazirlar Mahkamasining 2026 yil 29 iyuldagi 415-sonli qarori bilan tasdiqlangan va 3 avgustdan kuchga kirgan. Roʻyxatda 49 ta davlat va hudud bor. Unda Yevropa davlatlarining koʻpi, Kanada, Singapur, Yaponiya, Janubiy Koreya, Rossiya, Braziliya va Yangi Zelandiya turibdi. AQSh yulduzcha bilan berilgan: u faqat Yevropa Ittifoqi va AQSh oʻrtasidagi maʼlumotlar himoyasi dasturida ishtirok etuvchi kompaniyalar uchun amal qiladi.
Qarorning ikkita nozik joyi bor. Birinchisi: roʻyxatdagi davlatlarga maʼlumot xalqaro kelishuvlar asosida tashkil etilgan axborot tizimlari orqali, ruxsatsiz va vakolatli organga xabar bermasdan oʻtkaziladi, ammo maʼlumot tarqab ketishining oldini olish choralari koʻrilgan boʻlishi kerak. Xususiy bulut platformasi shu tizimlar qatoriga kirishi yoki kirmasligi qarordan aniq chiqmaydi. Ikkinchisi: tarqab ketish aniqlansa, operator 24 soat ichida vakolatli organga xabar beradi va 72 soat ichida sabablar hamda koʻrilgan choralar haqida batafsil maʼlumot topshiradi.
Roʻyxatda yoʻq davlatlarga maʼlumot oʻtkazish taqiqlanmagan. Qarorga koʻra, baza egasi va operator vakolatli organ belgilagan huquqiy, tashkiliy va texnik shartlarni bajarsa, ruxsat beriladi. Standart shartnoma qoidalariga qoʻyiladigan talablarni tasdiqlash uchun qarorda uch oy muddat berilgan, ammo maqola yozilgan kunda ular tasdiqlanganini rasmiy manbadan topa olmadik.
Odoo bazasi qayerda turadi: uch variant
Odoo hujjatlari uch hosting turini tasvirlaydi. Tur serverni kim boshqarishini va joyni kim tanlashini belgilaydi, shu bois qonun nuqtai nazaridan ham farq qiladi.
| Variant | Serverni kim boshqaradi | Joyni kim tanlaydi | Oʻz kodingiz |
|---|---|---|---|
| Odoo Online | Odoo | Odoo mijozga eng yaqin hududni beradi, oʻzgartirishni soʻrash mumkin | Qoʻllanmaydi |
| Odoo.sh | Odoo platformasi | Loyiha yaratilganda hudud tanlanadi | Mumkin |
| Oʻz serveri | Siz yoki ijaraga olingan server egasi | Siz | Mumkin |
Odoo Online shaxsiy bazalarni Odoo oʻzi joylashtiradi va boshqaradi. Hujjat ogohlantiradi: Online maxsus modullar va Apps Store modullari bilan ishlamaydi. Odoo.sh loyihasini yaratishda hosting hududini tanlash maydoni bor. Oʻz serverida hudud sizning ixtiyoringizda, Enterprise nashrda esa serverdan Odoo ning tekshiruv serveriga haftada bir marta chiquvchi ulanish ochiq turishi kerak. Bu ulanishda aynan qanday maʼlumot ketishini hujjat yozmaydi, shuning uchun tarmoq qoidalarini belgilashda IT mutaxassisi bilan aniqlashtirish zarur.
Hududlar roʻyxati manbalarda bir xil emas. Odoo.sh dan Online ga oʻtish tartibida hudud sifatida Amerika, Yevropa yoki Osiyo koʻrsatilgan, maxfiylik siyosatida esa beshta hudud bor. Qaysi hudud aynan sizga ochiq ekanini obuna rasmiylashtirilayotganda Odoo dan aniqlash kerak.
Odoo hududlari va 415-sonli roʻyxat: solishtirma
Odoo maxfiylik siyosati ishlab chiqarish bazalari joylashadigan beshta hududni sanaydi. Quyida ularni qarordagi roʻyxat bilan solishtirdik. Bu faqat nomlarni taqqoslash: u biror hostingni qonuniy yoki qonunga zid deb baholamaydi.
| Odoo hududi | Baza joylashadigan davlatlar | 415-sonli roʻyxatda |
|---|---|---|
| Amerika | AQSh, Kanada | Kanada bor; AQSh shartli, yulduzcha bilan |
| Yevropa | Fransiya, Belgiya | Ikkalasi ham bor |
| Osiyo va Tinch okeani | Singapur, Tayvan | Singapur bor; Tayvan yoʻq |
| Yaqin Sharq va Janubiy Osiyo | Hindiston, Saudiya Arabistoni | Ikkalasi ham yoʻq |
| Okeaniya | Avstraliya | Yoʻq |
Jadvalda Oʻzbekiston yoʻq, chunki Odoo maxfiylik siyosatidagi hududlar orasida mamlakat ichidagi joylashuv nomlanmagan. Ikkinchi qism ostiga tushadigan maʼlumot bazada boʻlsa, siyosatdagi hududlar yetmaydi va oʻz serveri yoki mahalliy server egasi bilan kelishuv qoladi.
Zaxira nusxalar alohida masala. Odoo har bir baza uchun kamida uch zaxira nusxa saqlashni oʻz zimmasiga oladi, ammo ularning joyini mijoz tanlay olmaydi. Yevropa hududida nusxalar Fransiya, Niderlandiya va Shvetsiyada turadi, boshqa hududlarda esa Yevropa va Kanadada. Yevropada joylashgan va Odoo 19 yoki undan yangisini ishlatayotgan yangi mijozlar uchun zaxira faqat Yevropada saqlanadi. Boshqa mijozlarda Kanadadagi nusxa taxminan 2026 yil toʻrtinchi choragigacha qoladi. Odoo.sh da ishlab chiqarish bazasi uchun yetti kunlik, toʻrt haftalik va uch oylik nusxa saqlanadi, ularda baza bilan birga fayllar ham bor.
Yangilash ham joy bilan bogʻliq. Odoo yangi versiyaga oʻtkazishda bazani ishlab chiqarish joyida qoldiradi yoki Yevropadagi umumiy yangilash serverida ishlaydi.
Gipotetik misol. Toshkentdagi chakana savdo kompaniyasi Online ni Yevropa hududida tanlaydi. Baza Fransiya va Belgiyada turadi, zaxira nusxalar Fransiya, Niderlandiya va Shvetsiyada, yangilash Yevropada. Bu davlatlarning hammasi 415-sonli roʻyxatda bor. Kompaniya telekommunikatsiya operatori emas va biometrik hamda genetik maʼlumot yigʻmaydi, demak ikkinchi qism unga tegmaydi. Birinchi shart bajarilgandek koʻrinadi, lekin yuqoridagi ikki nozik joy va birinchi qismdagi tamoyillar hamon yuristning xulosasini talab qiladi.
Qayerda xato qilinadi
Birinchi xato: «hududni tanladim, hammasi hal» deb oʻylash. Hudud faqat ishlab chiqarish bazasini koʻrsatadi. Zaxira nusxalar va yangilash serveri alohida savol, uning javobini esa maxfiylik siyosati va shartnoma matnidan oʻqish kerak.
Ikkinchi xato: serverni Oʻzbekistonga qoʻyib, uni reyestrga yozish zarur deb hisoblash. Reyestr faqat mamlakatda saqlanishi shart boʻlgan bazalar uchun talab qilinadi. Qolgan bazalar uchun asosiy ish boshqa: uch shartdan qaysi biriga tayanayotganingizni yozib qoʻyish.
Uchinchi xato: moslashtirish kerakligini hosting tanlangandan keyin bilish. Maxsus modul yoki Apps Store moduli kerak boʻlsa, Online chiqib ketadi. Qoladigan variantlar Odoo.sh va oʻz serveri. Hosting turini keyin almashtirish mumkin, lekin bu alohida ish: masalan, Online dan Odoo.sh yoki oʻz serveriga oʻtishda oraliq versiyalar qoʻllab-quvvatlanmaydi va baza avval keyingi asosiy versiyaga yangilanishi kerak.
Toʻrtinchi xato: matnni bir marta oʻqib, unutish. Lex.uz sahifasida 2026 yil uchun uchta oʻzgartirish koʻrinadi: martda 27¹-modda, iyulda 3-modda, sentyabrda 25-modda. Qonun va unga bogʻliq qarorlar shu yil davomida bir necha marta yangilangan, shuning uchun qaror qabul qilinadigan kuni sahifani qayta ochish kerak.
Amalda nima qilish mumkin
Quyidagi qadamlar qonun talabi emas, rasmiy matn va hujjatlardan chiqarilgan tahririyat mulohazasi.
- Avval bazada biometrik, genetik yoki telekommunikatsiya operatorlaridagi maʼlumot bor-yoʻqligini aniqlang, chunki bunday maʼlumot mamlakat ichida saqlanishi shart va bu Odoo Online variantini istisno qiladi.
- Boshqa maʼlumot uchun uch shartdan qaysi biriga tayanishingizni yozib qoʻying, eng sodda yoʻl esa 415-sonli roʻyxatdagi davlatda hosting olish.
- Hududni tanlashdan oldin ishlab chiqarish bazasi, zaxira nusxalar va yangilash serverining joylashuvini alohida-alohida solishtirib chiqing.
- Moslashtirish kerak boʻlsa, hosting turini loyiha boshida tanlang, oxirida emas.
- Qonun matni va qarorlar tarixini yuristga koʻrsating va uning xulosasini hosting shartnomasi yonida saqlang.
Oʻzbekiston qonuni endi hamma maʼlumotni mamlakat ichida saqlashni talab qilmaydi, faqat uch turini. Qolgan maʼlumotli bazani chet elga qoʻyish mumkin, agar uchta shartdan biri bajarilsa. Eng oddiy yoʻl 49 davlatlik rasmiy roʻyxatdagi hududni tanlash. Hosting qaroridan oldin bazangizda qanday maʼlumot borligini sanab chiqing, serverni shundan keyin tanlang.
Asosiy atamalar
- Shaxsga doir maʼlumot
- Insonni aniqlashga yordam beradigan har qanday maʼlumot: ism, telefon, manzil, pasport raqami.
- Operator
- Maʼlumotni qayta ishlaydigan tashkilot yoki shaxs. Qonun bunga davlat organini, yuridik va jismoniy shaxsni kiritadi.
- Lokalizatsiya talabi
- Maʼlumot mamlakat hududidagi serverda saqlanishi kerak degan qoida.
- Biometrik maʼlumot
- Insonning jismoniy xususiyatidan olingan maʼlumot, masalan barmoq izi yoki yuz tasviri.
- Genetik maʼlumot
- Insonning irsiy belgilarini koʻrsatadigan maʼlumot, masalan DNK tahlili natijasi.
- Chegaradan oʻtkazish
- Maʼlumotni boshqa davlatdagi serverga yuborish yoki u yerda saqlash.
- Hosting
- Dasturingiz va bazangiz ishlab turadigan server xizmati.
- Odoo Online
- Odoo oʻzi boshqaradigan tayyor bulut xizmati. Unda oʻz maxsus modulingizni ishlatib boʻlmaydi.
- Odoo.sh
- Odoo ning oʻz kodingizni sinab, keyin ishga tushirishga moslashgan bulut platformasi.
- Zaxira nusxa
- Baza va fayllarning ehtiyot uchun saqlanadigan nusxasi. U ham alohida joyda turadi.
Manbalar
Maqola quyidagi manbalarga tayanadi:
- Oʻzbekiston Respublikasi, «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, ЎРҚ-547, 2019 yil 2 iyul, 4, 15, 20, 27¹-moddalar va oʻzgartirishlar roʻyxati. Lex.uz. https://lex.uz/docs/4396419 (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, «Shaxsga doir maʼlumotlar bir xil himoya qilinishini taʼminlovchi chet davlatlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida»gi 415-sonli qaror, 2026 yil 29 iyul. Lex.uz. https://lex.uz/docs/8369688 (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., Privacy Policy, boʻlim «Physical Data Location / Data Transfers», odoo.com. https://www.odoo.com/privacy (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., «Hosting», hosting turini almashtirish boʻlimi, Odoo 20.0 hujjatlari, odoo.com. https://www.odoo.com/documentation/20.0/administration/hosting.html (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., «Odoo Online», Odoo 20.0 hujjatlari, odoo.com. https://www.odoo.com/documentation/20.0/administration/odoo_online.html (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., «Create a project», Odoo.sh boʻlimi, Odoo 20.0 hujjatlari, odoo.com. https://www.odoo.com/documentation/20.0/administration/odoo_sh/getting_started/create.html (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., «Branches», Odoo.sh boʻlimi, zaxira nusxalar, Odoo 20.0 hujjatlari, odoo.com. https://www.odoo.com/documentation/20.0/administration/odoo_sh/getting_started/branches.html (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Odoo S.A., «On-premise», Odoo 20.0 hujjatlari, odoo.com. https://www.odoo.com/documentation/20.0/administration/on_premise.html (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Anhor.uz, «Персональные данные граждан обязали хранить на территории республики», 2021 yil 26 yanvar xabari. Ikkilamchi manba, yangiliklar sayti. https://anhor.uz/news/24072-2/ (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)
- Spot.uz, shaxsga doir maʼlumotlar qonuniga 2026 yil martida kiritilgan oʻzgartirishlar haqida xabar, 2026 yil 27 mart. Ikkilamchi manba, yangiliklar sayti. https://www.spot.uz/ru/2026/03/27/personal-data/ (koʻrilgan: 24-oktabr, 2026)