Telegram Ads: format, targeting, toʻlov va Oʻzbekiston uchun cheklovlar

Messenjer kanalida reklama joylashtirishning ikki yoʻli bor. Birinchisi kanal egasi bilan toʻgʻridan-toʻgʻri kelishuv, ikkinchisi messenjerning oʻzi ishlatadigan rasmiy reklama platformasi. Ikkala yoʻl koʻpincha aralashtirib yuboriladi, holbuki ular bir-biriga bogʻliq emas. Messenjerning umumiy foydalanish shartlari bu farqni aniq yozadi: kanal adminlari oʻzlari joylashtirgan tashqi reklama platformaning qismi hisoblanmaydi. Bu maqola faqat ikkinchi yoʻl haqida, yaʼni rasmiy platforma haqida.

Farq amalda katta: kanal egasi bilan kelishuvda shartlarni ikki tomon oʻzi belgilaydi va platforma qoidalari bunday kelishuvga tegmaydi. Platformada esa joy auksion orqali olinadi, qoidalar hamma uchun bir xil boʻladi va hisobot reklama kabinetida shakllanadi. Shu sababli platformaning shartlarini oldindan oʻqib chiqish kanal egasi bilan gaplashishdan koʻra koʻproq ahamiyatga ega boʻladi.

Platforma nimani taklif qiladi

Platformaning bosh sahifasi uni oddiy tilda tasvirlaydi. Reklama matni 160 belgigacha boʻladi, unga targʻib qilinadigan manzil qoʻshiladi, reklamachi esa reklama chiqadigan kanallarni oʻzi tanlaydi. Sahifa shaxsiy yozishmalar va kontaktlar roʻyxati nishonga olish uchun ishlatilmasligini ham aytadi.

Reklama chiqadigan joyni shartnoma kengroq taʼriflaydi, unga kanallar, guruhlar va oʻyinlar kiradi. Bosh sahifaga koʻra reklamadan tushgan daromadning yarmi reklama koʻrsatilgan kanallarning egalariga beriladi. Platforma yana bir raqamni ham aytadi: har oy bir milliard foydalanuvchi ommaviy kanallarda bir trillion koʻrish hosil qiladi.

Bu raqamlar kompaniyaning oʻz daʼvosi, mustaqil oʻlchov emas. 2025 yil mart oyida asoschi Pavel Durov messenjerda bir milliarddan ortiq faol foydalanuvchi borligini eʼlon qilgan, bir yil oldin bu koʻrsatkich 950 million edi. Biroq bu umumiy raqam boʻlib, Oʻzbekistondagi auditoriya yoki sizning toifangizdagi kanallarning qamrovi haqida u hech narsa aytmaydi. Yana bir nuqta: foydalanish shartlariga koʻra Premium obunachilari platforma reklamasini koʻrmaydi. Demak, kanaldagi obunachilar soni koʻrinadigan auditoriyadan kattaroq boʻlishi mumkin. Bu tahririyatning mantiqiy xulosasi, aniq ulush rasmiy sahifalarda yozilmagan.

Reklama qanday koʻrinadi va qaysi qoidalarga boʻysunadi

Qoidalar sahifasiga koʻra har bir reklama matn va tugmadan iborat, tugma targʻib qilinadigan manzilni ochadi. Matn boʻsh joylar bilan birga 160 belgidan oshmaydi. Satr uzilishi, belgili roʻyxat va raqamlangan roʻyxat taqiqlanadi, katta harflarni aralashtirish va ortiqcha emoji ham mumkin emas.

Manzil boʻyicha talablar jiddiyroq: matn ichida bitta qoʻshimcha havola boʻlishi mumkin, lekin ikkala havola bir joyga olib borishi shart, qisqartirilgan havolalar esa qabul qilinmaydi. Manzil ishlab turishi kerak: boʻsh yoki tashlab ketilgan kanalga reklama berib boʻlmaydi va kanalda koʻrib chiqishdan oldingi ikki hafta ichida kamida bitta post boʻlishi lozim. Kanal tili reklama tiliga va manzil tiliga mos kelishi kerak, deb yozilgan. Matn manzilga mos boʻlishi ham shart: masalan, mushuk ozuqasi reklamasi kiyim doʻkoniga olib bormasligi kerak. Koʻrib chiqishdan oʻtish uchun manzil mazmunini almashtirish yoki yashirish taqiqlanadi va bunday reklamachi ogohlantirishsiz toʻxtatilishi mumkin.

Taqiqlangan mavzular roʻyxati uzun va unda qimor va tikish, spirtli ichimlik va tamaki, siyosiy reklama, qisqa muddatli qarz, sertifikatlanmagan tibbiy xizmat va ozuqa qoʻshimchalari bor. Uslub qoidalari ham qattiq: asossiz «eng yaxshi kompaniya» kabi qiyoslar va shaxsiy savollar, masalan qarzdan qutulish haqida soʻrash taqiqlangan.

Gipotetik misol: «Shahardagi eng yaxshi taʼmirlash kompaniyasi» deb boshlangan matn aynan asossiz qiyos sifatida rad etilishi mumkin. Tekshirib boʻladigan faktga tayangan matn, masalan ish turi va hudud koʻrsatilgan qisqa taklif, bu xavfni kamaytiradi. Bu qoidalarning bevosita koʻrsatmasi emas, tahririyatning oʻqishi.

Reklamani kim va qachon tekshirishi ham muhim, chunki shartnomaga koʻra kompaniya reklama materiallarini koʻrib chiqishi mumkin va bu uchun muddatga bogʻlanmaydi. U qoidabuzarlik topsa, xizmatni toʻxtatishi yoki toʻxtatib turishi, litsenziyalangan tovarlar uchun esa ruxsatnoma va sertifikatlarni talab qilishi mumkin. Demak, kampaniyani boshlash sanasini koʻrib chiqish muddatiga bogʻlab rejalashtirish xavfli.

Auksion, byudjet va toʻlov: shartnoma nima deydi

Platforma reklamani auksion orqali joylashtiradi. Reklamachi har ming koʻrsatish uchun toʻlashga tayyor summani, yaʼni CPM taklifini, hamda shu reklama uchun eng koʻp sarflanadigan byudjetni belgilaydi. Taklif auksionda yutsa reklama chiqadi, byudjet tugasa reklama toʻxtatib turiladi.

Sozlamani oʻzgartirish bir zumda kuchga kirmaydi, chunki shartnomaga koʻra oʻzgarishlar odatda oʻn besh daqiqada, eng kechi bilan oltmish daqiqada qoʻllaniladi. Platforma minimal CPM va mavjud joylar roʻyxatini istalgan paytda oʻzgartirish huquqini oʻzida saqlaydi. Natijalar esa kabinetdagi hisobotda koʻrinadi: shartnomaga koʻra xizmat hisobot reklamachiga ochilgan paytda koʻrsatilgan hisoblanadi.

Toʻlov tomoni uchun bosh sahifa kriptovalyuta ishlatilishini yozadi, uning nomi sahifada «Gram» deb berilgan. Ayrim uchinchi tomon sharhlarida bu valyuta Toncoin deb yoziladi, shuning uchun hozirgi nomni kabinetning oʻzida tekshirish kerak. Hisobga tushgan mablagʻ oldindan toʻlangan reklama krediti hisoblanadi: uni yechib olish, boshqa hisobga oʻtkazish yoki qaytarib olish mumkin emas. Uch yil davomida harakatsiz turgan qoldiq kompaniya daromadiga oʻtadi.

Shartnoma reklamachiga boshqa majburiyatlarni ham yuklaydi. U qonun talab qilsa reklamani belgilashga, soliqlarni toʻlashga va hisobidan faqat oʻzi foydalanishiga javobgar. Platformani yurituvchi kompaniya esa huquqiy maqom, soliq raqami va rezidentlik haqidagi hujjatlarni soʻrashi mumkin, shartnomaning oʻzi esa Angliya huquqi bilan tartibga solinadi.

Oʻzbekistondan reklama berish: nima maʼlum va nima maʼlum emas

Rasmiy sahifalar bu yerda jim. Minimal byudjet, minimal CPM, qaysi mamlakatlardan reklama qabul qilinishi yoki toʻlov usullari boʻyicha ularda raqam ham, roʻyxat ham yoʻq. Foydalanish shartlari reklama baʼzi mamlakatlarda 1000 dan ortiq obunachisi bor ommaviy kanallarda koʻrsatilishini yozadi, qaysi mamlakatlar ekanini esa aytmaydi.

Uchinchi tomon sharhlarida minimal depozit va CPM uchun turli raqamlar uchraydi va ular bir-biriga zid. Rasmiy sahifalarda bunday raqam yoʻqligi sababli maqolada ular keltirilmaydi. Raqamni faqat reklama kabinetining oʻzidan olish toʻgʻri boʻladi.

Qonun tomoni ham bor: 2022 yil 7 iyundagi «Reklama toʻgʻrisida»gi qonunning 31-moddasi internet orqali tarqatiladigan reklama ham umumiy talablarga boʻysunishini yozadi. 16-moddaga koʻra, reklama beruvchi ham, reklama tarqatuvchi ham bir vaqtda Oʻzbekiston norezidenti boʻlsa, reklamani tarqatishga yoʻl qoʻyilmaydi. Qonun reklamani mazmuni Oʻzbekiston hududidagi foydalanuvchilarga qaratilgan axborot deb taʼriflaydi.

Bundan nima kelib chiqadi? Shartnomada ikkinchi tomon sifatida messenjerni ishlab chiqargan kompaniya koʻrsatilgan. Agar uni Oʻzbekiston norezidenti deb hisoblasak, reklama beruvchi rezident boʻlganda qoida toʻsiq boʻlmaydi, reklama beruvchi ham norezident boʻlsa esa muammo paydo boʻlishi mumkin. Bu tahririyatning oʻqishi, yuridik xulosa emas, aniq javobni esa yurist berishi kerak.

Amalda nima qilish mumkin

Quyidagilar rasmiy sahifalardan chiqarilgan tahririyat xulosasi, kampaniya qoidasi emas.

1. Reklama kabinetiga kirib, sozlamalarning oʻzini koʻring: minimal CPM, depozit va toʻlov usuli oʻsha yerda koʻrinadi. Rasmiy sahifadan tashqari manbalardagi raqamlarga tayanmang.
2. Matnni 160 belgiga sigʻdiring: bitta fikr, bitta tugma. Qoidalardagi taqiqlangan uslublarni oldindan tekshirib chiqing.
3. Manzilni tayyorlab qoʻying: kanalda yaqinda post boʻlsin, tavsif va rasm toʻldirilgan boʻlsin, havolalar ishlab tursin.
4. Auditoriyani kanal boʻyicha baholang. Bir milliard raqami sizning kanallaringiz haqida hech narsa aytmaydi.
5. Reklama beruvchi maqomi, toʻlov yoʻli va reklamani belgilash tartibini yurist yoki buxgalter bilan oldindan kelishing, chunki shartnomada ular reklamachi zimmasida.

Platforma oddiy koʻrinadi, chunki matn qisqa va sozlamalar kam, murakkablik esa boshqa joyda yashiringan: qoidalarda, toʻlov tartibida va qonun bilan kesishadigan nuqtalarda, ochiq sahifalar esa bu savollarning hammasiga javob bermaydi.